Biały Dom blokuje cięcia Hegsetha

Pete Hegseth miał przyjechać do Brukseli z konkretem. Amerykański sekretarz obrony przygotowywał dla przywódców NATO informację o redukcji części sił USA w Europie. Biały Dom zatrzymał jednak ten ruch. Nie podpisano rozkazu, nie ogłoszono decyzji, nie uruchomiono formalnej procedury.

Według „Wall Street Journal” pakiet był już gotowy. Sama półroczna analiza Pentagonu dotycząca rozmieszczenia amerykańskich sił i sprzętu w Europie została publicznie potwierdzona. Mechanizm jest prosty: Pentagon przygotowuje warianty, Biały Dom wybiera linię polityczną, Kongres może zablokować środki albo zażądać certyfikacji, a sojusznicy są konsultowani, lecz nie mają prawa weta. Zatrzymane wystąpienie Hegsetha nie oznacza jeszcze nowej polityki. Pokazuje jednak problem, z którym mierzy się dziś Europa: co się stanie, jeśli zaczną znikać zdolności, których nie da się szybko zastąpić?

Mechanizm, nie liczba żołnierzy

Amerykańska obecność w Europie nie sprowadza się do stanu osobowego. To system dowództw, tankowania w powietrzu, transportu strategicznego, obsługi amunicji, rozpoznania i magazynów sprzętu rozlokowanych z wyprzedzeniem. Bez samolotów transportowych i tankowców obiecane siły mogą nie dotrzeć na czas. Bez logistyki amunicyjnej nawet te oddziały, które dotrą, nie będą w stanie prowadzić walki na dużą skalę. Waszyngton może więc deklarować trwałość sojuszu, a równocześnie ograniczać infrastrukturę, która decyduje o tym, czy wzmocnienie Europy w kryzysie jest realne.

Niemcy dobrze pokazują wagę tej warstwy. Ramstein jest dla NATO węzłem transportu lotniczego amunicji. Wiesbaden mieści dowództwo integrujące działania amerykańskich wojsk lądowych w Europie i Afryce. Grafenwöhr daje poligony i magazyny ciężkiego sprzętu. Do tego Niemcy są korytarzem na wschód: w razie kryzysu porty, mosty, linie kolejowe i lotniska stają się elementami infrastruktury wojskowej.

„Handelsblatt” opisał scenariusz dotyczący około 5 000 żołnierzy w jednej bazie, choć żaden opublikowany rozkaz USA takiej redukcji nie potwierdza. Szerszy obraz podała Tagesschau: przegląd obejmuje nie tylko personel, lecz także tankowce, myśliwce i okręty. Niemiecki minister obrony Boris Pistorius domagał się od Hegsetha harmonogramu, jak relacjonował „Guardian”, nie dlatego, że Berlin może zablokować decyzję USA, lecz dlatego, że europejskie armie potrzebują czasu, by dostosować własne plany.

Polska próbuje zamknąć drzwi

Warszawa odczytuje tę niepewność po swojemu. Polska strategia polega na tym, by wyjście Amerykanów było coraz trudniejsze politycznie i organizacyjnie. Ministerstwo obrony twierdzi, że negocjuje stałą bazę, a więc odejście od obecnego modelu rotacyjnego (PAP). Chodzi o infrastrukturę, umowy prawne i koszty już poniesione, które podnoszą cenę odwrotu, zanim Pentagon zakończy przegląd. Dowództwo V Korpusu w Poznaniu pomaga planować operacje lądowe na wschodniej flance NATO, ale samo dowództwo bez rotujących brygad bojowych może koordynować działania głównie na papierze.

Tarcia są już widoczne. Polsat informował o presji republikanów w Waszyngtonie w sprawie wstrzymanej rotacji brygady pancernej. Z kolei deklaracja doradcy prezydenta o „zielonym świetle” dla stałej obecności USA została szybko skorygowana przez szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego („Rzeczpospolita”).

Kto może powiedzieć „nie”

Włochy stawiają pytanie, które na wschodniej flance rzadko wybrzmiewa: kto decyduje, co wychodzi z amerykańskich baz? Minister obrony Guido Crosetto powiedział w parlamencie, że gdy amerykańskie wnioski wykraczały poza uzgodniony zakres, Rzym odmawiał zgody (Open). Jeśli bazy USA we Włoszech coraz częściej wspierają operacje poza Europą, prawo Rzymu do odmowy nabiera większego znaczenia. Polska chce Amerykanów wiązać z Europą Środkową. Włochy przypominają, że gospodarz bazy musi zachować możliwość kontroli.

Francja najprecyzyjniej nazywa zależność. Fondation Robert Schuman wskazała systemy dowodzenia, zasoby kosmiczne, łączność i transport strategiczny jako zdolności wciąż w dużej mierze dostarczane przez Waszyngton. Parlament przegłosował zwiększenie wydatków wojskowych do 2030 r., ale analiza Ifri pokazuje, że zaktualizowany program raczej urealnia dotychczasowe plany, niż zastępuje to, co zapewniają USA. Między rozpoznaniem zależności a jej zamknięciem wciąż jest duża luka.

Najważniejsze niewiadome nie dotyczą liczby żołnierzy. Dotyczą tego, czy przegląd Pentagonu obejmie systemy, które sprawiają, że art. 5 NATO, czyli zobowiązanie do wspólnej obrony, działa w kryzysie: dowodzenie, transport lotniczy, logistykę amunicji, wywiad, tankowanie w powietrzu. Żaden sojusznik nie dostał publicznego harmonogramu. Nie potwierdzono kategorii potencjalnych redukcji. Opinia publiczna widzi niepokój, ale nie widzi prawdziwej listy braków sojuszu.

Kilka europejskich ministerstw obrony planuje dziś na wypadek scenariusza, którego skali nie potrafi jeszcze zmierzyć.