Ukraińscy eksperci antydronowi jadą do Łotwy

Przez lata to państwa europejskie wysyłały broń Ukrainie. Teraz Kijów odsyła do Europy coś, czego nie da się kupić w katalogu: ludzi, którzy uczyli się walki z dronami pod rosyjskim ogniem. Ukraińscy specjaliści mogą trafić na Łotwę jeszcze w tym miesiącu. Umowa podpisana podczas szczytu NB8, czyli Nordycko-Bałtyckiej Ósemki, w Tallinnie obejmuje drony, walkę elektroniczną, systemy wczesnego ostrzegania i wspólną produkcję (Reuters/Straits Times, The Baltic Times). Łotewski premier Andris Kulbergs ujął problem bez dyplomatycznej waty: klasyczny natowski tryb działania nie nadąża za dzisiejszym zagrożeniem ze strony dronów (LRT).

Szybciej dwustronnie niż przez Brukselę

Mechanizm jest celowo prosty. Łotwa, poprzez własne ministerstwo obrony, sprowadza ukraińskie know-how, testuje systemy, przyjmuje ekspertów i współprodukuje technologie przeciwdronowe. Na pierwszym etapie nie potrzeba ani unijnej regulacji, ani decyzji dowództwa NATO. Narzędzia unijnego finansowania i zamówień publicznych mają znaczenie dopiero wtedy, gdy projekt zacznie wykraczać poza granice jednego państwa (European Commission). Uzgodniona w czerwcu 2026 r. przez Parlament Europejski, bezpośrednio wybieraną instytucję UE, umowa o gotowości obronnej miałaby uprościć pozwolenia eksportowe i pozwolić zaliczać koszty testów prowadzonych w Ukrainie do projektów finansowanych z budżetu UE. To otwierałoby drogę do programu w skali kontynentu (European Parliament).

Łotwa nie działa w próżni. Litwa podpisała z Kijowem własną umowę o transferze technologii, wspólnej produkcji i pracy ukraińskich specjalistów na litewskim terytorium (Ukrainian Presidency). Polska przekłada ukraińskie doświadczenia na program krajowy, łączący zapory graniczne, obronę powietrzną i zakupy finansowane z UE. Finlandia wybrała inną ścieżkę: organizuje natowskie testy technologii przeciwdronowych, aby sprawdzić je przed wdrożeniem (Defence Industry Europe). Wszystkie te modele mają ten sam problem: zagrożenie rozwija się szybciej niż cykle zakupowe państw europejskich.

Rumunia pokazuje koszt luki

Najostrzejszy kontrast widać w Rumunii. Do czerwca 2026 r. Bukareszt odnotował 28 naruszeń przestrzeni powietrznej i 47 przypadków odnalezienia fragmentów dronów w pobliżu swojego terytorium. Wśród nich był rosyjski Geran-2, który pod koniec maja uderzył w blok mieszkalny w Gałaczu i ranił dwóch cywilów (Digi24). Kilka dni później, według Kijowa, ukraiński dron morski dokonał samozniszczenia w porcie w Konstancy po tym, jak został przekierowany przez rosyjskie środki walki elektronicznej.

Rumuński problem wynika zarówno z braków sprzętowych, jak i z ograniczających zasad użycia siły. Prezydent Nicușor Dan przyznał, że strzelanie w stronę terytorium Ukrainy groziłoby uznaniem Rumunii za stronę współwojującą, a więc za uczestnika wojny z Rosją (Adevărul). Wojskowi opisywali pokojowe reguły zaangażowania jako operacyjnie paraliżujące. Podczas gdy Łotwa importuje ukraińską szybkość reagowania, Rumunia wciąż czeka na tymczasowy sprzęt NATO, o który wystąpiła kilka miesięcy wcześniej.

Mur bez planu technicznego

Europejscy przywódcy poparli koncepcję „muru dronowego”, który miałby wykrywać i przechwytywać bezzałogowce wzdłuż wschodniej granicy (Euronews). Nazwa sugeruje zwartą konstrukcję. W praktyce powstaje mozaika: państwa bałtyckie budują dwustronne kanały z Ukrainą, Polska dokłada programy krajowe, Finlandia testuje technologie w formule NATO, Rumunia prosi sojuszników o awaryjne wsparcie. Wspólnego systemu koordynacji na razie nie ma.

Ten problem już wyszedł na jaw. Gdy na początku czerwca dron wleciał w łotewską przestrzeń powietrzną, zestrzelił go francuski myśliwiec pełniący misję NATO Baltic Air Policing, a decyzję o użyciu siły podjęło dowództwo NATO (Global Banking & Finance Review/Reuters). Systemy detekcji dostarczone przez Ukrainę zasilałyby ten łańcuch dowodzenia, a nie go zastępowały. Nie wiadomo jednak, czy da się je włączyć bez tarć, czy powstanie druga, równoległa warstwa techniczna i decyzyjna.

Tekstu podpisanej umowy nie opublikowano. To, co dokładnie otrzyma Łotwa i kto będzie zatwierdzał zakłócanie sygnału, gdy ukraińskie sensory wykryją obiekt, pozostaje w dokumentach zakupowych objętych klauzulami tajności, poza realną kontrolą parlamentarną.

Wojna w Ukrainie odsłoniła lukę w obronie niskiego pułapu od Bałtyku po Morze Czarne. Kijów uczy się szybciej, niż Europa kupuje sprzęt, dlatego państwa frontowe improwizują. Bez integracji ta szybkość może dać działającą tarczę. Może też stworzyć zbiór niepołączonych elementów, który tylko na mapie wygląda jak system.