Europa poza stołem rozmów o Ukrainie

10 listopada w Abu Zabi przez około cztery godziny rozmawiali negocjatorzy Ukrainy, Rosji i USA. Była to ich pierwsza wspólna runda od lutego (Kyiv Independent). Europejscy wysłannicy byli w tym samym mieście, ale nie zasiedli przy stole. Każde porozumienie wymagające obecności europejskich wojsk albo zmiany sankcji UE zależałoby jednak od decyzji, które mogą podjąć tylko europejskie rządy.

Najbardziej konkretnym tematem była duża wymiana jeńców między Ukrainą a Rosją. Nie ogłoszono porozumienia. Nieujawniony z nazwiska ukraiński urzędnik powiedział AP, że szczegóły mają być omawiane w najbliższych dniach (AP). Wiceminister spraw zagranicznych Rosji Siergiej Riabkow uznał, że na ocenę wyników jest za wcześnie (TASS). Nie opublikowano listy, liczby jeńców ani terminu wymiany.

Strony różnią się także w ocenie, czemu mają służyć rozmowy. Wołodymyr Zełenski nazwał je „konstruktywnymi i merytorycznymi”. Chce najpierw zakończyć wojnę, potem uzgodnić gwarancje dla Ukrainy, a na końcu rozmawiać o porządku bezpieczeństwa w całej Europie (Prezydent Ukrainy). Członek rosyjskiej delegacji przedstawił odwrotną kolejność: powiedział Reutersowi, że Moskwa za główny cel rozmów uważa stworzenie nowych ram bezpieczeństwa w Europie (Reuters).

Konsultacje przed rozmowami, nie przy stole

Doradcy ds. bezpieczeństwa z głównych europejskich stolic, wraz z przedstawicielami UE i NATO, spotkali się z delegacjami Ukrainy i USA przed rozpoczęciem rozmów trójstronnych. Potem pozostali poza główną salą, podało POLITICO. We wspólnym oświadczeniu potwierdzili poparcie dla suwerenności Ukrainy i wezwali do zapewnienia jej wiarygodnych gwarancji bezpieczeństwa (Rada Europejska).

Przekazanie stanowiska Kijowowi i Waszyngtonowi tuż przed rozmowami mogło wpłynąć na to, jakie kwestie poruszyły obie delegacje. Europejczycy nie mogli jednak zadawać pytań rosyjskim negocjatorom ani uzgadniać z nimi brzmienia zapisów. Moskwa sprzeciwiała się ich obecności przy głównym stole, o czym pisaliśmy w przeddzień rozmów (To Brief), i jej sprzeciw okazał się skuteczny. Sekretarz stanu USA Marco Rubio nazwał ten dzień „bardzo produktywnym” i powiedział, że Waszyngton liczy na późniejsze rozszerzenie formatu o Europejczyków (Guardian).

Moskwa nie ujawniła, co miałyby zawierać proponowane przez nią europejskie ramy bezpieczeństwa. Litwa już wyznaczyła granicę. Minister spraw zagranicznych Kęstutis Budrys powiedział, że Wilno odrzuciłoby porozumienie dające Rosji wpływ na to, jakie siły stacjonują w regionie (LRT). O rozmieszczeniu wojsk decydują europejskie rządy i sojusznicy z NATO. Ramy wynegocjowane bez ich udziału wymagałyby więc od nich przyjęcia warunków, których wcześniej nie omawiali.

Nawet jeśli format rozmów zostanie rozszerzony, UE nie uzgodniła, kto miałby ją reprezentować. Giorgia Meloni zwróciła się do przewodniczącego Rady Europejskiej Antónia Costy, by rozstrzygnął, kto będzie mówić w imieniu UE i z jakim mandatem. Costa prowadzi szczyty przywódców państw, ale sam nie może mianować wysłannika. Przywódcy musieliby uzgodnić jednego wspólnego przedstawiciela. Ich następne, nieformalne spotkanie odbędzie się 13 listopada w Dublinie (irlandzka prezydencja), choć opublikowany porządek obrad nie potwierdza, że zajmą się tam tą sprawą.

Decyzje pozostają w europejskich stolicach

Najwyraźniej widać ten podział przy gwarancjach bezpieczeństwa. Deklaracja paryska, przyjęta w styczniu 2026 r. przez Koalicję Chętnych, czyli głównie europejską grupę planującą powojenne bezpieczeństwo Ukrainy, przewiduje wysłanie wielonarodowych sił dopiero po wiarygodnym zakończeniu walk. O udziale każdego kraju miałyby przesądzić jego własne procedury zatwierdzania (Pałac Elizejski). Waszyngton nie może zobowiązać do udziału ani jednego europejskiego żołnierza; nie może tego zrobić również Kijów.

Podobnie działają sankcje. UE co do zasady przyjmuje je jednomyślnie, więc każde państwo członkowskie może zablokować decyzję (Rada UE). Żaden z uczestników rozmów w Abu Zabi nie może zobowiązać UE do zniesienia sankcji wobec Rosji, nawet gdyby porozumienie zakładało takie ustępstwo.

Pierwszy dzień przyniósł kanał roboczy i możliwość wymiany jeńców, na którą Ukraina i Rosja mogą zgodzić się bez pośredników. Trwałe porozumienie to jednak inna sprawa. Jeśli wymagałoby od Europejczyków wysłania wojsk albo zmiany sankcji UE, musiałyby je zatwierdzić rządy, które czekały poza salą. Przy stole nie było nikogo, kto mógłby podjąć tę decyzję w ich imieniu.