Ukraińska produkcja Patriotów nie ochroni Ukrainy zimą

O skuteczności ukraińskiej obrony powietrznej tej zimy zdecydują pociski już wyprodukowane i gotowość sojuszników do ich przekazania. Wołodymyr Zełenski powiedział 25 września, że podczas spotkania w Nowym Jorku trzy dni wcześniej Donald Trump poinformował go o „ostatecznej decyzji” i zapowiedział, że Ukraina „otrzyma licencje na produkcję pocisków Patriot” (Kyiv Independent). Waszyngton dotąd tego nie potwierdził. Nawet po uzyskaniu zgody ukraińskie pociski powstaną dopiero za kilka lat.

Zgoda, której Waszyngton jeszcze nie potwierdził

Biuro Zełenskiego określa rezultat rozmowy jako porozumienie polityczne, ale nie wskazuje typu pocisku, zakładu ani terminu rozpoczęcia produkcji (prezydent Ukrainy). Relacja ze strony amerykańskiej jest jeszcze mniej konkretna. Jak podał Berliner Zeitung, rzecznik Departamentu Stanu Ian Bateson powiedział 23 września, że nie zapadła ostateczna decyzja. Dwa dni później potwierdzenia USA nadal brakowało (Berliner Zeitung).

Te relacje nie muszą się wykluczać. Trump mógł prywatnie wyrazić polityczną zgodę, podczas gdy Departament Stanu, który wydaje formalne zezwolenie, jeszcze nie podjął działania. Waszyngton już wcześniej wycofał się z planu udzielenia licencji: stało się to w lipcu, a 2 września sekretarz stanu Marco Rubio mówił, że rozmowy trwają, zaś zwiększenie produkcji zajmie lata (Militarnyi, RFE/RL).

Trzy warunki przed uruchomieniem fabryki

Polityczna zgoda prezydenta otwiera dopiero pierwszy etap. Zgodnie z amerykańskimi przepisami o eksporcie uzbrojenia firma z USA musi uzyskać uprzednią pisemną zgodę Departamentu Stanu, zanim podpisze umowę na produkcję sprzętu obronnego za granicą (eCFR). Zezwolenie określa partnera, zakres prac i udostępniane dane techniczne, ale nie zapewnia maszyn ani pieniędzy. Producent musi jeszcze uzgodnić współpracę z ukraińskim partnerem, a nowy zakład wykazać, że jego pociski spełniają wymagania.

Typ pocisku ma znaczenie: od niego zależy, z którą firmą Ukraina będzie negocjować i jakie cele będzie mogła zwalczać. Ukraiński portal branżowy United24Media ocenił, że bardziej prawdopodobnym kandydatem jest starszy PAC-2 GEM-T firmy Raytheon niż nowszy pocisk przechwytujący, którego Ukraina najbardziej potrzebuje do zwalczania pocisków balistycznych. Według portalu linia produkcyjna mogłaby ruszyć pod koniec 2027 r. lub na początku 2028 r. (United24Media). Sam Zełenski mówił, że uruchomienie produkcji zajmie od roku do półtora od chwili uzyskania zgód (Rzeczpospolita).

Niemiecki przykład pokazuje, ile może potrwać uruchomienie produkcji, choć tamtejszy model opiera się na kontrakcie dostaw, a nie ukraińskiej licencji. RTX ogłosił 14 kwietnia finansowaną przez Niemcy umowę o wartości 3,7 mld USD na dostawę Ukrainie pocisków przechwytujących GEM-T. Część z nich ma powstać w nowym zakładzie w Schrobenhausen (RTX). Według prognoz pierwsze pociski z tej linii pojawią się w 2028 r. (Hartpunkt). Pieniądze, kontrakt i lokalizacja są już zapewnione, a na pierwsze dostawy i tak trzeba czekać kilka lat.

Kto zdecyduje o obronie tej zimy

Działania Zełenskiego pokazują, że tej zimy liczą się przede wszystkim już wyprodukowane pociski. 24 września ogłosił porozumienie w sprawie kolejnej partii Patriotów, a wielokrotnie mówił też, że miesięczne przydziały amerykańskich pocisków są zbyt małe (Kyiv Independent).

Konkretne europejskie deklaracje pochodzą z Warszawy i Bukaresztu. Wiceminister obrony Polski Stanisław Wziątek potwierdził pakiet pomocy wart około 50 mln EUR, obejmujący amunicję do Patriotów. Nie podano liczby pocisków ani terminu dostawy (Defence24). Prezydent Rumunii Nicușor Dan 18 września zapowiedział proporcjonalny wkład kraju we wspólną pomoc państw NATO posiadających pociski przechwytujące Patriot, również bez podania liczb (Ziare.com).

Oba rządy mierzą się z tym samym wyborem. Każdy pocisk przekazany Ukrainie uszczupla zapasy przeznaczone do obrony ich własnego terytorium na wschodniej flance NATO. Żaden z krajów nie podał, ile pocisków przekaże, więc nie da się jeszcze ocenić, jak wpłynie to na ich własną obronę. Niemcy są w innej sytuacji: finansują dostawy, które dotrą dopiero po tej zimie.

Na razie Zełenski poinformował o porozumieniu politycznym, które mogłoby w przyszłości otworzyć Ukrainie drogę do własnej produkcji Patriotów. USA go jednak nie potwierdziły. Tej zimy obrona kraju nadal będzie zależeć od istniejących pocisków i od tego, ile Polska, Rumunia oraz pozostałe państwa, które nimi dysponują, zdecydują się przekazać.