Waszyngton szykuje cła na 60 gospodarek

Handel międzynarodowy działa wtedy, gdy firmy znają reguły przed wysłaniem towaru. Waszyngton coraz częściej zmienia je w trakcie gry. Przedstawiciel USA ds. handlu Jamieson Greer powiedział CNBC, że „wkrótce należy spodziewać się działań” w sprawie nowych ceł na podstawie sekcji 301, czyli amerykańskiej ustawy pozwalającej karać zagraniczne praktyki handlowe uznane przez USA za nieuczciwe. Tym razem środki miałyby objąć ok. 60 gospodarek, którym Waszyngton zarzuca niedostateczne blokowanie towarów powstałych przy pracy przymusowej. Według Greera pakiet obejmowałby „około 99% naszego handlu”, ale nie podał ani terminu, ani listy produktów, ani stawek, ani zasad wyłączeń (CNBC). To właśnie tych informacji potrzebują firmy, by wycenić zamówienia. Bez nich europejscy eksporterzy już dziś korygują ceny i przesuwają zapasy, reagując na cło, którego jeszcze nie da się przeczytać w taryfie.

Koszt pojawia się, zanim cło trafi do budżetu

Cło jest podatkiem importowym płaconym na granicy USA, ale jego koszt cofa się przez cały łańcuch kontraktów. Gdy europejski produkt trafia do Stanów z dopłatą, amerykański nabywca może wziąć ją na siebie, europejski sprzedawca może obniżyć cenę, a konsument może zapłacić więcej. W praktyce dzieją się wszystkie trzy rzeczy naraz, tylko w różnych proporcjach.

Wyniki spółek pokazują, że presja już działa. Volvo Group wykazała w II kwartale 2026 r. negatywny efekt ceł netto na poziomie 1,2 mld SEK minus, czyli ok. 105 mln EUR; ponad połowa tej kwoty przypadła na sprzęt budowlany. W III kwartale firma spodziewa się kolejnych 1,1 mld SEK obciążenia (MarketScreener, Placera). Francuskie wino pokazuje inny wariant tego samego mechanizmu. W pierwszych czterech miesiącach 2026 r. wolumen wysyłek do USA wzrósł o 10%, ale ich wartość spadła o 11% (Vinetur). Więcej butelek sprzedanych za mniejsze pieniądze oznacza albo rabaty, albo przesunięcie w stronę tańszych produktów. Część spadku mogą tłumaczyć kursy walut i zmiana popytu w USA, ale kierunek jest zgodny z presją na marże wywołaną cłami.

Najmniejsze firmy tną najgłębiej

Największą ekspozycję przemysłową ma Niemcy. Według branżowego stowarzyszenia VDMA Stany Zjednoczone były w 2023 r. największym pojedynczym rynkiem dla niemieckiego eksportu maszyn, wartego 28 mld EUR (Finanzen/VDMA). Samochody i części samochodowe są dodatkowo objęte osobnymi amerykańskimi środkami, które uderzają w cały łańcuch dostaw (GTAI).

Włoskie dane handlowe ukrywają pęknięcie. Po wyłączeniu farmaceutyków eksport przemysłu przetwórczego do USA spadł w I kwartale 2026 r. Sektory zdominowane przez mikro- i małe firmy zanotowały spadek o 8,3%; w Lombardii było to 12,3%, w Wenecji Euganejskiej 6,4%, a w Emilii-Romanii 3,1% (Confartigianato). To okręgi przemysłowe oparte na żywności, modzie, meblach, okularach i biżuterii. Dla takich firm kilka punktów procentowych marży mniej oznacza nie tylko słabszy wynik, lecz często anulowane zamówienie.

Irlandzki nagłówek, czyli spadek eksportu do USA o 55,9% w maju, wymaga ostrożności. Większość ruchu wynika z tego, że amerykańskie koncerny technologiczne przenoszą własność intelektualną przez irlandzkie podmioty prawne, a nie z tego, że z irlandzkich fabryk wyjechało nagle mniej towarów (RTÉ/CSO, Baldwin). Realnie pierwsze na uderzenie wystawione są fizyczne zakłady farmaceutyczne i medtech, a nie przepływy księgowe zawyżające irlandzki PKB.

Bruksela najpierw prosi o wyłączenia

Komisja Europejska przekazała USA listę produktów objętych wnioskiem o wyłączenia. Chodzi o ok. 115 mld EUR unijnego eksportu, czyli mniej więcej 20% handlu towarami z USA, w tym wino, sery, oliwę z oliwek, maszyny rolnicze i sprzęt do produkcji półprzewodników (Le Parisien). Bruksela ma też cięższe instrumenty: instrument antyprzymusowy, czyli unijne rozporządzenie pozwalające odpowiadać na presję gospodarczą państw trzecich, skargi do WTO i cła odwetowe. Każde z tych narzędzi wymaga jednak procedur prawnych liczonych w miesiącach (EUR-Lex).

Dla europejskich eksporterów sama stawka może być mniej istotna niż podstawa prawna, którą wybierze Waszyngton. Sekcję 301 trudniej odkręcić niż nadzwyczajne dopłaty importowe stosowane wcześniej w tym roku (19 U.S.C. § 2411). Jeśli nowy pakiet zostanie oparty na egzekwowaniu zakazu pracy przymusowej, powstanie konstrukcja prawna, która może przetrwać jedną administrację. Wtedy jednorazowy szok handlowy zamieni się w stały koszt planowania: przeliczanie kontraktów, przebudowę łańcuchów dostaw i ponowną ocenę, czy rynek amerykański wart jest ryzyka. Taryfy wciąż nie opublikowano. Każda europejska firma wysyłająca towary przez Atlantyk wycenia dziś sprzedaż wobec celu, którego nie widzi.