Francja chce udziału w rozmowach w Abu Zabi

Francuski minister spraw zagranicznych Jean-Noël Barrot zapowiedział 8 listopada, że Francja weźmie udział w rozmowach, które Ukraina, Rosja i Stany Zjednoczone planują przeprowadzić 10–11 listopada w Abu Zabi. Obiecał, że Europejczycy będą „dobrze reprezentowani” (RTL, prezydent Ukrainy). Nie powiedział jednak, kto będzie reprezentował Francję ani czy zasiądzie z trzema delegacjami, czy weźmie udział w osobnych rozmowach na marginesie. Stawka Europy jest konkretna: UE dysponuje sankcjami, pieniędzmi na odbudowę i narzędziami do udzielania gwarancji bezpieczeństwa, których wymagałoby porozumienie. Od odpowiedzi na te dwa pytania zależy więc, ile warte jest zobowiązanie Barrota.

Obecność to jeszcze nie miejsce przy stole

Barrot nie wskazał francuskiego delegata i zaznaczył, że sam nie weźmie udziału w negocjacjach. Obiecał, że Paryż „zadba, by głos Europy był słyszany” (RTL), ale nie wyjaśnił, czy Francja dostanie miejsce w głównych rozmowach, czy będzie uczestniczyć w inny sposób (AP). Ogłosił to, zanim delegacje się zebrały, gdy format spotkania wciąż był sporny.

Waszyngton i Moskwa opisały węższy format. Jared Kushner, wysłannik prezydenta USA Donalda Trumpa, napisał 6 listopada, że europejscy partnerzy będą konsultowani w Abu Zabi „na marginesie”, a do szerszego formatu dołączą dopiero „jeśli nastąpi postęp” (AFP via Channel NewsAsia). Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow mówił 3 listopada, że Europejczycy nie mogą uczestniczyć w rozmowach trójstronnych, choć będą potrzebni podczas późniejszych, szerszych rozmów o bezpieczeństwie (TASS). W tych wypowiedziach żadna ze stron nie obiecała Europejczykom miejsca przy stole. Waszyngton i Moskwa mówiły o konsultacjach, Barrot zapowiedział udział. Różnica nie sprowadza się do kurtuazji: to w głównych rozmowach kształtują się warunki porozumienia.

Mandatu nikt jeszcze nie udzielił

Nawet gdyby Francja dostała miejsce przy stole, nikt nie negocjowałby tam w imieniu UE. Giorgia Meloni, premierka Włoch, napisała o tej luce 5 listopada. Zwróciła się do unijnych przywódców, by ustalili, kto będzie reprezentował Unię przy stole i z jakim mandatem (ANSA). Zwróciła się pod właściwy adres: tylko przywódcy działający wspólnie mogą upoważnić negocjatora do wypowiadania się w imieniu wszystkich.

Odpowiedź nadeszła tego samego dnia. António Costa, przewodniczący szczytów przywódców UE, napisał, że interesy Unii powinny reprezentować jej własne instytucje. Nie wskazał jednak wysłannika ani nie udzielił mandatu na rozmowy w Abu Zabi (list Costy). Europejskie rządy domagają się jasności w tej sprawie od tygodni (To Brief).

Stawkę najlepiej widać na przykładzie sankcji. Kaja Kallas, szefowa unijnej dyplomacji, powiedziała 6 listopada ministrom państw regionu Morza Bałtyckiego, że porozumienia dotyczącego sankcji, odbudowy lub gwarancji bezpieczeństwa nie da się wdrożyć bez udziału Europy (EEAS). Zniesienie lub złagodzenie sankcji UE wymaga jednomyślnej zgody rządów państw członkowskich, więc każdy rząd może zablokować taką decyzję (Rada UE). Francja ma jedno z tych wet, ale takie samo prawo ma każda inna stolica. Wystarczy sprzeciw jednego rządu, niezależnie od tego, ilu popiera zmianę. Dlatego francuska deklaracja w Abu Zabi nie może stać się zobowiązaniem całej Europy.

Deklaracja zmienia też układ ruchów między europejskimi stolicami. Rządy domagające się jednego głosu Europy muszą teraz odnieść się do francuskiej propozycji, zanim same uzgodniły, co ten wspólny głos miałby mówić.

Barrot zobowiązał Francję do obecności w Abu Zabi, zanim delegacje rozpoczną rozmowy. O tym, czy ta deklaracja przełoży się na wpływ, rozstrzygną dwie kwestie: czy francuski przedstawiciel wejdzie do głównej sali i czy ktokolwiek będzie tam mógł mówić w imieniu szerszej grupy niż sama Francja. Na pierwsze pytanie odpowiedzieć muszą Waszyngton i Moskwa, na drugie — rządy UE. List Costy pokazuje, że na razie odpowiedzi nie ma.