Handlowcy rezerwują trasę gazu na Ukrainę

Gaz skroplony może popłynąć z Grecji przez Bułgarię, Rumunię i Mołdawię do Ukrainy. Ta trasa już istnieje na mapie technicznej i handlowej: operatorzy udostępnili przepustowość, a firmy zaczęły ją rezerwować. Z publicznie dostępnych danych wynika jednak na razie jedno: rurociągi da się połączyć w działający korytarz. Nie wynika z nich jeszcze, że tej zimy gaz rzeczywiście trafi do ukraińskich magazynów.

Zarezerwowane rury, brak kontraktów

LNG trafia do terminali w Grecji, następnie wchodzi do sieci DESFA, czyli greckiego operatora systemu przesyłowego, przekracza granicę z Bułgarią, przechodzi przez Rumunię i przez Mołdawię dociera do Ukrainy (Komisja Europejska). Każde państwo na tej trasie ma własnego operatora, własne taryfy i własnego regulatora. Platforma CESEC Komisji Europejskiej, regionalne forum współpracy energetycznej Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej, może koordynować rozmowy, ale nie kupuje gazu, nie ustala stawek granicznych i nie może zmusić firm do przesyłu.

Najmocniejszy dowód, że nie chodzi wyłącznie o polityczną kreskę na mapie, pochodzi z grecko-bułgarskiego punktu Sidirokastro. Handlowcy zarezerwowali 46% dostępnej przepustowości eksportowej na lata gazowe 2026/27–2029/30, a część rezerwacji sięga aż 2040/41 (Logos Press, Euro2day). Wieloletniej przepustowości transgranicznej nie kupuje się dla efektu PR. Po stronie podaży też widać ruch: DESFA obsłużyła 18,61 TWh LNG w pierwszej połowie 2026 r., a terminal w Aleksandropolis ponadtrzykrotnie zwiększył wolumen rok do roku (Powergame).

Problem zaczyna się tam, gdzie kończą się twarde dane. Rezerwacje pokazują, że handlowcy chcą mieć możliwość przesyłu gazu na północ. Według Model Diplomat nie ma jednak publicznych informacji o tym, kto zakontraktował ładunki przeznaczone dla Ukrainy, po jakiej cenie i w których dniach gaz miałby fizycznie płynąć. Rumuński Transgaz podaje 1,5 mld m sześc. rocznie przepustowości dwukierunkowej z Bułgarią, ale dla wyjścia mołdawskiego lub ukraińskiego nie ma porównywalnie jasnej liczby (BVB/Transgaz).

Ekonomia zimy nadal sprzyja trasie powiązanej z Rosją

Kalendarz ogranicza polityczną obietnicę. Bułgarska rozbudowa przepustowości na granicach z Grecją i Rumunią ma być gotowa pod koniec 2026 r., więc najbliższa zima będzie oparta na istniejącej infrastrukturze, a nie na zapowiadanych inwestycjach (Economic.bg). Większa modernizacja korytarza, z około 5 do 9,4 mld m sześc. rocznie, pozostaje zobowiązaniem finansowym, nie dostępną dziś przepustowością (Jurnalul).

Mniej widoczną barierą jest koszt. Trasa stała się handlowo realna dopiero wtedy, gdy operatorzy połączyli osobne przejścia graniczne w jeden produkt rezerwacyjny z obniżonymi taryfami. Dzięki temu firma może zarezerwować przepustowość od Grecji do Rumunii w jednej transakcji, zamiast negocjować trzy osobne opłaty graniczne (Economica). Jeżeli rabaty wygasną choćby na jednym odcinku, rezerwacje mogą pozostać w księgach, ale fizyczny przesył przestanie się opłacać.

Bułgaria zna ten mechanizm z własnego doświadczenia. Bulgargaz wykorzystał w 2025 r. tylko około 23% zakontraktowanej przepustowości na trasie tureckiej, ponosząc wysokie koszty za niewykorzystaną część kontraktu (Novinite). Opłacanie rur, których się nie wypełnia, jest ostrzeżeniem, nie argumentem sprzedażowym.

LNG z Korytarza Pionowego konkuruje przy tym z TurkStream, który przesyła rosyjski gaz przez Turcję do Europy Południowo-Wschodniej i omija koszty skraplania oraz regazyfikacji wpisane w nową trasę. Korytarz wygrywa tylko wtedy, gdy odbiorcy są gotowi zapłacić premię za dywersyfikację. Grecja, Bułgaria i Rumunia otrzymują za to różne korzyści: status węzła, opłaty tranzytowe i większą siłę przetargową po uruchomieniu rumuńskiego złoża Neptun Deep około 2027 r. (Economica). Węgry i Słowacja, choć leżą poza fizyczną trasą, wykorzystują zimową nerwowość wokół energii do uzyskiwania ustępstw w sprawie sankcji i dostaw. To pokazuje, że tańsze alternatywy powiązane z rosyjskim gazem nadal kształtują politykę regionu (Topky).

Ukraina dostaje więc opcję, nie gwarancję. Trasa działa, firmy zarezerwowały część przepustowości, a rządy udzieliły projektowi politycznego poparcia. Brakuje jednak dowodów dostawy: nazwanych kontraktów, dziennych nominacji przesyłu i cen faktycznie dostarczonego gazu. Dopóki spedytorzy i odbiorcy nie będą mówić równie konkretnie jak rządy, Korytarz Pionowy może przesyłać gaz do Ukrainy, ale nie udowodnił jeszcze, że będzie to robił.