Plan Francji: €54 billion bez pokrycia

Francja twierdzi, że potrzebuje 54 mld EUR oszczędności, aby w 2027 r. sprowadzić deficyt do 5% PKB (La Dépêche). Rząd nie wskazał jednak konkretnych cięć wydatków ani podwyżek podatków, które dawałyby pełne 54 mld EUR. Przedstawił tylko część planu. Reszta wynika z gorszego punktu wyjścia oraz z inflacji, która po cichu obniża realną wartość świadczeń i wynagrodzeń. Jak pisaliśmy przy ogłoszeniu pakietu (To Brief), rozdrobnione Zgromadzenie Narodowe nie daje rządowi gwarancji większości potrzebnej do przyjęcia tych rozwiązań.

Jak 30 mld EUR zamieniło się w 54 mld EUR

Wcześniejsze rozmowy rządu koncentrowały się wokół kwoty około 30 mld EUR. Wówczas zakładano, że przy niezmienionej polityce deficyt wyniósłby około 5,7% PKB. Zespół premiera Lecornu szacuje dziś tę wartość na ponad 6,5% (Komisja Europejska, Ministerstwo Budżetu). Przy gospodarce wartej około 2,9 bln EUR (Eurostat) gorszy punkt wyjścia wyjaśnia większość wzrostu planowanej korekty z 30 do 54 mld EUR. Rząd nie opublikował jednak szczegółowego zestawienia, które pokazywałoby, skąd dokładnie wzięła się ta różnica.

Francuskie władze prognozują na 2027 r. 1% realnego wzrostu PKB i 1,8% inflacji (francuskie Ministerstwo Gospodarki). Założenia inflacyjne mają tu bezpośrednie znaczenie. Francuskie emerytury są ustawowo waloryzowane zgodnie ze wzrostem cen, więc ich zamrożenie pozwala zaoszczędzić kwotę, o którą świadczenia normalnie by wzrosły. Część deklarowanego „wysiłku” polega zatem na tym, że rosnące ceny obniżą realną wartość wypłat.

Emeryci i pracownicy sektora publicznego poniosą najbardziej czytelne koszty

Największe wskazane obciążenie gospodarstw domowych dotyczy emerytów i ma przynieść około 6 mld EUR (Le Monde). Parlament wybierze między dwoma rozwiązaniami, które zupełnie inaczej rozłożą koszty. Pierwsze to zamrożenie emerytur lub waloryzacja niższa od inflacji, co oznaczałoby spadek realnych dochodów wszystkich emerytów. Drugie to likwidacja 10-procentowej ulgi w podatku od dochodów emerytalnych. Wtedy koszt ponieśliby przede wszystkim emeryci o dochodach wystarczających do zapłaty podatku (LCP). Ta sama kwota w budżecie oznacza więc dwie całkowicie różne dystrybucje obciążeń.

Pracowników administracji publicznej ma objąć zamrożenie wartości punktu indeksowego, czyli wspólnej podstawy obliczania wynagrodzeń w sektorze publicznym. Budżet zyskałby na tym około 2 mld EUR (La Dépêche). Dla pracowników byłaby to obniżka płac w ujęciu realnym: wynagrodzenia pozostałyby bez zmian, podczas gdy rząd zakłada wzrost cen o 1,8%.

W przypadku przedsiębiorstw tymczasowa dopłata podatkowa dla dużych firm ma spaść z około 8 mld EUR do 5 mld EUR (Ministerstwo Budżetu). Największe firmy zapłaciłyby więc więcej niż po całkowitym wygaśnięciu daniny, ale mniej niż obecnie. Rząd zalicza różnicę względem scenariusza pełnego wygaśnięcia do oszczędności. Jednocześnie wydatki obronne wzrosną o dodatkowe 6,4 mld EUR (Le Monde). Kierunek jest czytelny: konkretne oszczędności dotyczą gospodarstw domowych i pracowników sektora publicznego, podczas gdy obciążenie podatkowe firm maleje.

Czy rynki uwierzą w ten plan

18 września różnica między rentownością francuskich i niemieckich dziesięcioletnich obligacji wzrosła do 100 punktów bazowych, czyli pełnego punktu procentowego. Był to najwyższy poziom od 2012 r. (Boursorama/Reuters, Borsa Italiana). Ten spread, czyli dodatkowa premia odsetkowa żądana przez inwestorów za ryzyko polityczne i budżetowe Francji względem niemieckiego punktu odniesienia, rośnie od miesięcy. Francuski Trybunał Obrachunkowy szacuje, że do rzeczywistej stabilizacji relacji długu publicznego do PKB potrzebny byłby deficyt w wysokości około 2,8% PKB (Cour des comptes). Cel na poziomie 5% jedynie spowalnia pogarszanie się sytuacji. Nie zatrzymuje go.

Unijna procedura nadmiernego deficytu wymaga, aby Francja zeszła poniżej 3% PKB. Ścieżkę dojścia wyznaczają zalecenia Rady UE. Bruksela może pokazać różnicę między polityczną obietnicą a konkretnym planem. Nie jest jednak w stanie zebrać głosów francuskich deputowanych, które pozwoliłyby tę lukę zamknąć.

Projekty budżetu mają trafić do parlamentu 30 września. Następnie niezależnej oceny dokona Haut Conseil des finances publiques, czyli rada fiskalna sprawdzająca, czy wyliczenia rządu są spójne. To będą pierwsze rzeczywiste testy planu. Do tego czasu Francja ogłosiła cel deficytu i częściową listę działań, których najbardziej konkretne koszty poniosą emeryci oraz pracownicy sektora publicznego. Znaczna część z 54 mld EUR pozostaje niewyszczególniona. Część tej kwoty to po prostu inflacja zaliczona do działań oszczędnościowych.