Układ USA-Iran zbił ropę do $83

Ropa Brent spadła do najniższego poziomu od trzech miesięcy, a europejski gaz do cen niewidzianych od dwóch miesięcy. Rynek usunął z notowań część premii za ryzyko geopolityczne po tym, jak Waszyngton i Teheran rozesłały 14-punktowe memorandum przejściowe. Dokument zakłada ponowne otwarcie Cieśniny Hormuz, gardła Zatoki Perskiej, przez które przed zamknięciem szło około jednej trzeciej globalnego morskiego handlu ropą (WTO Data Lab, CNN). Pierwsze tankowce wpłynęły już na tor wodny. Tyle że między ekranem notowań a ceną przy dystrybutorze są jeszcze trzy opóźnione mechanizmy: realny ruch statków, ubezpieczenia morskie i prawo sankcyjne.

Ekran notowań zareagował. Cieśnina jeszcze nie

Brent potaniał 14 czerwca o około 4,8%, do okolic 83 USD, kilka godzin po ogłoszeniu ram porozumienia przez Donalda Trumpa (Bloomberg). Do 18 czerwca cena spadła do najniższego poziomu od początku marca, a europejski gaz był blisko dwumiesięcznego minimum (Euronews).

W samej cieśninie normalizacji jednak nie widać. Deutschlandfunk podał, że dziennie przepływa przez nią zaledwie kilkanaście jednostek, podczas gdy przed kryzysem było ich ponad 100 (Deutschlandfunk). Hapag-Lloyd, jeden z największych europejskich armatorów, ocenił, że pełny powrót do normalnego ruchu może potrwać co najmniej trzy miesiące (Onvista/Reuters). Miny nadal znajdują się w kanale lub w jego pobliżu. Składki za ubezpieczenie od ryzyka wojennego wynoszą wciąż 1%–4% wartości statku za jeden rejs, wobec mniej niż 0,1% przed konfliktem (Deutsche Welle). Niemieckie stowarzyszenie ubezpieczycieli GDV potwierdziło, że ochrona morska jest dostępna, ale z podwyższonymi dopłatami (GDV).

Samo memorandum nie zmieniło też prawa. Kancelaria Holland & Knight ostrzegła, że MoU nie jest ogólną licencją OFAC, czyli formalną zgodą amerykańskiego urzędu sankcyjnego na prowadzenie określonych działań bez ryzyka naruszenia sankcji. Dopóki Waszyngton nie wyda takiej zgody, tranzyt powiązany z Iranem pozostaje prawnie ryzykowny dla europejskich operatorów (Holland & Knight). Nie potwierdzono również żadnej aktualizacji unijnych sankcji (Sanctions Expert).

Ceny na stacjach: wolniej, słabiej, przez filtr podatków

Europa nie kupuje większości ropy z Zatoki bezpośrednio. Korzyść pojawia się inną drogą: globalne rynki ropy i paliw gotowych wyceniają się wspólnie, więc spadek premii za ryzyko obniża koszty także tam, gdzie do portów nie docierają nowe tankowce z regionu (Chatham House). Efekt będzie jednak nierówny.

We Włoszech federacja stacji paliw FIGISC podała, że śródziemnomorskie notowania oleju napędowego spadały szybciej niż benzyny, a duzi dystrybutorzy, w tym Eni, Tamoil i Q8, obniżyli ceny rekomendowane (FIGISC). Włoska obniżka akcyzy na diesel wygasa jednak 3 lipca, więc część ulgi może zniknąć, zanim kierowcy odczują pełny efekt tańszej ropy (Sky TG24).

W Polsce ceny hurtowe diesla zmieniały kierunek w ciągu 24 godzin, gdy Orlen dostosowywał cenniki do zmiennego benchmarku (Dziennik). Analitycy ostrzegali, że nawet po otwarciu cieśniny fizyczne przepływy mogą wrócić jedynie do 60%–70% poziomu sprzed wojny (Business Insider Polska).

Portugalia ujęła sprawę wprost jako rachunek fiskalny. Minister energii Maria da Graça Carvalho nazwała porozumienie „bardzo dobrą wiadomością” dla obniżenia cen paliw i stopniowego wycofywania awaryjnego wsparcia dla diesla, wartego około 150 mln EUR miesięcznie (ECO, Observador). Polityczny problem polega na tym, czy tańsza ropa zdąży dojść do portugalskich kierowców, zanim rząd ograniczy dopłaty.

Zegar ustawiony na 60 dni

Memorandum daje obu stronom 60 dni na wynegocjowanie pełnego porozumienia. W tym czasie przejście przez Hormuz ma być wolne od opłat. Ostatecznego podpisanego tekstu jednak nie opublikowano, a urzędnicy USA i Iranu już przedstawili sprzeczne interpretacje ustaleń (Critical Threats, CFR). Prezes Bundesbanku Joachim Nagel ostrzegł przed przedwczesnym optymizmem (Deutschlandfunk).

Europejski rachunek za energię spadł, ale przecena opiera się na sygnale politycznym, nie na pełnym przywróceniu przepływów. Miny pozostają zagrożeniem, składki ubezpieczeniowe są podwyższone, a wytyczne sankcyjne nie zostały opublikowane. Jeśli 60-dniowe negocjacje utkną, premia za ryzyko może wrócić równie szybko, jak zniknęła.