Uszkodzona sieć ogranicza przesył prądu

Rosyjskie ataki z 9 października spowodowały przerwy w dostawach prądu w Kijowie i siedmiu obwodach. Ukrenergo, państwowy operator sieci wysokiego napięcia, zawiesił publikowanie harmonogramów wyłączeń tam, gdzie zastąpiły je awaryjne odcięcia (Ukrinform). Ministerstwo energetyki informuje, że uszkodzenia czasowo ograniczyły możliwości dostarczania prądu odbiorcom (Fakty ICTV). Nie podało skali ubytku. Ta liczba ma znaczenie, bo Ukraina wchodzi w zimę, podczas której będzie polegać na imporcie energii z pozostałych krajów Europy.

Co objęły uderzenia

Przerwy w dostawach objęły obwody czernihowski, charkowski, doniecki, zaporoski, dniepropetrowski, odeski i kijowski, a także sam Kijów. Najdokładniejszy opis przedstawiła prywatna grupa energetyczna DTEK. Według jej relacji w ciągu dziesięciu godzin drony uderzyły w dwa obiekty dystrybucyjne firmy w obwodzie dniepropetrowskim, uszkadzając urządzenia elektryczne i wywołując pożar oleju (DTEK).

Stacje dystrybucyjne to lokalne węzły sieci: podstacje, z których energia trafia do miast i dzielnic. Nie są tym samym co linie przesyłowe, które transportują prąd przez kraj.

Rząd informuje o większych zniszczeniach, ale nie wskazuje konkretnych obiektów. Gabinet Ministrów podał, że kilka obiektów zasilających Kijów i centralną Ukrainę zostało poważnie uszkodzonych lub zniszczonych (Gabinet Ministrów). Żaden z urzędników nie wymienił trafionych stacji, nie oszacował utraconej mocy ani nie podał liczby gospodarstw domowych bez prądu.

Prezydent Wołodymyr Zełenski poinformował, że ekipy naprawcze pracują przez całą dobę. Dodał, że Kijów zaktualizował prośby do partnerów o sprzęt energetyczny i obronę przeciwlotniczą (Ukrinform).

Dlaczego uszkodzona sieć może pogrążyć region w ciemności

Kraj może wytwarzać dość energii, a mimo to pozostawić region bez prądu. Jeśli uszkodzone zostaną podstacje i linie doprowadzające go do miasta, energia nie ma jak tam dotrzeć. Na tym polega problem opisany przez ministerstwo: system ma mniejsze możliwości dostarczania prądu odbiorcom.

Dla gospodarstw domowych oznacza to wyłączenia, których nie da się przewidzieć. Planowane przerwy mają podane godziny, więc można wcześniej naładować telefon i przygotować posiłek. Awaryjne odcięcia zastępują harmonogram, gdy wymaga tego stan sieci — dlatego Ukrenergo w tym tygodniu zawiesił publikowanie planów wyłączeń.

Zimowy niedobór, który mają pokryć importy

Ukraińskie elektrownie nie są w stanie zaspokoić zimowego zapotrzebowania. W styczniu 2026 r. szczytowe zapotrzebowanie wyniosło 18 GW (gigawatów, czyli mocy, jaką sieć musi dostarczyć w danej chwili), podczas gdy krajowe elektrownie mogły wytworzyć tylko 11,1 GW (IEA). Różnicę pokrywały import, małe generatory i ograniczenia zużycia.

Import stał się dla Ukrainy realnym zabezpieczeniem. W lutym kraj sprowadził rekordowe 1,266 TWh energii (terawatogodzin, czyli miary ilości energii zużytej w danym okresie), podał regulator rynku energii (NEURC). Prąd dociera przez zachodnią granicę, ale musi jeszcze przepłynąć przez ukraińską sieć. Nie wiadomo, czy uszkodzenia z tego tygodnia ograniczają ten przepływ.

Rządowy plan na zimę zakładał spełnienie konkretnego warunku. W sierpniu minister energetyki Denys Szmyhal mówił, że w wieczornym szczycie dostępne jest około 15 GW mocy, wliczając import. Wyznaczył cel osiągnięcia 19,6 GW do 1 listopada, pod warunkiem że naprawione obiekty nie zostaną ponownie zaatakowane (Gabinet Ministrów). Nie wiadomo, czy wśród obiektów trafionych w tym tygodniu znalazły się te, które wcześniej naprawiono. Tak czy inaczej, po atakach realizacja celu jest mniej pewna, a ministerstwo nie opublikowało nowych szacunków.

Na Ukrainę trafia sprzęt zastępczy. Energy Community, międzynarodowa organizacja zarządzająca funduszem zakupu urządzeń dla ukraińskiej sieci, informuje, że od czerwca do września dostarczyła sprzęt wart 102,5 mln EUR. Do lutego 2027 r. zaplanowano dostawy za kolejne 221,4 mln EUR (Energy Community). Dostarczony sprzęt trzeba jeszcze zainstalować; dotąd żadnej z tych dostaw nie powiązano z obiektami trafionymi w tym tygodniu.

Rząd informuje, że ataki czasowo ograniczyły zdolność sieci do dostarczania energii, ale nie podaje skali. Ministerstwo kierowane przez Szmyhala powinno przedstawić aktualne wyliczenie mocy dostępnej w wieczornym szczycie. Dopóki tego nie zrobi, nikt poza ministerstwem nie oceni, jak bardzo ukraińska zima będzie zależeć od energii od europejskich sąsiadów.