USA mogą wstrzymać dostawy broni Ukrainie

Europejskie rządy płacą za broń dla Ukrainy, ale pochodzi ona z amerykańskich zapasów (NATO). Dlatego doniesienie Financial Times o rozmowach telefonicznych z 10 i 11 października ma znaczenie wykraczające poza spór o ukraińską taktykę. Według gazety amerykańscy urzędnicy wezwali Kijów i europejskie stolice do przerwania ataków na rosyjskie rafinerie (Financial Times). Mieli ostrzec, że mogą zawiesić wymianę danych wywiadowczych i zablokować dostawy amerykańskiego uzbrojenia kupowanego przez sojuszników dla Ukrainy. Wstrzymania dostaw nie potwierdzono, ale sama groźba pokazuje, kto kontroluje ich wysyłkę.

Relacja FT ma ograniczenia: opiera się na anonimowych europejskich urzędnikach, którzy uczestniczyli w rozmowach lub zostali o nich poinformowani. Gazeta nie podała nazwisk amerykańskich rozmówców ani nie przytoczyła pisemnego polecenia. Reuters nie zdołał potwierdzić doniesienia, a Biały Dom nie odpowiedział od razu (Reuters).

Telefony były następstwem spornego spotkania. 9 października wysłannicy Trumpa, Steve Witkoff i Jared Kushner, przez niemal osiem godzin naciskali na ukraińskich negocjatorów, by przerwali ataki na rafinerie. Ukraiński urzędnik powiedział, że wysłannicy zagrozili zakończeniem wymiany danych wywiadowczych; przedstawiciel USA zaprzeczył, by padła jawna groźba (Axios). Ukraińska delegacja opuściła spotkanie wcześniej (To Brief). Relacja FT idzie dalej: obejmuje również kanał dostaw broni i presję wywieraną na europejskie rządy.

Za co płaci Europa, a czym dysponuje Waszyngton

Dostawy realizowane są w ramach Listy Priorytetowych Potrzeb Ukrainy, czyli PURL. Naczelny dowódca sił sojuszniczych NATO w Europie układa pakiety na podstawie potrzeb Ukrainy i tego, co można przeznaczyć z amerykańskich zapasów (NATO). Rządy sojusznicze decydują, czy za nie zapłacić.

Do 8 października ponad dwie trzecie państw NATO, a także Australia i Nowa Zelandia, zadeklarowały łącznie ponad 6 mld USD (NATO).

Samo finansowanie nie daje płatnikom kontroli nad dostawą. Sprzęt pochodzi z amerykańskich zapasów, więc trafi do Ukrainy tylko wtedy, gdy Waszyngton zgodzi się go przekazać. USA mogłyby zatem opóźnić realizację pakietów już sfinansowanych przez Europejczyków, nie wydając na nie własnych pieniędzy.

Groźba nie oznacza jednak, że dostawy wstrzymano. NATO informowało o trwających dostawach przed rozmowami, więc tamten komunikat nie pozwala ustalić, czy transporty były kontynuowane. Do 11 października żaden amerykański, ukraiński ani natowski urzędnik nie potwierdził publicznie polecenia wstrzymania pakietu lub odcięcia kanału wymiany danych wywiadowczych (Financial Times).

Wcześniejsze zawieszenie, rynek paliw i warunek Kijowa

Waszyngton wcześniej zawiesił wsparcie dla Ukrainy, ale w innej postaci. 5 marca 2025 r. wstrzymał wymianę danych wywiadowczych (Washington Post). Wznowił ją wraz z pomocą wojskową po rozmowach w Dżuddzie 11 marca (AP). Tamta decyzja dotyczyła amerykańskiej pomocy i informacji wywiadowczych; nie obejmowała uzbrojenia kupionego przez inne rządy.

Amerykańscy urzędnicy nie wyjaśnili publicznie, dlaczego ataki na rafinerie mają dla nich znaczenie. Uderzenia odbiły się na rosyjskiej produkcji paliw: według Międzynarodowej Agencji Energetycznej produkcja benzyny była o około 20% niższa niż rok wcześniej, a oleju napędowego — o niemal 30%, przy i tak napiętej sytuacji na rynku (IEA). To tło rynkowe, ale z doniesień nie wynika, by ceny paliw skłoniły Waszyngton do tych rozmów.

Trump ogłosił rozejm dotyczący infrastruktury energetycznej, ale nie opublikował jego warunków. Ukraina odpowiedziała, stawiając własny warunek.

11 października Zełenski powiedział, że Ukraina powstrzyma się od ataków na rosyjskie obiekty energetyczne, jeśli Rosja zrobi to samo (Kancelaria Prezydenta Ukrainy). Kijów opiera swoje stanowisko na zasadzie wzajemności. Gdyby Ukraina wstrzymała ataki jednostronnie, rosyjskie rafinerie mogłyby odbudować produkcję, podczas gdy rosyjskie rakiety nadal uderzałyby w ukraińską sieć energetyczną.

Tylko Biały Dom i dowództwo wojskowe NATO mogą potwierdzić, czy finansowane przez sojuszników pakiety nadal są wysyłane; żadne z nich publicznie nie odniosło się do doniesień. Opisywane ostrzeżenie pozostaje niepotwierdzone. Europa może sfinansować amerykańską broń dla Ukrainy, ale o jej przekazaniu decyduje Waszyngton.