Thit drón sa Rómáin; níor scaoil F-16anna

Chaith drón beag tuairim is ceithre nóiméad in aerspás na Rómáine an 24 Meán Fómhair sular thuairteáil sé gar do Solca, i gcontae Suceava (nuashonrú MApN). Rianaigh radar na Rómáine é os cionn na hÚcráine, agus d’éirigh F-16anna de thalamh in Borcea chun é a leanúint (AGERPRES). Níor scaoil aon duine. Deir Radu Miruță, an tAire Cosanta eatramhach, go raibh pléascáin á n-iompar ag an drón. Dá bhrí sin, tá tábhacht le ceist an raibh deis shábháilte lámhaigh ag na píolótaí ar chor ar bith do gach tír de chuid NATO feadh theorainn thoir na comhghuaillíochta (Adevărul).

Dhá fholáireamh, trasnú amháin

Bhí dhá aláram ar leith ann an oíche sin, agus ní raibh drón taobh istigh den Rómáin ach sa dara ceann. Tháinig an chéad cheann ag 04:41, nuair a sheol na húdaráis foláireamh éigeandála ar an bhfón faoi dhróin lastuaidh de Chilia Veche, i gcontae Tulcea. Thuairiscigh an Aireacht Cosanta ina dhiaidh sin nár tháinig aon rud isteach in aerspás na Rómáine san eachtra sin (AGERPRES). D’fhreagair F-18anna Spáinneacha a bhí ar phatról de chuid NATO an foláireamh sin; sin an fáth nach raibh baint ar bith acu leis an tóir a tharla níos déanaí (RTVE).

Chuaigh an dara drón i dtreo thuaisceart Botoșani ón Úcráin. Rianaigh radar é agus é ag trasnú na teorann, agus fuair cónaitheoirí Botoșani agus Suceava foláireamh ag 06:26 (AGERPRES). Thit sé gar do Solca gan taisme, damáiste ná tine a chruthú (nuashonrú MApN).

Dúirt Miruță le Antena 3 gur samhail Rúiseach a bhí sa drón. Dúirt sé gur scar an lucht pléascach uaidh díreach roimh an tuairteáil, agus gur phléasc sé san aer tuairim is 30 méadar ón áit ar thit an drón (Adevărul). Níor foilsíodh aon toradh saotharlainne, mar sin níl sa mhaíomh faoin bpléascán ach cuntas sealadach an Aire.

Cén fáth ar staon na píolótaí ó lámhach

Tugann Miruță dhá choinníoll le haghaidh drón a lámhach. Níor cheart don urchar daoine ar an talamh a chur i mbaol, agus níor cheart don diúracán imeacht as aerspás na Rómáine (Adevărul). Seo an argóint is láidre ar son staonadh ó lámhach. Tá drón pléascach ag titim ar shráidbhaile contúirteach, agus tá diúracán a chailleann a sprioc contúirteach freisin. Fágann trasnú gairid gar don teorainn nach mbíonn mórán spáis ag na píolótaí chun líne lámhaigh a aimsiú a chomhlíonann an dá choinníoll.

I mBúcairist atá an fhreagracht as an mbreithiúnas sin. Roinneann córas faireachais aeir NATO — córas na comhghuaillíochta ina gcoinnítear scairdeitleáin ar fuireachas chun aerspás na mballstát a chosaint — an fhaisnéis radair agus cuidíonn sé leis an bhfreagairt a chomhordú. Is í an Rómáin amháin a chinneann cé acu a scaoilfidh a scairdeitleáin féin thar chríoch na Rómáine (NATO). Bhain an Rómáin leas as an gcumhacht sin cheana. I mí Iúil, scrios a haerárthaí drón os cionn limistéir fholaimh gar do Padina (Romania Insider). Léiríonn sé sin go bhfuil sé ar chumas na Rómáine drón a lámhach. Ní léiríonn sé go mbeadh sé sábháilte lámhach gar do Solca.

An amlíne nár fhoilsigh an aireacht

Is trí ní éagsúla iad an rabhadh radair, am éirí de thalamh agus deis shábháilte lámhaigh, agus níl deimhnithe ag an aireacht ach an chéad cheann. Níor inis sí cathain a d’éirigh na F-16anna de thalamh ná cá raibh siad nuair a thrasnaigh an drón an teorainn (nuashonrú MApN). Níor inis sí ach oiread cé a d’fhéadfadh ordú a thabhairt do na píolótaí lámhach.

Rinne an Pholainn iarracht cuid den mhoill sin a laghdú. Ar an 17 Meán Fómhair, dúirt an leas-aire cosanta Cezary Tomczyk gur thug ceannasaí ordú coinníollach roimh ré chun drón a lámhach, ionas nach mbeadh ar na píolótaí cead a iarraidh nuair a shroichfeadh drón an teorainn (RMF24). Laghdaíonn ordú roimh ré an t-am a chaitear ag iarraidh cead. Ní féidir leis líne lámhaigh shábháilte a chur ar fáil thar limistéar ina bhfuil daoine ina gcónaí mura dtugann an drón deis dá leithéid.

Bunaithe ar an bhfianaise atá ar fáil, ní féidir le duine ar bith taobh amuigh den aireacht a rá an raibh urchar sábháilte ag píolótaí na Rómáine agus ar staon siad uaidh, nó nach raibh deis acu ar chor ar bith. Míníonn coinníollacha sábháilteachta an Aire cén fáth a bhféadfadh siad a bheith tar éis staonadh. Is í amlíne na haireachta féin amháin a fhéadfaidh sin a dheimhniú. Tá trí shonra fós le tabhairt ag aireacht Miruță: cathain a thrasnaigh an drón an teorainn, cathain a thuairteáil sé, agus cá raibh na F-16anna le linn na gceithre nóiméad sin (nuashonrú MApN).