Atak drona na akademię w Kijowie: dwie ofiary

Późnym wieczorem 28 września ratownicy wydobyli spod gruzów siedziby National Academy of Sciences of Ukraine w Kijowie ciało drugiej ofiary rosyjskiego drona, który uderzył w budynek w środku dnia pracy. Bilans wzrósł do dwóch (TSN, Hromadske Radio).

Budynek stoi około 100 metrów od ambasady Niemiec (Deutschlandfunk). Czeskie i polskie agencje prasowe podały wiadomość o ataku w ciągu kilku godzin (ČTK, PAP). Zakres zniszczeń jest dobrze udokumentowany. Nie wykazano natomiast, dlaczego dron uderzył właśnie w ten budynek.

Płonące biura

Rzecznik służb ratunkowych powiedział portalowi Liga, że około 13.30 czasu lokalnego dron trafił bezpośrednio w budynek, niszcząc częściowo drugie i trzecie piętro. Reporterzy Associated Press obserwowali płonące górne kondygnacje, gdy pracownicy schodzili po drabinach strażackich. Wira Jewhrafowa, zastępczyni głównego naukowca, powiedziała, że zawaliło się jej biuro na drugim piętrze: „Mojego biura już nie ma” (AP).

W historycznym budynku mieści się Prezydium akademii, organ kierujący i koordynujący badania w całej Ukrainie. Jedną z ofiar była Natalia Bukalo, asystentka pierwszego wiceprezesa akademii (Liga). Wołodymyr Horbulin, który pełni tę funkcję, odniósł lekkie obrażenia.

Akademia określa uderzenie jako atak na ukraińską naukę i kulturę. W jej siedzibie znajdowały się jednak biura kierownictwa, nie laboratoria. Nie opublikowano wykazu utraconych archiwów, aparatury czy projektów ani szacunków, jak długo budynek pozostanie wyłączony z użytku. W niedzielę Ukraina straciła współpracowników, biura, a na razie także centrum kierowania krajowym systemem badań.

Dlaczego ten budynek?

Prezes akademii Anatolij Zahorodny powiedział na miejscu, że nie wie, dlaczego Rosja uderzyła w budynek. Podkreślił, że akademia nie ma powiązań wojskowych. „The Guardian” opisał ją jako cywilne centrum naukowe (Guardian).

W tym samym materiale przywołano dwa fakty, które komplikują obraz: akademia od dawna współpracuje z ukraińskim sektorem obronnym, a Horbulin pełnił kiedyś wysoką funkcję w służbach bezpieczeństwa. Żaden z nich nie dowodzi, że w tym konkretnym budynku prowadzono działalność wojskową.

Ta różnica ma znaczenie prawne. Zgodnie z artykułem 52 Protokołu dodatkowego I do konwencji genewskich, określającego zasady ochrony ludności cywilnej w czasie wojny, budynek może być celem wojskowym tylko wtedy, gdy skutecznie przyczynia się do działań zbrojnych, a jego zniszczenie daje konkretną przewagę wojskową. W razie wątpliwości prawo nakazuje przyjąć, że obiekt zwykle cywilny jest użytkowany w celach cywilnych (ICRC).

Nie ma publicznych dowodów na to, w co celował dron, a Rosja nie przedstawiła własnego wyjaśnienia ataku. Bezpośrednie trafienie w rozpoznawalną instytucję państwową, tego samego dnia co rosyjskie uderzenia w obiekty cywilne w innych częściach Kijowa, daje śledczym podstawy do dokładnego zbadania sprawy. Nie dowodzi jednak, że sama akademia była celem.

Dlaczego zareagowały europejskie rządy

Uwagę zagranicy przyciągnęła bliskość placówek dyplomatycznych. Ambasada Niemiec nie została uszkodzona, a jej pracownikom nic się nie stało, ale placówka przegląda swoje zabezpieczenia (Deutschlandfunk). Niemieckie MSZ zarzuciło Rosji, że świadomie zaakceptowała ryzyko zabicia ludzi tuż obok niemieckiej misji (ZDF).

Berlin zarzuca Moskwie lekkomyślność, nie celowanie w ambasadę. Od tego rozróżnienia zależy, czego niemiecki rząd może wiarygodnie się domagać. Zarzut umyślnego ataku wymagałby znacznie ostrzejszej reakcji niż skarga na brak ostrożności w pobliżu dyplomatów.

Jak dotąd europejska reakcja ogranicza się do potępienia ataku i przeglądu zabezpieczeń ambasady. Z doniesień nie wynika, by w związku z tym uderzeniem wprowadzono sankcje, podjęto krok dyplomatyczny lub zaoferowano pomoc w naprawie budynku.

Dostępne dowody uzasadniają ostrożniejszy wniosek niż retoryka którejkolwiek ze stron. Rosja częściowo zniszczyła użytkowaną cywilnie siedzibę ośrodka naukowego w dzielnicy, w której znajduje się wiele zagranicznych misji; zginęły dwie osoby. Związki akademii z sektorem obronnym nie dowodzą, że jej czynna siedziba była celem wojskowym. Powód, dla którego dron w nią uderzył, pozostaje niepotwierdzony.