Trump grozi 100% cłami za podatki cyfrowe

Francuski podatek od usług cyfrowych przynosi rocznie około 700 mln EUR (Assemblée nationale). Eksport towarów z UE do Stanów Zjednoczonych wyniósł w 2025 r. 554,9 mld EUR (Komisja Europejska). Trump chce użyć tej drugiej kwoty, aby podważyć sens pierwszej.

Prezydent USA zagroził 100-procentowymi cłami na import z każdego europejskiego państwa, które opodatkowuje usługi cyfrowe świadczone przez amerykańskie firmy technologiczne (New York Times). KE odrzuciła tę groźbę, broniąc prawa państw członkowskich do opodatkowania działalności gospodarczej prowadzonej na ich terytorium (Reuters via WHTC).

Największe ryzyko polega na tym, że Waszyngton może odpowiedzieć na podatek cyfrowy cłami na zupełnie inne towary. Sekcja 301 amerykańskiej ustawy handlowej pozwala USA nakładać cła na dowolnie wybrany import (Cornell Law). Podatek od Google’a może więc uderzyć we francuskich producentów wina. W poprzednich sporach o podatki cyfrowe USA były blisko 25-procentowych ceł na wino, torebki i kosmetyki, zanim rozmowy o międzynarodowej reformie podatkowej odsunęły ten scenariusz (Vinetur).

Małe wpływy, ogromna ekspozycja

Podatki od usług cyfrowych obejmują część przychodów, które duże platformy uzyskują od lokalnych użytkowników: z reklam, sprzedaży na marketplace’ach albo wykorzystania danych. Francuska stawka wynosi 3% i dotyczy firm, które mają ponad 750 mln EUR globalnych przychodów cyfrowych oraz ponad 25 mln EUR przychodów we Francji (Legifrance). Hiszpania stosuje podobny 3-procentowy podatek, z krajowym progiem 3 mln EUR (BOE).

Przepisy nie wymieniają Google’a, Mety ani Amazona. W praktyce jednak tylko największe platformy przekraczają takie progi przychodowe, więc ciężar spada niemal wyłącznie na amerykańskich gigantów technologicznych. Formalnie podatek jest neutralny. W ocenie Waszyngtonu działa jak selektywne obciążenie firm z USA.

Według szacunku przychylnego takiemu rozwiązaniu hipotetyczny unijny podatek cyfrowy mógłby przynieść około 5 mld EUR rocznie (Robert Schuman Foundation). Nadwyżka UE w handlu towarami z USA wyniosła w 2024 r. 198 mld EUR (Parlament Europejski). Kilkaset milionów euro wpływów podatkowych w jednym kraju może więc uruchomić retorsje wobec przepływów handlowych liczonych w kwotach setki razy większych.

Ustawa mówi: płaci platforma. Faktura pokazuje coś innego.

Platformy już przerzucają koszt dalej. Meta dolicza reklamodawcom opłaty zależne od lokalizacji i odpowiadające stawce podatku cyfrowego: 3% we Francji, Włoszech i Hiszpanii oraz 5% w Austrii (Wprost). Amazon stosuje podobną dopłatę wobec sprzedawców na marketplace’ach (Go2Market). Podatkowo zobowiązana jest platforma. Ekonomicznie rachunek trafia do europejskich firm, które kupują reklamy albo sprzedają przez te kanały.

W razie ceł pojawiłaby się druga grupa poszkodowanych, niemająca związku z opodatkowaniem usług cyfrowych. Niemiecki eksport towarów do USA wyniósł w 2024 r. około 161,4 mld EUR, głównie w pojazdach, maszynach i farmaceutykach (Rohlig). Niemcy nie mają podatku od usług cyfrowych; Bundestag niedawno odrzucił taki pomysł (Bundestag). Przy szerokich cłach niemiecki przemysł samochodowy poniósłby koszty sporu, którego sam nie wywołał.

Z tego powodu wspólna odpowiedź UE będzie trudna. Francja i Hiszpania bronią podatków cyfrowych jako elementu suwerenności fiskalnej: państwo ma decydować, co opodatkowuje u siebie. Niemcy, z dużym eksportem do USA i bez własnego podatku cyfrowego, mają silny interes w deeskalacji. Irlandia, gdzie zagraniczne koncerny zapłaciły w ubiegłym roku 87% podatku CIT (RTÉ), jest dodatkowo zależna od amerykańskich inwestycji, które konflikt handlowy mógłby osłabić.

UE ma instrument prawny przygotowany na takie sytuacje. W 2023 r. przyjęła instrument antyprzymusowy, który pozwala blokowi odpowiadać, gdy inne państwo używa presji handlowej do wymuszenia zmian polityki (EUR-Lex). Jego użycie oznaczałoby jednak eskalację, a koszty nie rozłożyłyby się równo: gospodarka Niemiec, mocniej oparta na eksporcie, ucierpiałaby bardziej niż francuska.

Na razie dopłaty wynikające z podatków cyfrowych po cichu płacą reklamodawcy i sprzedawcy internetowi. Jeśli USA wprowadzą cła, rachunek przesunie się na eksporterów, którzy z opodatkowaniem firm technologicznych nie mieli nic wspólnego. Spór sprowadza się więc do bardzo praktycznego pytania: czy wpływy liczone w setkach milionów euro rocznie w pojedynczych krajach warto bronić wtedy, gdy odwet może uderzyć w handel liczony w setkach miliardów.