Dron z Wunstorf starszy niż atak w Lipsku

Dwie uszkodzone części drona znaleziono na otwartym torfowisku nad jeziorem Steinhuder Meer, tuż za ogrodzeniem lotniska Bundeswehry w Wunstorf, na zachód od Hanoweru (t-online/HAZ). Według źródeł związanych ze służbami urządzenie przypomina drona z ładunkiem wybuchowym, który w sierpniu uderzył w ukraiński samolot transportowy na lotnisku Lipsk/Halle (TVN24, n-tv). Opinia publiczna nie poznała jednak żadnych ekspertyz, które łączyłyby oba zdarzenia albo wskazywały na Rosję jako ich zleceniodawcę.

Krajowy Urząd Kryminalny Dolnej Saksonii (LKA) dowiedział się o znalezisku 14 września (tagesschau/NDR). Początkowo sprawę potraktowano jako działanie prewencyjne, czyli procedurę służącą usunięciu zagrożenia, a nie ściganiu przestępstwa. Bundeswehra przeszukała teren bazy, ale nie znalazła kolejnych elementów. Nie informowała też o zakłóceniach w ruchu lotniczym (t-online/HAZ).

Znaczenie tego miejsca jest oczywiste. Wunstorf to baza 62. Skrzydła Transportu Powietrznego, którego samoloty A400M przewożą żołnierzy, ewakuowanych cywilów i sprzęt (Bundeswehr). Gdyby śledczy potwierdzili wspólnego operatora, znalezisko pod niemiecką bazą transportową połączyłoby atak na ukraiński samolot z incydentem w Lipsku.

Czego laboratorium jeszcze nie ustaliło

19 września NDR podała, że na odnalezionych częściach nie wykryto śladów materiałów wybuchowych (NDR). Trzy dni później we wspólnym materiale NDR, WDR i „Süddeutsche Zeitung” pojawiła się informacja o innym znalezisku. Kilka metrów od wraku miała leżeć „podejrzana substancja” (tagesschau investigativ).

Według tego samego materiału śledczy sądzą obecnie, że dron mógł przenosić ładunek wybuchowy. Podejrzewają też, że mógł pozostawać na torfowisku nawet przez dwa lata. Nie ujawniono składu znalezionego materiału, a badania laboratoryjne jeszcze się nie zakończyły.

Nie opublikowano żadnej analizy wpływu warunków atmosferycznych ani roślinności, która potwierdzałaby taki wiek znaleziska. Jeśli szacunek się utrzyma, zniknie najważniejsza przesłanka sugerująca, że Lipsk i Wunstorf były elementami tej samej operacji.

Wspólna konstrukcja nie oznacza wspólnego konstruktora

Ujawnione podobieństwa dotyczą przede wszystkim budowy urządzeń. Źródła związane ze służbami, cytowane przez polską stację TVN24, mówiły o co najmniej jednym elemencie wydrukowanym w technologii 3D oraz o częściach wykonywanych na zamówienie, niedostępnych w zwykłej sprzedaży (TVN24). Takie elementy wskazują, że oba drony mogły powstać według podobnego projektu. Do udowodnienia, że zbudowała je ta sama osoba lub grupa, potrzebne byłyby jednak zgodne dane oprogramowania, rejestry lotu albo materiał biologiczny. Żadnych z tych dowodów nie ujawniono, a pilot pozostaje nieznany.

Informacje o rosyjskim rozpoznaniu również pochodzą ze źródeł związanych ze służbami. Ich podstawą mają być nietypowa konstrukcja drona i bliskość wojskowej bazy (n-tv).

W sprawie Lipska materiał dowodowy jest bardziej konkretny. 4 sierpnia dron z ładunkiem wybuchowym uderzył w skrzydło ukraińskiego samolotu transportowego Antonow, ale nie doszło do detonacji (Tagesspiegel). Postępowanie przejęła Prokuratura Federalna w Karlsruhe, właściwa w sprawach terroryzmu i przestępstw przeciwko bezpieczeństwu państwa. Śledztwo dotyczy próby detonacji oraz niebezpiecznego zakłócenia ruchu lotniczego (federal prosecutor's release via Presseportal).

W sierpniu opisywaliśmy doniesienia prasowe, według których DNA znalezione na dronie z Lipska odpowiadało śladom z planu sabotażu z 2024 r., obejmującego przesyłki zapalające (To Brief, 15min). Żadna instytucja nie opublikowała jednak profilu DNA ani danych potwierdzających zgodność.

Karlsruhe nie potwierdziło przejęcia sprawy

Nie jest jasne nawet, kto prowadzi postępowanie dotyczące Wunstorf. 18 września cytowano przedstawicieli Prokuratury Federalnej, którzy mieli sprawdzać związek ze sprawą lipską, pozostawiając śledztwo w sprawie Wunstorf w rękach LKA (Deutschlandfunk). NDR, powołując się na ministerstwo spraw wewnętrznych Dolnej Saksonii, podała natomiast, że Prokuratura Federalna przejęła postępowanie i powierzyła je Federalnemu Urzędowi Kryminalnemu (BKA) (NDR).

To rozróżnienie ma znaczenie. Przejęcie sprawy przez organy federalne oznaczałoby, że Karlsruhe podejrzewa przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu państwa, być może inspirowane z zagranicy. Umożliwiłoby też jednemu prokuratorowi bezpośrednie porównanie dowodów dotyczących obu dronów. Żaden prokurator, minister ani rzecznik nie połączył publicznie Wunstorf z Lipskiem.

Jedyny oficjalny zarzut wobec Rosji w tym ciągu zdarzeń dotyczy odrębnej sprawy przesyłek. Litewscy prokuratorzy oskarżyli pięciu domniemanych pośredników i twierdzą, że operację zorganizował rosyjski wywiad wojskowy GRU (LRT). W postępowaniu uczestniczył wspólny zespół śledczy wspierany przez Eurojust, unijną agencję koordynującą transgraniczne śledztwa (Eurojust). Żadne oficjalne źródło nie łączy tej sprawy z Wunstorf.

RMF24 podało, że 1 września Berlin obarczył Rosję odpowiedzialnością za atak w Lipsku (RMF24). Nie znaleźliśmy jednak rządowego komunikatu, wypowiedzi konkretnego przedstawiciela władz ani cytatu, które potwierdzałyby tę informację.

Publicznie dostępne fakty układają się dziś w trzy poziomy. Litwa oficjalnie przypisała GRU organizację operacji z przesyłkami zapalającymi. Doniesienia prasowe łączą te przesyłki z incydentem w Lipsku za pośrednictwem śladów DNA. Na torfowisku w Dolnej Saksonii znaleziono drona o niepewnym wieku, podobnego do urządzenia z Lipska. Do czasu zakończenia badań laboratoryjnych znalezisko w Wunstorf nie dowodzi istnienia wspólnej siatki sabotażowej. Karlsruhe powinno wyjaśnić dwie kwestie: czy przejęło już sprawę Wunstorf oraz czy laboratoria wykryły wspólnego konstruktora, czy tylko podobny projekt.