Inflacja w strefie euro sięga 3.8%

We wrześniowym odczycie inflacji w strefie euro widać wyraźny rozdźwięk: energia mocno podrożała, a inflacja bazowa prawie się nie zmieniła. Ceny konsumpcyjne były 3,8% wyższe niż rok wcześniej, wobec 3,2% w sierpniu, wynika z pierwszego, wstępnego szacunku Eurostatu (Eurostat). To najszybszy wzrost od września 2023 r. (CNBC). Ceny energii skoczyły, podczas gdy pozostałe pozycje koszyka prawie się nie zmieniły. Europejski Bank Centralny spotka się 29 października, by zdecydować, co ten rozdźwięk oznacza dla stóp procentowych (kalendarz EBC).

Odczyt dla całej strefy euro potwierdza dane krajowe z ubiegłego tygodnia: droższe paliwa podbiły inflację w Niemczech, Francji, Włoszech i Hiszpanii bardziej, niż prognozowano (To Brief).

Energia mocno w górę, reszta koszyka niemal bez zmian

Energia stanowi około 9% koszyka towarów i usług monitorowanego przez Eurostat. We wrześniu była o 18,8% droższa niż rok wcześniej; w sierpniu wzrost wyniósł 14,3% (Eurostat). Ta kategoria obejmuje nie tylko benzynę i olej napędowy, lecz także prąd, gaz i paliwo opałowe.

Skala podwyżek różni się między krajami. Inflacja cen energii sięgnęła 14,9% w Niemczech i 22,3% we Włoszech (Destatis, Istat). Gospodarstwa domowe, które większą część budżetu przeznaczają na jazdę samochodem i ogrzewanie, odczują podwyżki mocniej, niż sugeruje średnia dla strefy euro.

Ekonomiści śledzą też inflację bazową, czyli miarę pomijającą energię, żywność, alkohol i tytoń — kategorie, w których ceny najbardziej się wahają. Pozwala ona sprawdzić, czy presja cenowa obejmuje też inne towary i usługi. Inflacja bazowa wzrosła nieznacznie: do 2,5% z 2,4% w sierpniu (Eurostat).

Sygnał w cenach usług

Wśród składowych inflacji bazowej najwięcej uwagi wymagają usługi. Ceny strzyżenia, posiłków w restauracjach czy napraw w dużej mierze zależą od płac. Ich wzrost może być pierwszym sygnałem, że pracownicy uzyskują podwyżki, by nadrobić wyższe rachunki za energię, a firmy przenoszą potem wyższe koszty pracy na klientów. Ekonomiści nazywają to efektem drugiej rundy.

Inflacja cen usług wzrosła we wrześniu z 3,0% do 3,2% (Eurostat). Jeden miesiąc danych nie wystarczy, by stwierdzić, czy przyczyną są rosnące płace; w tym odczycie nie ma zresztą danych o wynagrodzeniach. Główny ekonomista ING Bert Colijn ocenił, że inflację wciąż napędzają przede wszystkim ceny energii, ale jeśli pozostaną wysokie, presja może objąć szerszy zakres cen (Yahoo Finance). We wrześniu eksperci EBC prognozowali, że inflacja bazowa osiągnie szczyt na poziomie 2,8% w 2027 r. (prognozy EBC).

Kogo dotknie podwyżka stóp

EBC już raz podniósł stopy: 10 września zwiększył stopę depozytową o 0,25 pkt proc., do 2,50% (EBC). To oprocentowanie, które bank centralny płaci bankom za jednodniowe przechowywanie u niego pieniędzy. Wyznacza ono dolną granicę oprocentowania pożyczek między bankami, a następnie wpływa na warunki kredytów dla klientów.

Tempo przenoszenia zmian na domowy budżet zależy od rodzaju kredytu hipotecznego. Przy zmiennej stopie oprocentowanie aktualizuje się w terminach określonych w umowie, często co kilka miesięcy lub raz w roku. W dużej części strefy euro jest ono powiązane z Euriborem, czyli stopą, po której banki pożyczają sobie pieniądze; ten wskaźnik zmienia się wraz ze stopami EBC.

Finlandia i Francja znajdują się na przeciwnych krańcach tego zestawienia. Do maja 95% fińskich kredytów hipotecznych było powiązanych z Euriborem (Bank Finlandii). Fińska rodzina odczuje podwyżkę raty przy najbliższej aktualizacji oprocentowania. We Francji ponad 99% kredytów hipotecznych ma stałe oprocentowanie (Banque de France). Obecni właściciele domów zachowają raty ustalone w umowach, a podwyżka dotknie głównie osoby zaciągające nowe kredyty.

Wstępne dane pokazują gwałtowny wzrost cen energii i tylko niewielki wzrost inflacji bazowej, choć usługi także nieco podrożały. Podwyżka stóp hamuje kredyt i wydatki stopniowo, w perspektywie kilku miesięcy. Nie zmienia natomiast wiele przy dystrybutorze ani na rachunkach za ogrzewanie, bo ceny w tych obszarach zależą od globalnych rynków energii. Jeśli EBC podniesie stopy 29 października, wielu fińskich kredytobiorców zapłaci wyższą ratę przy najbliższej aktualizacji oprocentowania. Kierowcy nie odczują szybkiej ulgi przy tankowaniu (kalendarz EBC).