Kostaryka i Paragwaj zdominowały Atlas Nexus

Belgijska policja federalna przedstawiła 21 września operację Atlas Nexus jako jedną, międzynarodową akcję przeciw przestępczości: ponad 490 zatrzymań i 156,9 t narkotyków przejętych w 34 państwach (La Libre, Garda). Sama operacja rzeczywiście się odbyła. Była jednak parasolem nad odrębnymi postępowaniami krajowymi, a nie jednoczesnym uderzeniem w jedną organizację. Geograficzny rozkład wyników pokazuje przy tym, że większość osiągnięto poza Europą.

Większość wyników przyniosły dwa państwa

W Kostaryce zatrzymano około 375 z 490 osób. Tamtejsze służby przejęły też ponad 27,8 t narkotyków, 181 sztuk broni palnej i 169 nieruchomości. Kostarykańscy śledczy wskazali konkretną siatkę, „Pecho de Rata”, oraz poszukiwanego zbiega powiązanego z trasą przemytu kokainy prowadzącą z Kolumbii przez karaibskie wybrzeże Kostaryki do Europy (La Nación).

Paragwaj miał przejąć kolejne 104,96 t marihuany i zatrzymać osiem osób (DHnet). Łącznie te dwa państwa odpowiadają za zdecydowaną większość zatrzymań i przejętych narkotyków.

Najlepiej udokumentowany europejski wynik pochodzi z Irlandii. W czerwcu i lipcu 2026 r. irlandzka policja i służby celne kontrolowały import drewna z Ameryki Południowej, w którym ukrywano kokainę. Około 24 kg narkotyku znaleziono w porcie w Dublinie, w kontenerze, który wcześniej przejechał przez Rotterdam (Garda, TheJournal.ie). Irlandzkie władze zaznaczyły, że co najmniej jedno postępowanie nadal trwa (Garda). Poza Irlandią opublikowanych informacji o europejskich działaniach jest niewiele.

W bilansie brakuje głównych europejskich państw tranzytowych

Holandia, Hiszpania, Francja, Włochy i Portugalia mają porty oraz szlaki przemytu, które czynią z nich naturalnych uczestników takiej operacji. W przeanalizowanych komunikatach i relacjach medialnych nie przypisano jednak żadnemu z tych państw zatrzymania ani przejęcia narkotyków w ramach Atlas Nexus. Rotterdam pojawił się jako punkt tranzytowy w irlandzkim śledztwie, a nie jako miejsce holenderskiej akcji służb (NU.nl). Włoskie media wymieniły włoskich przedstawicieli w systemie koordynacji, ale nie opisały żadnej operacji włoskiej policji (ANSA).

Nie dowodzi to, że te państwa nie zrobiły nic. Informacje wywiadowcze mogły zostać przekazane poufnie. Ogłoszone wyniki nie zawierają jednak zestawienia według państw. Belgijska policja federalna podała łączny bilans, podczas gdy za poszczególne sprawy odpowiadają krajowe organy ścigania. Brakuje publicznego wykazu pokazującego, który rząd odpowiadał za konkretne zatrzymania i przejęcia.

Koordynacja zadziałała. Demontaż siatek pozostaje niepotwierdzony

Atlas Nexus przeprowadzono w ramach EMPACT, unijnego mechanizmu koordynacji działań państw członkowskich przeciw zorganizowanej przestępczości (Council). Wsparcia udzieliły Europol, Frontex i Interpol. Żadna z tych instytucji nie może jednak sama zatrzymywać ani oskarżać podejrzanych. Każde przeszukanie, zatrzymanie i postępowanie sądowe było działaniem krajowym, prowadzonym na podstawie prawa danego państwa.

Wyniki z Kostaryki najpełniej pokazują, że śledczy mogli osłabić konkretną siatkę: wskazano podejrzanych, trasę przemytu i nieruchomości. Pozostała część bilansu przypomina raczej przechwytywanie towaru — narkotyki zabrano, ale nie przedstawiono dowodów, że organizacje stojące za ich transportem poniosły trwałe straty. Jak dokumentuje Biuro Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości, duże konfiskaty mogą współistnieć z rekordową produkcją i stabilną podażą (UNODC).

Wątpliwości zwiększa bilans finansowy. Według NU.nl służby zgłosiły przejęcie około 135 000 dolarów w gotówce i kryptowalutach. Zarekwirowano także nieruchomości, biżuterię i inne aktywa, ale nie podano ich wartości. Bez wiarygodnych danych o przerwaniu przepływów finansowych teza o rozbiciu siatek przemytniczych opiera się przede wszystkim na ilości przejętych narkotyków.

Federalna policja sądowa z Liège odegrała rzeczywistą rolę, pomagając krajowym organom ścigania współpracować ponad granicami czasu i systemów prawnych (La Libre). Taka praca ma znaczenie. Określenie operacji jako „kierowanej przez Belgię” staje się mylące dopiero wtedy, gdy przesłania fakt, w których państwach przeprowadzono naloty i gdzie śledczy musieli doprowadzić sprawy do sądu.

Opublikowane informacje potwierdzają współpracę transgraniczną. O rozbiciu ponadnarodowych siatek przestępczych będzie można mówić dopiero wtedy, gdy w 34 jurysdykcjach pojawią się powiązane zarzuty i sprawy sprawdzone w postępowaniach sądowych.