Belgia została bez fregat

Belgijska fregata Leopold I od około trzech tygodni stoi w amerykańskim porcie z powodu usterki technicznej — wynika z belgijskich doniesień. Jej jedyna jednostka bliźniacza, Louise-Marie, wchodzi w planowy remont. W praktyce oznacza to, że państwo należące do NATO i UE nie ma dziś ani jednego gotowego do użycia okrętu eskortowego tej klasy. Jedna awaria mechaniczna wyzerowała cały belgijski wkład w morską obronę zbiorową na tym poziomie.

NATO i UE proszą o okręty. Państwa je wystawiają albo nie

Stałe zespoły morskie NATO wyglądają jak zasób Sojuszu, ale w sensie materialnym nim nie są. NATO nie ma własnej floty. Do grup wysokiej gotowości trafiają fregaty i inne jednostki, które państwa członkowskie rotacyjnie oddają do dyspozycji dowództwa (NATO MARCOM, NATO). Podobnie działa UE: operacje takie jak ASPIDES, czyli misja eskortowa na Morzu Czerwonym chroniąca żeglugę handlową przed atakami Huti, zależą wyłącznie od okrętów, które rządy zdecydują się wysłać (Council of the EU, Operation ASPIDES).

Mechanizm jest prosty. NATO i UE mogą koordynować, planować i zgłaszać zapotrzebowanie. To jednak rządy narodowe posiadają okręty, układają kalendarze remontów, zapewniają załogi i odpowiadają za zakupy. Gdy belgijska marynarka złożona z dwóch fregat schodzi do zera, w kwaterze głównej Sojuszu nie pojawia się automatyczny zamiennik. Lukę przejmuje inny sojusznik albo luka zostaje.

Holenderskie połączenie

Belgia i Holandia nie ograniczają współpracy do wspólnych ćwiczeń. W ramach struktury Admiraal Benelux obie marynarki dzielą planowanie operacyjne i obsadę sztabową (Admiraal Benelux). Wspólnie wymieniają też starzejące się fregaty w ramach jednego kontraktu z Naval Group (Naval Group).

Taka integracja ma cenę, gdy jeden z partnerów wypada z gry. Holenderscy planiści, którzy zakładali udział belgijskiej fregaty we wspólnych zadaniach, muszą albo sami wypełnić miejsce, albo pogodzić się z mniejszą obecnością na morzu. Wzmianka o belgijskim problemie pojawiła się w dokumentach holenderskiego parlamentu, co pokazuje, że administracja w Hadze go odnotowała (1848.nl). Nie ma dowodu, że holenderska marynarka formalnie zastąpiła belgijską jednostkę. Ale wspólne dowodzenie działa tylko wtedy, gdy obie strony są w stanie wystawić okręty.

Ten sam niedobór, większa skala

Niemcy pokazują ten sam problem od strony zakupów. Berlin skasował kłopotliwy program fregat F126 i przeszedł na projekt TKMS, gdy pierwotny program okazał się niewykonalny (Quwa). Według depeszy Reutersa cytowanej przez n-tv NATO oczekuje od Niemiec utrzymywania czterech okrętów bojowych wyspecjalizowanych w zwalczaniu okrętów podwodnych w najwyższej gotowości (n-tv/Reuters). Pierwszych dostaw nie należy się spodziewać przed 2029 r.

Dania pokazuje stronę popytu na takie zdolności. Uzbrojone rosyjskie jednostki przepływają przez duńskie cieśniny na tyle często, że ich monitorowanie stało się rutyną (Tidende). Kopenhaga zamówiła nowe okręty rozpoznania i ochrony, ale dostawy rozciągają się na lata 2028–2030 (BT).

Schemat się powtarza: zagrożenie jest obecne, okręty są przyszłe.

Kto ma odpowiedzieć

Z belgijskiej awarii nie wynika jeszcze, że NATO ma dziś konkretną niewypełnioną lukę eskortową. System sojuszniczy opiera się na rotacji i z czasem potrafi amortyzować braki. Rejestr zadań operacyjnych, który potwierdziłby niewykonane zobowiązanie albo je wykluczył, nie jest publiczny. Marginesy są więc cienkie, ale nie ma dowodu, że system się załamał.

Problem leży gdzie indziej: europejskie zobowiązania morskie zaczynają wyprzedzać kalendarze remontów i systemy zakupowe, które mają je obsługiwać. Belgia nie może wysłać ani jednej fregaty. Niemieckie okręty do zwalczania okrętów podwodnych są oddalone o lata. Dania zamawia jednostki, które przyjdą później niż zagrożenia, na które mają odpowiadać. Odpowiedzialność nie leży w Brukseli ani w dowództwach sojuszniczych, lecz w ministerstwach obrony: u rządów, które podpisują wspólne zobowiązania, a potem nie finansują, opóźniają albo nie utrzymują okrętów potrzebnych do ich wykonania.