Europa ma gaz, grudniowy kontrakt po €103

Ostatnia transakcja kontraktem na gaz z dostawą w grudniu opiewała w piątek na 103,505 EUR za megawatogodzinę — wynika z opóźnionych notowań ICE. Operatorzy europejskich sieci gazowych spodziewają się, że gazu wystarczy na przeciętną zimę. Koszt dotyczy przede wszystkim zastąpienia dostaw, które przestały płynąć z Zatoki Perskiej. Do fabryk i gospodarstw domowych dociera on w różnym tempie.

Notowanie pochodzi z holenderskiego rynku TTF (Title Transfer Facility), którego kontrakty wyznaczają europejski benchmark cen gazu. Kontrakt terminowy to umowa zakupu gazu w przyszłości po cenie ustalonej dziś. Piątkowe notowanie pokazuje więc, ile inwestorzy zapłacą za gaz z dostawą w grudniu. Nie mówi, ile płaci teraz każdy odbiorca — wielu z nich wcześniej zabezpieczyło cenę.

Poziom 100 euro został przekroczony 28 października, gdy wygasający kontrakt listopadowy po raz pierwszy od grudnia 2022 r. chwilowo osiągnął tę cenę w trakcie sesji (Reuters). Opisywaliśmy ten ruch w To Brief. Chodzi o dwa różne kontrakty, więc ich notowania pokazują, że ceny utrzymują się wysoko, a nie że wzrost wyniósł określoną wartość.

Dlaczego brak gazu z Zatoki Perskiej kosztuje Europę

Problem zaczyna się od dostaw, które ustały. Włoski importer Edison informuje, że QatarEnergy przedłużyła do końca grudnia stan siły wyższej — prawne zawieszenie obowiązku dostaw z powodu zdarzeń poza kontrolą firmy. Od kwietnia dotyczyło to 38 ładunków Edisona, z których 27 udało się zastąpić (Edison). Spółka nie podaje, ile kosztowały zastępcze dostawy.

Europa kupuje stosunkowo mało gazu bezpośrednio z Kataru. W 2025 r. pochodziło stamtąd około 8% unijnego importu LNG, czyli skroplonego gazu przewożonego statkami. Przez Cieśninę Ormuz przechodzi jednak zwykle około jednej piątej światowego handlu LNG (ENTSOG). LNG trafia na jeden globalny rynek. Gdy znika część ładunków z Zatoki, europejscy i azjatyccy kupujący konkurują o pozostałe statki, a wyższa cena obejmuje także odbiorców bez umów z Katarem.

ACER, unijna agencja regulatorów rynku energii, ustaliła, że zeszłego lata do UE nie trafiły znaczące ilości katarskiego LNG. Według jej szacunków wyższe ceny zwiększyły rachunek UE za gaz o 18–33 mld EUR w lecie 2026 r., choć kupiono tyle samo surowca. Dodatkowy koszt wynikał więc z ceny, a nie z większych zakupów (ACER).

Zapasy w magazynach częściowo chronią przed brakiem dostaw, ale ich poziom różni się między krajami. 1 listopada podziemne magazyny gazu w UE były zapełnione w 74,68%. W Niemczech było to 61,17%, a we Włoszech 91,05% (GIE). Każdy z tych wskaźników odnosi się do pojemności magazynów danego kraju. Pokazuje, jak są zapełnione, ale nie na ile tygodni ogrzewania wystarczy gazu. Niemiecki regulator sieci ocenia bieżące ryzyko dla dostaw jako niskie, ostrzega jednak, że pod koniec zimy zapasy mogą być małe (Bundesnetzagentur).

Kto płaci i kiedy

Gospodarstwa domowe rzadko płacą bezpośrednio cenę z giełdowego ekranu. Dostawcy zabezpieczają ceny, kupując gaz z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem, a wielu z nich oferuje umowy ze stałą stawką. Dlatego skok cen hurtowych trafia do rachunków z opóźnieniem. W około jednej trzeciej gospodarek strefy euro wynosi ono od siedmiu do dwunastu miesięcy (EBC). Klienci ze stałą taryfą odczują zmianę przy przedłużeniu umowy. Przy taryfie indeksowanej, powiązanej z publikowaną ceną referencyjną, rachunki zmieniają się szybciej.

Francja pokazuje, jak działa taryfa indeksowana. Tamtejszy regulator rynku energii CRE podniósł 1 listopada miesięczną cenę referencyjną o 6,6%. W przypadku umów powiązanych z tą stawką oznacza to około 12 EUR więcej na przeciętnym listopadowym rachunku; zmiana odzwierciedla wrześniowe ceny hurtowe (CRE). Skok z końca października znajdzie odbicie dopiero w kolejnych miesięcznych aktualizacjach — i tylko jeśli ceny pozostaną wysokie.

Fabryki z umowami powiązanymi z cenami rynkowymi płacą więcej szybciej. Wokół Castellón, centrum hiszpańskiego przemysłu płytek ceramicznych, gaz pokrywał w 2025 r. 90% zapotrzebowania sektora na energię. Jego organizacja branżowa ASCER ostrzega przed spadkiem produkcji i utratą miejsc pracy (Castellón Plaza).

Gazu wystarczy, ale będzie droższy

ENTSOG, stowarzyszenie europejskich operatorów sieci gazowych, ocenia, że gazu wystarczy na przeciętną zimę, nawet jeśli dostawy LNG pozostaną ograniczone. Inny wynik daje scenariusz mroźnej zimy i niedoboru ładunków: model wskazuje, że system nie zdołałby pokryć 12% zapotrzebowania na gaz (ENTSOG). To wynik testu odporności systemu, a nie prognoza racjonowania.

Przy założeniach ENTSOG Europie wystarczy gazu na przeciętną zimę, ale zapłaci za niego więcej. Według szacunków ACER latem ten dodatkowy koszt sięgnął już miliardów euro. Warto jednak uwzględnić jedno zastrzeżenie: w mroźną zimę model operatorów pokazuje realny niedobór gazu, a nie tylko wyższe rachunki. Jeśli grudniowe ceny się utrzymają, odbiją się na rachunkach odbiorców z taryfami indeksowanymi, takich jak we Francji, przy najbliższych aktualizacjach. Klienci ze stałymi umowami odczują je przy ich przedłużeniu.