Francuski budżet pod presją rentowności 4,93%

Francja nadal znajduje nabywców na swój dług, ale każda nowa pożyczka kosztuje ją więcej. 1 października agencja zarządzająca francuskim długiem sprzedała obligacje zapadające w listopadzie 2036 r. z rentownością 4,93%. Gdy oferowała te same papiery 3 września, rentowność wynosiła 4,23% (Boursorama/Reuters). Inwestorzy zgłosili popyt znacznie większy od oferowanej kwoty (ABC Bourse).

To właśnie rosnący koszt długu zaniepokoił Emmanuela Moulina, prezesa Banku Francji. 5 października powiedział „Financial Times”, że jeśli Francja nie uporządkuje finansów publicznych, rosnące stopy procentowe będą ją stopniowo dusić. Zaproponował budżet oparty na cięciach wydatków i ograniczeniu deficytu (Financial Times).

Dlaczego wyższa rentowność odbija się na budżecie dopiero po latach

Rentowność obligacji to stopa zwrotu, jaką uzyskuje inwestor, kupując ją po dzisiejszej cenie. Francuskie obligacje mają stałe roczne odsetki, czyli kupon. Gdy inwestorzy płacą za nie mniej, te same odsetki oznaczają wyższą rentowność. Wypłaty z już wyemitowanych obligacji się nie zmieniają.

Wyższy koszt pojawia się przy refinansowaniu długu. Gdy zapada stara, tańsza obligacja, Francja spłaca ją, sprzedając nową po aktualnych stawkach. Projekt budżetu na 2027 r. wskazuje, że w tym roku do wykupu przypada 189,2 mld EUR średnio- i długoterminowego długu państwa (Zgromadzenie Narodowe). Ponieważ francuskie obligacje mają wieloletni termin zapadalności, co roku zastępuje się tylko część długu.

Raport Senatu Francji pokazuje, jak ten koszt narasta. Przyjęto w nim scenariusz, w którym stopy procentowe rosną o 1 pkt proc. i pozostają na wyższym poziomie. W pierwszym roku droższy staje się tylko dług, który trzeba zastąpić nowym. Podnosi to rachunek odsetkowy państwa o około 3,2 mld EUR. Wraz z wykupem kolejnych starych obligacji dodatkowy koszt rośnie do 33,5 mld EUR po dziewięciu latach (Senat Francji). To scenariusz, a nie prognoza.

Kto zyskuje, a kto płaci

Prognoza rządu obejmuje szerszy zakres: całość długu publicznego, w tym zobowiązania systemu ubezpieczeń społecznych i samorządów. Odsetki od niego mają wynieść 79,2 mld EUR w 2026 r., a w 2027 r. wzrosnąć do 91,2 mld EUR (Rząd Francji). Francuska rada nadzoru fiskalnego podaje zbliżoną kwotę na 2027 r. (Wysoka Rada Finansów Publicznych). Te wyliczenia uwzględniają stopniowe refinansowanie całego długu, a nie koszt pojedynczej aukcji.

Według doniesień w założeniach budżetu przyjęto, że średnia rentowność obligacji dziesięcioletnich w całym 2027 r. wyniesie około 4,3%. Na początku października ich rentowność oscylowała wokół 5% (Euronews). Pierwsza liczba to średnia z całego roku, druga opisuje notowania z konkretnych dni. Jeśli rentowności utrzymają się na tym poziomie, założenie budżetowe okaże się optymistyczne.

Nabywcy nowych francuskich obligacji zyskują, bo na wiele lat zapewniają sobie wyższą stopę zwrotu. Inwestorzy, którzy już mają francuskie obligacje, widzą natomiast spadek ich wartości rynkowej. Jeśli zachowają je do terminu wykupu, a Francja spłaci je zgodnie z obietnicą, nie poniosą tej straty.

Koszt dostosowania spadnie na podatników oraz osoby utrzymujące się z dochodów publicznych. Budżet premiera Sébastiena Lecornu ma obniżyć deficyt, czyli nadwyżkę wydatków nad dochodami, z 5,4% PKB w 2026 r. do 5,0% w 2027 r. (BFMTV). Dużą część oszczędności miałyby przynieść zamrożenie wynagrodzeń pracowników sektora publicznego i emerytur, a także możliwe zmiany podatkowe (Public Sénat). Partie już spierają się o to, na kogo przypadnie ciężar tych decyzji (To Brief).

Dlaczego inwestorzy żądają od Francji dodatkowej premii

Stopy procentowe rosną w całej Europie, ale Francja płaci więcej niż większość państw. 5 października rentowność francuskich obligacji dziesięcioletnich była o 136 punktów bazowych, czyli 1,36 pkt proc., wyższa niż niemieckich (dpa-AFX). Różnica między rentownością obligacji hiszpańskich a niemieckich wynosiła 63 punkty bazowe 1 października (CaixaBank Research). Pomiary pochodzą z różnych dni, więc porównanie wskazuje na dodatkową premię obciążającą francuski dług, ale nie pozwala dokładnie jej zmierzyć.

Moulin powiedział, że nie pora teraz rozmawiać o pomocy Europejskiego Banku Centralnego. Reuters ocenił podobnie: skup francuskich obligacji przez EBC, który miałby obniżyć koszt pożyczania, jest mało prawdopodobny, dopóki źródłem presji pozostają problemy budżetowe samej Francji (Reuters).

Nawet jeśli budżet zostanie uchwalony bez zmian, dług wzrośnie w 2027 r. do około 121,7% PKB (Zgromadzenie Narodowe). Francuscy parlamentarzyści nie ustalają rynkowych stóp procentowych, ale wiarygodny budżet pozostaje ich głównym narzędziem wpływu na rentowność, jakiej zażądają inwestorzy. W październiku Francja znalazła nabywców na swoje obligacje. Jeśli rentowności utrzymają się blisko obecnego poziomu, kolejne refinansowanie będzie co roku podnosić rachunek odsetkowy. Proces rozłoży się na lata, ale stopniowo ograniczy środki na inne wydatki.