Europejski skok cen gazu do €97 słabnie

Krótki skok notowań na rynku hurtowym nie przełoży się na rachunki za gaz. W piątek kontrakt na dostawy w grudniu, notowany na europejskim rynku referencyjnym, kosztował chwilowo 97,74 EUR za megawatogodzinę, po czym jeszcze w tej samej sesji cena spadła do 88,87 EUR (Schneider Electric's ICE Endex table, Investing.com). Gdyby jednak ceny utrzymały się wysoko przez zimę, najpierw odczułyby to zakłady przemysłowe zużywające dużo gazu, a wiele gospodarstw domowych dopiero po kilku miesiącach.

Notowania pochodzą z Title Transfer Facility (TTF), wirtualnego punktu obrotu w holenderskiej sieci gazowej, który wyznacza cenę referencyjną dla Europy. Handluje się tam kontraktami futures, czyli umowami ustalającymi dziś cenę gazu dostarczanego w późniejszym terminie, w tym przypadku w grudniu (ICE). Przy późniejszej aktualizacji cena wróciła w okolice 91 EUR (Trading Economics).

Piątkowe notowania nie ustanowiły rekordu. Kontrakt listopadowy na krótko osiągnął 100 EUR 28 października (Reuters). Ten skok opisywaliśmy wcześniej w kontekście wpływu wojny z Iranem na dostawy (To Brief).

Dlaczego prognoza pogody zmienia ceny

Zimowym buforem Europy są podziemne magazyny gazu. 13 listopada były zapełnione w 71% (GIE). Zmagazynowany gaz można uwolnić szybciej, niż kupić i sprowadzić dodatkowy ładunek, dlatego prognoza chłodu zwiększa wartość każdej dostawy, która pozwala oszczędzić zapasy. Trading Economics wiązał ostatnie ruchy cen z prognozą ochłodzenia od około 17 listopada (Trading Economics).

Wąskim gardłem pozostają dostawy statkami. LNG, czyli gaz skroplony przez schłodzenie i przewożony drogą morską, to ta część europejskich dostaw, którą można zwiększyć w krótkim terminie. Zakłócenia wokół cieśniny Ormuz ograniczyły załadunki w Katarze i Zjednoczonych Emiratach Arabskich.

W przeglądzie bezpieczeństwa gazowego na 2026 r. Międzynarodowa Agencja Energetyczna oszacowała, że od listopada do marca światowej podaży LNG może zabraknąć od 10 do 25 mld m³ (IEA). To szacunek luki w globalnej podaży. Europa odczuwa ją jako rywalizację o ładunki, bo te same dostawy chcą kupować odbiorcy z Azji.

Na razie gaz dociera do Europy. Niemiecki regulator sieci Bundesnetzagentur ocenia, że dostawy są stabilne, a bezpośrednie ryzyko niedoborów niskie (Bundesnetzagentur). ENTSOG, zrzeszenie europejskich operatorów sieci gazowych, sprawdziło trudniejszy scenariusz: mroźną zimę i ograniczone dostawy LNG. W takim wariancie odbiorcy musieliby ograniczyć zużycie lub zastąpić innymi źródłami 12% zapotrzebowania na gaz (ENTSOG). To próba odporności systemu, a nie prognoza racjonowania.

Fabryki płacą pierwsze, gospodarstwa domowe później

O tym, kto pierwszy odczuje trwały wzrost cen, decyduje rodzaj umowy. Hiszpańscy producenci ceramiki należą do najbardziej narażonych. Gaz zapewnia 90% energii zużywanej w tej branży, a w 2025 r. koszty energii odpowiadały za 16,8% jej sprzedaży (ASCER). Niemal cały koszt energii zależy więc od ceny gazu. Przychody nie są jednak zyskiem: wyższy rachunek uszczupla to, co zostaje po wypłacie pensji i opłaceniu materiałów. Wypał ceramiki wymaga bardzo wysokiej temperatury, dlatego przejście na tańszą energię słoneczną niewiele tu zmienia.

Wielu odbiorców przemysłowych ma umowy powiązane z TTF, w których cena jest aktualizowana codziennie lub co miesiąc, zgodnie z sytuacją na rynku hurtowym (GasINDUSTRIAL). Jeśli wzrost utrzymuje się przez kilka tygodni, widać go na kolejnej fakturze.

Gospodarstwa domowe odczuwają zmiany później. Dostawcy kupują gaz z wyprzedzeniem, zabezpieczają ceny, czyli ustalają je wcześniej, i zmieniają taryfy według stałego harmonogramu. Badanie EBC z 2026 r. wykazało, że w około jednej trzeciej państw strefy euro zmiany cen hurtowych docierały do cen gazu dla gospodarstw domowych po siedmiu–dwunastu miesiącach. W ponad połowie krajów opóźnienie wynosiło jednak od jednego do trzech miesięcy (ECB).

Francja pokazuje, jak działa to opóźnienie. Regulator rynku energii CRE publikuje cenę referencyjną, która pomaga gospodarstwom domowym porównywać oferty dostawców. Na listopad podniósł ją o 6,6% (CRE). Podwyżka odzwierciedlała wcześniejsze ceny hurtowe, a nie piątkowe notowania. Skutki piątkowego skoku byłyby widoczne w kolejnych aktualizacjach tylko wtedy, gdyby ceny utrzymały się wysoko.

Z tych danych wynika, że piątkowy skok, cofnięty jeszcze w tej samej sesji, raczej nie zmieni rachunków za gaz. Trwały wzrost cen najpierw odczują firmy z umowami powiązanymi z rynkiem, a wiele gospodarstw domowych dopiero po kilku miesiącach. Tempo zmian zależy od warunków umów i zasad ustalania taryf w poszczególnych krajach. Ostatecznie znaczenie będzie miało to, ile ładunków LNG Europa zdoła pozyskać w rywalizacji z odbiorcami z Azji, zanim wyczerpią się zgromadzone zapasy.