Trump grozi 100% cłem na francuskie wino

Spór o opodatkowanie platform cyfrowych zderzył się z jednym z najbardziej rozpoznawalnych francuskich eksportów. Trump zagroził nałożeniem 100-procentowych ceł na francuskie wino i szampana, jeśli Paryż nie wycofa podatku od usług cyfrowych, czyli daniny liczonej od przychodów, jakie duże platformy technologiczne uzyskują od użytkowników we Francji, a nie od tradycyjnie rozumianego zysku spółki (Euronews, Europa Press). Formalnej decyzji handlowej USA jeszcze nie ma. Sama groźba pojawia się jednak w momencie, gdy unijne wina są już objęte w USA cłem 15%, podniesionym wcześniej z 10% (CNBC, Euronews).

Spór rządów, rachunek dla producentów

Francja pobiera z podatku cyfrowego ok. 700 mln EUR rocznie, według szeroko cytowanych, choć niezależnie nieweryfikowanych danych budżetowych (Mashable). Danina obejmuje firmy, których globalne przychody przekraczają 750 mln EUR, a przychody cyfrowe we Francji 25 mln EUR (CIAT, tagesschau). W praktyce progi te najczęściej przekraczają spółki z siedzibami w USA. Waszyngton uznaje to za dyskryminację. Paryż odpowiada, że wypełnia lukę po przeciągających się pracach nad pierwszym filarem OECD, czyli globalnym porozumieniem, które miało przenieść część praw podatkowych do państw, gdzie platformy faktycznie zarabiają, a nie tylko tam, gdzie mają formalne centrale (Gov.je, Taxspoc).

Obie strony mają argumenty. Stary system podatku dochodowego od firm coraz gorzej radzi sobie z wartością tworzoną przez platformy cyfrowe w państwach, w których mają one miliony użytkowników, ale niekoniecznie biura i duże struktury prawne. Jednocześnie francuskie progi uderzają głównie w amerykańskie koncerny, co ułatwia administracji USA przedstawienie sprawy jako nierównego traktowania. Retorsja omija jednak sektor technologiczny i trafia w wino, bo alkohol jest drogi, silnie związany z marką i symbolicznie francuski.

Francuski eksport win i alkoholi do USA spadł już w ubiegłym roku o 21%, według federacji eksporterów FEVS. Nie da się całego spadku przypisać cłom, bo znaczenie miały także słabszy popyt i zmniejszanie zapasów. Cło 100% oznaczałoby jednak w praktyce podwojenie ceny płaconej przez amerykańskich importerów jeszcze przed marżami dystrybutorów i sklepów. Dzisiejszy bolesny spadek mógłby wtedy zamienić się w załamanie rynku (Comercio.gob.es, CNBC).

Koszt nie zatrzyma się na granicy Francji

Polityka handlowa należy do kompetencji UE, więc cła wymierzone we francuskie towary automatycznie stają się sporem z Brukselą, a nie tylko z Paryżem (tagesschau, Deutsche Welle). Jeżeli wino okaże się skutecznym naciskiem na Francję, podobny mechanizm może zostać użyty wobec innych państw.

Włochy już odczuwają presję. Eksport włoskiego wina do USA spadł w pierwszym kwartale 2026 r. o 20,5% rok do roku, do 407,9 mln EUR. Eksport alkoholi mocnych zmniejszył się o 35% (WineNews, Federvini). Hiszpania, dla której USA są najważniejszym rynkiem winiarskim poza UE, wysłała tam wino za 331 mln EUR, ale zakupy spadły o 15%. Madryt odpowiedział planem ICEX, czyli rządowym programem wsparcia eksportu, który ma zapewnić analizy rynkowe i pomoc w dywersyfikacji 500 hiszpańskim firmom najbardziej narażonym na amerykańskie bariery handlowe (EFEagro, Ministerio de Economía).

Irlandia ma inny problem. To tam europejskie centrale ma wiele amerykańskich firm technologicznych, które Francja próbuje opodatkować. Według szacunków rządu szerokie amerykańskie scenariusze taryfowe mogłyby obniżyć irlandzki PKB o 2,75-4%, a zatrudnienie o 2,5-3,25%. W sektorach narażonych pracuje 110 000-160 000 osób (RTÉ, The Irish Times). Dla Dublina zagrożeniem nie są cła na wino, lecz logika odwetu: każda europejska próba opodatkowania lub regulowania amerykańskich platform może wywołać uderzenie w dowolny sektor eksportowy, który akurat będzie politycznie wygodny.

Niemcy wybrały ostrożność. Minister gospodarki Katherina Reiche odrzuciła postulaty części frakcji SPD w Bundestagu, która domagała się niemieckiego podatku cyfrowego. Berlin woli deeskalację niż wejście w ten sam konflikt z Waszyngtonem (tagesschau).

Co pozostaje niepewne

Najważniejsze pytanie brzmi, czy cło 100% rzeczywiście zostanie wprowadzone. Dopóki USTR, amerykański urząd handlowy wykonujący decyzje taryfowe prezydenta, nie wyda formalnego aktu, mamy do czynienia z presją, a nie z obowiązującą polityką. Druga niewiadoma dotyczy pierwszego filaru OECD. Gdyby globalne porozumienie wreszcie weszło w życie, krajowe podatki cyfrowe straciłyby część uzasadnienia. Prace nad nim od lat posuwają się jednak powoli.

Koszty już teraz rozkładają się nierówno. Podatek cyfrowy projektują rządy i kierują go w platformy technologiczne. Groźba odwetu spada na pracowników winnic w Szampanii, importerów w Nowym Jorku i regiony winiarskie południowej Europy, które nie miały wpływu na konstrukcję podatku. Rządy i koncerny technologiczne spierają się o architekturę opodatkowania, a ryzyko przejmują eksporterzy rolni. Ten mechanizm pozostanie aktualny niezależnie od tego, czy akurat to cło wejdzie w życie.