Litewscy żołnierze pilnują energii

Litewscy żołnierze patrolują dziś terminal LNG w Kłajpedzie. Łotwa wzmocniła ochronę zapory na Dźwinie i podziemnego magazynu gazu. Polski operator sieci przesyłowej gazu działa w podwyższonej gotowości. Estonia domaga się większych zdolności kryzysowych, choć publicznie nie ogłosiła wysłania straży do obiektów energetycznych.

Środki ochronne są faktem. Atak, przed którym mają chronić, pozostaje scenariuszem.

Ostrzeżenie i luka, którą odsłoniło

Litewski minister obrony Robertas Kaunas ujawnił, że wywiad wojskowy miał informacje o rosyjskich planach uderzeń w infrastrukturę krytyczną państw bałtyckich. Według tego scenariusza Moskwa mogłaby użyć przechwyconych lub odtworzonych ukraińskich dronów, tak aby szczątki wskazywały na Kijów, a nie na Rosję (LRT, Kyiv Independent). Kaunas od razu ograniczył wagę tej informacji: Litwa obserwuje planowanie, ale nie ma daty, listy celów ani potwierdzenia, że zapadła ostateczna decyzja Kremla (Bloomberg).

Taki wariant uderza w najwęższe gardło systemu bezpieczeństwa: kilka lub kilkanaście minut między wykryciem drona a ustaleniem, kto go wysłał. Rosja mogłaby zebrać części ukraińskich dronów po atakach na własnym terytorium, złożyć z nich broń przeznaczoną do uderzenia w państwo sojusznicze i zostawić na miejscu szczątki wyglądające na ukraińskie (Euronews, Euromaidan Press). Celem byłoby kupienie czasu na zamieszanie w NATO, czyli 32-państwowym sojuszu wojskowym, zanim stolice uzgodnią, ile dowodów potrzebują do reakcji (NV/Reuters).

NATO potrafi wymieniać dane radarowe i poderwać myśliwce. Każde państwo członkowskie może też poprosić o konsultacje, gdy uzna, że jest zagrożone. Ale zobowiązanie do wspólnej obrony, zapisane w art. 5 traktatu, wymaga politycznego uznania, że doszło do zbrojnej napaści. Same szczątki drona nie uruchamiają automatyzmu (NATO). Decyzja o zestrzeleniu, przypisaniu odpowiedzialności i eskalacji pozostaje w rękach państw. Każde działa według własnych procedur i we własnym tempie. Właśnie tę lukę ma wykorzystywać operacja pod fałszywą flagą.

Cztery państwa, cztery systemy alarmowe

Najbardziej widocznie zareagowała Litwa. Kaunas podpisał 17 lipca rozkaz skierowania do 30 żołnierzy do ochrony czterech obiektów do 19 sierpnia: terminalu LNG w Kłajpedzie, który jest jednym z filarów dostaw gazu dla regionu; połączenia elektroenergetycznego LitPol Link z Polską; oraz dwóch krajowych instalacji stabilizujących pracę sieci (LRT English). Wybór celów pokazuje logikę obrony: wejście gazu do systemu, transgraniczny prąd i zdolność bilansowania sieci. To infrastruktura, dzięki której państwa bałtyckie utrzymują niezależność energetyczną od Rosji.

Łotwa wzmocniła ochronę zapory na Dźwinie pod Rygą oraz magazynu gazu Incukalns (Delfi Latvia). Minister obrony Raivis Melnis powiedział zarazem, że Ryga nie ma informacji o przygotowywanych atakach na konkretne łotewskie cele (la.lv). Część zaostrzonych środków obowiązuje tam od pełnoskalowej rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 r.

W Polsce główny ciężar działań spoczywa raczej na spółkach niż na jednym wojskowym rozkazie. Orlen analizuje alternatywne trasy importu gazu, Gaz-System działa w podwyższonej gotowości, a jednostka wojskowa zaczęła zabezpieczać połączenie elektroenergetyczne z Ukrainą, które pomaga stabilizować jej uszkodzoną wojną sieć (Ukrainska Pravda). Polska równolegle bada własne błędy w wykrywaniu i ostrzeganiu po tym, jak 30 lipca rosyjski pocisk manewrujący naruszył jej przestrzeń powietrzną (TVN24).

Estonia idzie inną ścieżką. Minister spraw wewnętrznych Igor Taro przekonuje, że najbardziej prawdopodobne zagrożenia mają charakter niewojskowy, a estońskie przygotowanie kryzysowe nie odpowiada w pełni obecnemu środowisku bezpieczeństwa (ERR English). W publicznie dostępnych informacjach nie ma jednak nowych decyzji o wysłaniu ochrony do obiektów energetycznych.

Gdy dron rzeczywiście nadlatuje

Jedną odpowiedź pokazała Rumunia. 24 lipca rumuńskie F-16 zestrzeliły nad własnym terytorium rosyjskiego drona typu Shahed (Romania Insider). Taka decyzja wymaga wcześniej zatwierdzonych zasad użycia siły i politycznej gotowości do strzału. Szwedzcy analitycy obronni oceniają bałtycki scenariusz operacji pod fałszywą flagą jako w pełni mieszczący się w logice działań w szarej strefie (SvD).

Cztery państwa NATO wzmacniają ochronę obiektów na własnych zasadach, pod własną jurysdykcją i we własnym rytmie. Sojusz musi odpowiedzieć na praktyczne pytanie: czy krajowe procedury zestrzeliwania dronów i przypisywania odpowiedzialności zostały uzgodnione zanim bezzałogowiec doleci nad elektrownię, terminal lub magazyn gazu. Bez tego Moskwa będzie testować kolejne miejsca i sprawdzać, czy między systemami alarmowymi sojuszników nadal da się przelecieć.