Umowa UE–Chiny o hybrydach zależy od nieopublikowanej prognozy

UE i Chiny uzgodniły 9 października w Pekinie, że będą „umiarkowanie” ograniczać chiński eksport samochodów hybrydowych do Europy. Żadna ze stron nie podała liczby aut, daty wejścia porozumienia w życie ani sposobu jego egzekwowania (konferencja prasowa KE, chińskie ministerstwo handlu). Jedyną konkretną skalę przedstawiła Bruksela. Komisarz UE ds. handlu Maroš Šefčovič zapowiada spadek dostaw o ponad połowę, ale porównuje je z prognozą tego, ile Chiny wyeksportowałyby bez porozumienia, a nie z obecną sprzedażą (konferencja prasowa KE, Politico).

Spadek wobec prognozy, nie obecnej sprzedaży

Wcześniejszy materiał To Brief opisywał samo ogłoszenie (To Brief). Po dwóch dniach rozmów Šefčovič uzgodnił warunki porozumienia z chińskim ministrem handlu Wangiem Wentao i określił je jako pierwszy etap (konferencja prasowa KE). Wspólne oświadczenie chińskiego ministerstwa mówi o porozumieniu w sprawie handlu hybrydami „zgodnym z zasadami Światowej Organizacji Handlu” i nie podaje skali ograniczenia (chińskie ministerstwo handlu). Obie strony potwierdzają, że porozumienie zawarto, ale tylko jedna podaje liczbę.

Dziennikarz zapytał, czy „ponad połowę” należy odnieść do obecnej czy wcześniejszej sprzedaży. Šefčovič wskazał zamiast tego prognozowany poziom importu w ciągu czterech lat przy niezmienionej polityce i powiedział, że porozumienie może zapobiec eksportowi „kilku milionów” aut w porównaniu z tym scenariuszem (konferencja prasowa KE). To właśnie scenariusz bazowy, czyli prognoza bez porozumienia, przesądza o znaczeniu tej deklaracji. Jeśli zakłada szybki wzrost, dostawy chińskich hybryd mogą nadal rosnąć, a mimo to pozostać znacznie poniżej prognozowanego poziomu. Bruksela nie ujawniła ani prognozy, ani jej założeń, więc nikt spoza Komisji nie może sprawdzić tej liczby.

Dlaczego hybrydy znalazły się poza cłami

Od października 2024 r. chińskie samochody elektryczne objęto dodatkowymi cłami sięgającymi 35,3% (rozporządzenie wykonawcze UE 2024/2754). Cła wyrównawcze, które mają zniwelować korzyść z zagranicznych subsydiów, nie obejmują aut z silnikiem spalinowym. Hybrydy mają taki silnik. W klasycznej hybrydzie współpracuje on z niewielkim akumulatorem ładowanym przez samochód; hybryda plug-in ma większy akumulator, który można ładować z gniazdka.

Hybrydy plug-in pokazują, jak szybko chińscy producenci wykorzystali tę lukę. Według stowarzyszenia producentów samochodów ACEA chińskie marki odpowiadały za 2% europejskiej sprzedaży hybryd plug-in w 2024 r. i za 25% w pierwszej połowie 2026 r. Udział liczono według marki, a nie miejsca produkcji; samo porozumienie nie określa jeszcze, których aut miałby dotyczyć limit.

Kto może zyskać, a kto ponieść koszty

Europejskie fabryki produkujące konkurencyjne modele mogą zdobyć zamówienia, jeśli limit rzeczywiście ograniczy import. Stellantis montuje na przykład w Rennes we Francji Citroëna C5 Aircross w wersji hybrydowej i plug-in (Stellantis). Nikt nie oszacował, czy i ile sprzedaży mogłoby trafić do tej fabryki ani ile miejsc pracy by to oznaczało. Hildegard Müller, prezes niemieckiego związku branży motoryzacyjnej VDA, nazwała porozumienie pierwszym pozytywnym sygnałem, ale zastrzegła, że jego skutki będzie można ocenić dopiero po poznaniu warunków (Tagesschau).

Kupujący odczują koszty tylko wtedy, gdy limit będzie na tyle niski, by ograniczyć rzeczywisty import. Mniejsza liczba konkurencyjnych aut osłabiłaby presję na marki, by oferować rabaty. Jeśli limit znajdzie się poniżej rosnącej prognozy, ale powyżej obecnego importu, dostawy mogą nadal rosnąć, a eksporterzy lub dealerzy mogą wziąć część kosztów na siebie, obniżając marże. Dopóki limit nie zostanie ustalony, każda prognoza cen będzie zgadywaniem.

O trwałości porozumienia może przesądzić jego forma prawna. Zasady Światowej Organizacji Handlu dotyczące środków ochronnych, czyli nadzwyczajnej ochrony handlu, zakazują rządom zabiegać o dobrowolne ograniczenia eksportu — porozumienia, w których eksporter zobowiązuje się wysyłać mniej towaru (porozumienie WTO w sprawie środków ochronnych). Chińska deklaracja o „umiarkowaniu” eksportu na pierwszy rzut oka przypomina takie ograniczenie, dlatego znaczenie będzie miał instrument wybrany przez Brukselę. Šefčovič nie powiedział, z którego zamierza skorzystać (Politico).

Przywódcy UE mają poznać pierwsze parametry porozumienia 15 października (konferencja prasowa KE). Oba rządy potwierdzają, że osiągnęły wstępne ustalenia, ale ich warunki pozostają nieuzgodnione. Nie opublikowano limitu eksportu, a deklarowanego spadku o połowę nie da się sprawdzić bez prognozy, której nikt poza Komisją nie widział. Po zapoznaniu się z planem przywódcy powinni oczekiwać od Šefčoviča dwóch liczb: prognozy bez porozumienia i samego limitu.