Neptun Deep: gás sa chéad leath de 2027

Tá seacht gcinn de na deich dtobar forbartha ag Neptun Deep, réimse gáis domhainmhara na Rómáine sa Mhuir Dhubh, curtha i gcrích anois, a thuairiscigh a oibreoirí an 28 Meán Fómhair. Tá siad ag súil go rachaidh an chéad ghás isteach sa ghréasán náisiúnta píblínte sa chéad leath de 2027 (OMV, Digi24). Tá an tréimhse mheasta don tosú níos cúinge ná mar a bhí, ach níor dhúirt na cuideachtaí cé mhéad gáis a sholáthróidh an réimse an bhliain seo chugainn, ná cé a cheannóidh é.

Is le OMV Petrom, fochuideachta Rómánach de chuid OMV na hOstaire, agus Romgaz, cuideachta atá faoi úinéireacht pháirteach stát na Rómáine, an réimse i gcodanna comhionanna. Díolann gach comhpháirtí a sciar féin den ghás, mar sin síneoidh duine acu gach comhaontú soláthair.

Seacht dtobar curtha i gcrích, agus na naisc fós le déanamh

I mí Iúil, thuairiscigh na comhpháirtithe go raibh sé thobar curtha i gcrích, ardán táirgthe Neptun Alpha suiteáilte amach ón gcósta agus píblíne thart ar 160 ciliméadar ar fad ann chun an gás a thabhairt i dtír (OMV). Chlúdaíomar an chloch mhíle sin ag an am (To Brief). Ó shin i leith, tá tobar amháin eile curtha leis an tionscadal agus tá an réamhaisnéis níos cruinne anois.

Baineann an chuid is mó den obair atá fágtha leis na naisc a chur i gcrích agus leis an tástáil. Rinne Ziarul Financiar, nuachtán gnó laethúil sa Rómáin, athbhreithniú ar chomhdú na gcuideachtaí chuig an stocmhalartán: caithfear na trí thobar dheireanacha a chríochnú go fóill, agus an trealamh ar ghrinneall na farraige a cheangal leis an ardán agus leis an bpíblíne ar an gcladach (ZF). Ina dhiaidh sin, déanfar coimisiúnú: sraith tástálacha lena léireofar go n-oibríonn an córas nasctha go sábháilte sula gcuirfear tús leis an ngnáththáirgeadh. Go dtí go mbeidh an dá chéim sin curtha i gcrích, tugann líon na dtoibreacha le fios go bhfuil an réimse níos gaire don táirgeadh ná mar atá sé i ndáiríre.

Tá an taobh talún réidh le tamall. Dúirt Ion Sterian, ceannaire oibreoir an ghréasáin Transgaz, i mí Mheán Fómhair gur críochnaíodh píblíne Tuzla–Podișor, atá thart ar 308 ciliméadar ar fad, i mí an Mheithimh 2025, gur coimisiúnaíodh í i mí Dheireadh Fómhair na bliana sin, agus go bhfuil sí ag fanacht le gás ón Muir Dhubh (Mediafax).

Ní hionann ráta lánluais agus iomlán 2027

Nuair a thosóidh an gás ag sreabhadh, méadóidh an táirgeadh i gcéimeanna agus na hoibreoirí ag tástáil an chórais. Leanfaidh sé ag méadú go dtí go mbainfidh sé an t-ardchlár amach: an ráta seasta ar féidir leis an réimse a choinneáil ar lánluas.

De réir an chomhdaithe, mar a thuairiscigh ZF é, beidh an t-ardchlár sin thart ar 8 mbilliún méadar ciúbach sa bhliain (ZF). Tá sé mar aidhm ag na hoibreoirí an leibhéal sin a bhaint amach faoi dheireadh an tríú ráithe de 2027 (Digi24).

Ráta atá san fhigiúr sin, ní méid iomlán. Má shroicheann réimse lánluas san fhómhar, caithfidh sé na míonna roimhe sin ag tosú agus ag méadú a tháirgeachta, agus mar sin beidh an méid a tháirgfidh sé sa bhliain féilire sin i bhfad faoi bhun a ráta bhliantúil. Níor thug na cuideachtaí aon fhigiúr iomlán do 2027.

Tugann an ráta léargas fós ar mhéid an réimse amach anseo. Mheas gníomhaireacht trádála na Gearmáine, GTAI, go bhfuil táirgeadh reatha na Rómáine thart ar 9–10 mbilliún méadar ciúbach sa bhliain; ar lánluas, chuirfeadh Neptun Deep soláthar ar scála comhchosúil leis sin (GTAI). Baineann an ráiteas sin le hacmhainn ón gcuid dheireanach de 2027 ar aghaidh, ní leis an ngeimhreadh seo chugainn.

Ní hionann bealach a chur in áirithe agus gás a dhíol

Tá trádálaithe tar éis acmhainn a chur in áirithe cheana féin chun gás a iompar amach as an Rómáin. Ag lua oibreoir na píblíne, FGSZ, thuairiscigh suíomh gnó na hUngáire Portfolio gur leithdháileadh ar cheant an 6 Iúil an acmhainn ar fad a bhí fós á tairiscint sa treo ón Rómáin go dtí an Ungáir, go dtí 2032 (Portfolio). Léiríonn sé sin go bhfuil éileamh ar an mbealach, ach ní léiríonn sé cé mhéad gáis a iomprófar air i ndáiríre.

Tugann áirithint an ceart do thrádálaí gás a bhrú trí phíblíne. Ní ceannachán í, agus ní insíonn sí cé leis an ngás a líonfaidh an spás. Ní nascann aon ní i dtorthaí an cheant na háirithintí sin le Neptun Deep, ná le conradh le OMV Petrom nó Romgaz.

Tá dhá rud tugtha ag na hoibreoirí: tréimhse tosaithe sa chéad leath den bhliain seo chugainn, agus ráta táirgthe iomlán a bhfuil siad ag súil lena bhaint amach roinnt míonna ina dhiaidh sin. Níor thug siad figiúr ar bith faoin méid gáis a sholáthróidh an réimse in 2027, ná aon mhéideanna daingne, praghsanna ná pointí seachadta d’aon cheannaitheoir. Is é an t-aon choinníoll ná gur réamhaisnéis de chuid na n-oibreoirí féin atá sa tréimhse tosaithe, agus nach mbeidh sí i bhfeidhm ach má théann nascadh agus tástáil an réimse de réir an phlean. Go dtí go bhfoilseoidh na comhpháirtithe na téarmaí sin, ní féidir le duine ar bith a rá cé mhéad de ghás Neptun Deep a shroichfidh tomhaltóirí na Rómáine nó margaí comharsanacha in 2027, ná cén praghas a bheidh air.