USA rozbijają front G7 wobec ropy

G7 nie zdała najważniejszego w tym roku testu koordynacji. Ministrowie finansów spotkali się w Paryżu 18-19 maja, by wspólnie odpowiedzieć na szok energetyczny związany z Iranem i cieśniną Ormuz. Efektem jest komunikat, który nikogo do niczego realnie nie zobowiązuje, oraz jedna konkretna decyzja: jednostronny ruch USA, któremu sprzeciwiała się reszta sojuszu. Ropa kosztuje 112 dol. za baryłkę, rentowności obligacji w największych gospodarkach doszły do wieloletnich maksimów, a EBC 11 czerwca będzie wybierał między złymi wariantami.

Paryż przyniósł powściągliwość, nie ulgę

Komunikat mówił o „zrównoważonym wzroście i stabilności makroekonomicznej”. W języku dyplomacji oznacza to jedno: nie zwiększać wydatków. Uzgodniono powściągliwość fiskalną, nie stymulację. Nie będzie wspólnego uwolnienia rezerw ropy. Nie będzie skoordynowanych wskazówek w sprawie stóp procentowych. Nie będzie pakietu nadzwyczajnego.

Jedyny konkret przyjechał z Waszyngtonu. USA po raz drugi przedłużyły wyłączenie sankcyjne dla rosyjskiej ropy, łamiąc wcześniejsze zapewnienia wobec europejskich sojuszników, że taki wyjątek się nie powtórzy. Cel był prosty: zastąpić rosyjską ropą irańskie dostawy utracone po zamknięciu Ormuzu. Europejskie rządy sprzeciwiły się tej decyzji, bo osłabia ona reżim sankcyjny utrzymywany od rosyjskiej inwazji na Ukrainę.

Niemiecki minister finansów Lars Klingbeil próbował przeforsować osobny porządek rozmów: unię rynków kapitałowych, czyli plan połączenia rozdrobnionych europejskich rynków inwestycyjnych tak, by kapitał łatwiej przepływał między państwami, oraz plan działania G7 wobec kryzysu żywnościowego, obejmujący zabezpieczenie łańcuchów dostaw minerałów i produktów rolnych. Obie propozycje pokazują, że Berlin widzi w obecnym kryzysie problem głębszy niż sama cena ropy. Żadna nie przebiła się przez spór o sankcje.

Francja zablokowała rozmowę o drugim uwolnieniu strategicznych rezerw ropy przez Międzynarodową Agencję Energetyczną. Marcowa operacja była największa w 50-letniej historii MAE, ale pokryła tylko część utraconych dostaw z Ormuzu. Paryż argumentował, że pozostałe rezerwy trzeba zachować na gorsze scenariusze.

Rynki wystawiły ocenę jeszcze w trakcie szczytu. Rentowności niemieckich Bundów, czyli oprocentowanie, po którym Berlin pożycza pieniądze, doszły do najwyższego poziomu od 2011 r. Rentowności japońskich obligacji 30-letnich ustanowiły historyczny rekord. Globalna wyprzedaż długu pokazała przeciwieństwo stabilności, którą G7 miała zademonstrować.

Czerwiec bez dobrego wyboru dla EBC

W takiej sytuacji EBC, czyli Europejski Bank Centralny ustalający koszt pieniądza dla 20 państw strefy euro, wchodzi w posiedzenie 11 czerwca w pułapce.

Inflacja w strefie euro rośnie niemal wyłącznie przez energię. Po wyłączeniu cen energii i żywności, czyli najbardziej zmiennych składników koszyka, bazowa presja cenowa jest słabsza. Gospodarka prawie przestała rosnąć. Taki układ, wzrost cen przy stagnacji produkcji, ekonomiści nazywają stagflacją. Bank centralny nie ma w nim czystego ruchu.

Podwyżka stóp procentowych podnosi koszt kredytów hipotecznych i finansowania firm. To działa wtedy, gdy inflację napędza zbyt silny popyt konsumentów. Nie rozwiązuje jednak problemu przerwanych dostaw w cieśninie Ormuz. Rynki nadal zakładają podwyżkę w czerwcu, ale EBC zacieśniałby politykę wobec szoku, którego jego narzędzia nie są w stanie dosięgnąć.

Kto bierze szok na siebie

Niemcy obniżyły prognozę wzrostu na drugi kwartał 2026 r. do 0,3%. To ostra korekta, pokazująca ciężar szoku energetycznego dla i tak kruchej bazy przemysłowej. Producenci chemikaliów, metali i szkła ograniczają zatrudnienie oraz produkcję od 2022 r. Tymczasowa obniżka podatku paliwowego wygasa z końcem czerwca, a następcy nie ogłoszono.

Włochy zwróciły się do Komisji Europejskiej o wyłączenie wydatków energetycznych z unijnych reguł fiskalnych, czyli limitów zadłużania, których muszą przestrzegać państwa strefy euro. Bruksela odmówiła, wskazując na miliardy euro z funduszy UE, których Rzym jeszcze nie wydał. Wydatki obronne już korzystają z wyjątku od tych reguł. Wydatki energetyczne nie. Żadne państwo G7 nie poparło włoskiego postulatu szerszej elastyczności.

Komisja opublikuje nowe prognozy gospodarcze 21 maja. Jeśli potwierdzą spowolnienie, wzrośnie presja na Brukselę, by poluzowała ograniczenia fiskalne, oraz na EBC, by nie podnosił stóp. Najważniejsze instytucje gospodarcze Europy ciągną dziś w różne strony: G7 zaleca ciaśniejsze budżety, rynki wymuszają droższy pieniądz, a kryzys podażowy pozostaje poza zasięgiem obu tych narzędzi.