Dwa statki trafione, brak eskorty na Morzu Czarnym

Po drugim w ciągu tygodnia zatopieniu statku przez drony u wybrzeży Bułgarii, we wtorek wieczorem ekipy ratunkowe wciąż szukały 11 marynarzy z HS Dignity. Według najnowszych danych bułgarskich załoga liczyła 16 osób, z których pięć uratowano (BTA). Rządy państw nadbrzeżnych mówią o ochronie żeglugi, ale nie ogłosiły patroli ani eskort.

Dwa statki, jedna noc

Pierwsze wezwanie o pomoc nadeszło ze statku Chelsea 3, pływającego pod banderą Malty. Dron trafił w niego około 16 mil morskich od miasta Byala. Bułgarska łódź straży granicznej zabrała na pokład całą piętnastoosobową załogę (bułgarskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, BTA). Maltański minister spraw zagranicznych Chris Fearne poinformował, że cztery osoby odniosły lekkie obrażenia, i zaapelował o zapewnienie statkom bezpiecznej żeglugi (Chris Fearne).

Pływający pod banderą Gwinei Bissau HS Dignity zatonął. Rozbitków podjęły dwa przepływające w pobliżu statki handlowe (NOVA). Bułgarski minister obrony podał wcześniej inne liczby: mówił o sześciu uratowanych i dziesięciu zaginionych. Żaden oficjalny komunikat nie wyjaśnił tej rozbieżności (BNR).

6 października drony zatopiły u wybrzeży Bułgarii statek Alfa Watan. Sofia później odwołała poszukiwania jego załogi (BNT). Tamten atak skłonił Bułgarię do podjęcia rozmów z sąsiadami (To Brief).

Rozmowy są, eskorty nie ma

Po wtorkowym zatonięciu premier Bułgarii Rumen Radev i jego rumuński odpowiednik Ilie Bolojan uzgodnili wstępnie ściślejszą współpracę na rzecz bezpiecznej żeglugi (Radio România). Chcą włączyć do tych działań także Turcję, ale opublikowane komunikaty nie odnotowują dotąd żadnego zobowiązania Ankary.

Bułgarski minister obrony rozmawiał telefonicznie ze swoimi odpowiednikami w Rumunii i Turcji. Według jego resortu zabiegał o wspólne obserwowanie sytuacji i wymianę informacji wywiadowczych z NATO (BTA). Żaden z komunikatów nie wskazuje okrętu patrolowego, trasy eskorty ani terminu rozpoczęcia takiej operacji.

Trzy marynarki wojenne prowadzą już wspólną misję: grupa morska wyszukuje i neutralizuje miny, a jej zaplanowane działania trwają od 6 do 20 października (rumuńska marynarka wojenna). W lipcu rozszerzono jej zadania o ochronę infrastruktury na dnie morza, ale nie o eskortowanie statków handlowych ani zwalczanie dronów (rumuńskie Ministerstwo Obrony). Obecność tej grupy nie chroni załóg przed zagrożeniem, które zatapia statki.

O znaczeniu państw nadbrzeżnych decyduje także geografia. Turcja kontroluje cieśniny prowadzące na Morze Czarne, a konwencja z Montreux, która reguluje zasady przepływu przez te cieśniny, ogranicza pobyt okrętów państw niemających wybrzeża nad Morzem Czarnym do 21 dni (tureckie Ministerstwo Spraw Zagranicznych). Dalsi sojusznicy mogliby rotować okręty, ale nie utrzymają tam floty bezterminowo.

NATO i UE działają odrębnymi kanałami, ale żadne z nich nie wysłało okrętów. Sekretarz generalny NATO Mark Rutte zapowiedział dalsze monitorowanie sytuacji i ewentualne dostosowanie działań, nie ogłosił jednak rozmieszczenia sił (BNT). António Costa, przewodniczący Rady Europejskiej, czyli organu skupiającego przywódców państw UE, wpisał ataki do porządku obrad posiedzenia 15–16 października (Rada Europejska). Szczyt może wywierać presję na rządy, ale nie dowodzi flotą. O wysłaniu okrętów decydują rządy krajowe, samodzielnie lub w porozumieniu w ramach NATO.

Stawka dla Europy jest wymierna. Chelsea 3 pływa pod banderą państwa UE, a dane śledzenia wskazywały, że HS Dignity zmierzał do rumuńskiej Braiły, portu nad Dunajem, którym towary trafiają w głąb kontynentu (Reuters).

Kto wysłał drony

Radev powiedział, że Bułgaria nie ma mocnych dowodów, by kogokolwiek oskarżyć, a zarazem ocenił, że na skutkach ataku korzysta Rosja. Wezwał też ambasador Rosji Eleonorę Mitrofanową (bułgarski rząd). Mitrofanowa powiedziała, że nie ma informacji od rosyjskiego Ministerstwa Obrony. Bez przedstawienia dowodów zasugerowała, że kryzys może podsycać strona trzecia.

Śledczy mają niewiele materiału. Po wcześniejszych atakach nie odnaleziono szczątków dronów, a 12 października Bułgaria zwróciła się do UE i NATO o techniczną pomoc w ustaleniu, skąd przyleciały maszyny (bułgarski rząd).

Z publicznych wypowiedzi wynika, że Bułgaria, Rumunia i Turcja rozmawiają o ochronie żeglugi, ale nie ogłosiły planu eskorty. Jedyna wspólna misja morska w regionie służy zwalczaniu min. Dopóki któreś z tych państw nie zapowie dalszych działań, statki zmierzające ku Dunajowi będą przepływać bez eskorty przez akwen, na którym wciąż trwają poszukiwania zaginionych marynarzy z HS Dignity.