Szwecja przejmie osłonę, jej zasięg nieznany

Przez lotnisko Rzeszów-Jasionka kierowana jest sojusznicza pomoc dla Ukrainy. Na początku grudnia Szwecja wyśle tam jednostkę obrony powietrznej Patriot, która przejmie zadania od jednostki holenderskiej (rząd Szwecji, Reuters). Estonia, Niemcy i Finlandia również podjęły własne działania w odpowiedzi na presję Rosji. Spośród tych czterech ruchów polski jest najbardziej widoczny, ale podtrzymuje istniejącą osłonę, zamiast dodawać drugą.

Zmiana w Polsce

Patriot to produkowany w USA system zdolny do zwalczania samolotów i pocisków. Na lotnisku stanowi najwyższy szczebel obrony. O szwedzkiej jednostce pisaliśmy, gdy Sztokholm ogłosił jej wysłanie (To Brief). Trafi do Polski, ponieważ holenderska ma stąd wyjechać.

Holenderskie Patrioty mają opuścić Polskę najpóźniej na początku grudnia. Holandia już w czerwcu sprowadziła do kraju systemy krótkiego zasięgu i przeciwdziałania dronom (rząd Holandii). Polska rozmieściła od tego czasu własne systemy krótkiego zasięgu, uzupełniając niższą warstwę obrony.

Nie opublikowano porównania, które pokazywałoby, czy po grudniowej zmianie lotnisko będzie chronione w takim samym zakresie jak wcześniej. Szwedzka jednostka dołączy do misji NATO. Sojusz uzasadnia wzmacnianie wschodniej flanki naruszeniami przestrzeni powietrznej, cyberatakami i aktami sabotażu (NATO). NATO, które prowadzi misję, oraz Warszawa, która ją przyjmuje, mają najlepsze podstawy, by ocenić, czy nowa jednostka osłoni ten sam obszar.

Trzy inne działania, trzy różne mechanizmy decyzyjne

Estonia przeniosła część dowództwa bliżej Rosji. Estońskie radio ERR podało 5 października, że dowództwo 1. Brygady Piechoty przeniosło się z Tapa do Jõhvi, około 50 km od rosyjskiej granicy. Dowódca brygady Tarmo Kundla powiedział, że decyzję o obronie przy granicy podjęto przed laty, więc przeniesienie realizuje wcześniejszy plan.

Analityk ds. bezpieczeństwa Rainer Saks ocenił, że strategiczne znaczenie tej zmiany jest ograniczone. Jego zdaniem obrona powietrzna i drony uderzeniowe mają większe znaczenie niż lokalizacja dowództwa (ERR News).

W Niemczech zmiana jest na razie projektem ustawy. 12 sierpnia rząd federalny zatwierdził reformę Federalnej Służby Wywiadowczej (BND) i Federalnego Urzędu Ochrony Konstytucji (BfV). Bundestag, czyli parlament federalny, przeprowadził pierwszą debatę 24 września, po czym skierował projekt do komisji do dalszych prac (Bundestag). W ściśle określonych przypadkach nowe przepisy pozwoliłyby BND unieszkodliwić zagraniczny serwer, z którego ma zostać przeprowadzony bezpośrednio zagrażający cyberatak (rząd federalny).

Federalny pełnomocnik ds. ochrony danych zgłosił zastrzeżenia w stanowisku z 5 października. Jego zdaniem osoby spoza służb nie są w stanie ocenić, czy wszystkie nowe uprawnienia są konieczne. Zażądał też klauzuli wygaśnięcia, czyli automatycznego końca obowiązywania uprawnień, po którym parlament musiałby je odnowić (stanowisko BfDI).

Finlandia zwróciła się o pomoc do sąsiada, zachowując kontrolę nad jej użyciem. 28 sierpnia Helsinki i Sztokholm ogłosiły, że szwedzkie myśliwce Gripen, korwety i radary mogą pomóc w obserwacji terytorium Finlandii (rząd Finlandii). Minister obrony Antti Häkkänen mówił o wspólnym ponoszeniu długotrwałego ciężaru monitorowania, a użycie siły wciąż wymaga zgody fińskiego ministra obrony (Yle).

Wspólne działania już się rozpoczęły. 24 września fińskie Hornety i szwedzkie Gripeny wykonały pierwszy wspólny lot operacyjny, podczas którego zidentyfikowały rosyjskie samoloty nad Zatoką Fińską (fińskie Siły Zbrojne).

Żadne z tych działań nie przechodzi przez Brukselę. Traktaty UE pozostawiają bezpieczeństwo narodowe w gestii państw członkowskich (EUR-Lex). Unia może ułatwiać koordynację, ale nie może nakazać przesunięcia brygady ani rozmieszczenia baterii rakietowej.

Cztery rządy przygotowują się na presję Rosji osobnymi decyzjami: przeniesieniem jednostki wojskowej, projektem ustawy, porozumieniem dwustronnym i rotacją w ramach NATO. Nie stoi za nimi wspólne dowództwo. Część tych działań zwiększa zdolności: niemiecka reforma rozszerzyłaby uprawnienia służb, a Finlandia już wykonuje wspólne loty ze Szwecją. Sama zmiana holenderskiej jednostki na szwedzką nie tworzy drugiej osłony. To, czy po grudniu główny węzeł pomocy dla Ukrainy będzie chroniony w takim samym zakresie jak dotąd, zależy od porównania, którego jeszcze nie opublikowano. Takie zestawienie powinny przedstawić NATO i Warszawa.