Francuska ulga dla emerytów ma cenę

Francja szuka oszczędności w budżecie na 2027 r., ale spór dotyczy tego, kto poniesie ich koszt. Projekt zakłada, że emerytury przekraczające około 1 260 EUR miesięcznie wzrosną w przyszłym roku wolniej niż ceny. Państwo zaoszczędziłoby na tym do około 4,1 mld EUR (Reuters, Franceinfo). W niedzielę Laurent Wauquiez, szef klubu poselskiego centroprawicowej partii Les Républicains (LR), przekonywał, że nie trzeba „sięgać do kieszeni emerytów”, i zaproponował 20 mld EUR alternatywnych cięć (BFMTV). Ochrona emerytów nie zmniejsza rachunku. Przerzuca go na kogoś innego, a LR jeszcze nie pokazało, na kogo.

Rząd premiera Sébastiena Lecornu przedstawił 1 października dwa projekty ustaw budżetowych: jeden dla państwa, drugi dla systemu zabezpieczenia społecznego. Żaden nie został jeszcze uchwalony (rząd Francji). Ministerstwo Finansów wylicza, że projekt obejmuje 43 mld EUR nowych działań (Ministerstwo Finansów). Oszczędności liczone są względem prognozy wydatków na 2027 r. przy założeniu, że nic się nie zmieni. Nie oznacza to więc, że wydatki faktycznie spadną o tę kwotę.

Rząd prognozuje, że deficyt, czyli roczna różnica między wydatkami a dochodami, zmniejszy się z 5,4% do 5% PKB — wartości całej produkcji gospodarki (rząd Francji). Niezależny francuski organ nadzoru fiskalnego uznał, że założony wzrost gospodarczy o 1% jest zbyt optymistyczny (Euronews).

Koszt oszczędności po stronie emerytów

Zmiany dotyczące emerytur to największa jasno wyceniona pozycja oszczędnościowa w projekcie: około 5,5 mld EUR (Franceinfo). Większość tej kwoty miałaby przynieść wolniejsza waloryzacja świadczeń niż wzrost cen. Nominalnie emerytura nie zostałaby obniżona, ale za tę samą miesięczną kwotę można byłoby kupić nieco mniej.

Wysokość podwyżki nie jest przesądzona. Minister gospodarki Roland Lescure powiedział, że rozwiązanie dotyczące emerytur można jeszcze negocjować w parlamencie (TF1). Zakładane oszczędności pozostają więc celem, a nie ustaloną kwotą.

Pozostałe oszczędności miałyby wynikać ze zmiany podatkowej. Emeryci mogą obecnie odliczyć 10% emerytury przed wyliczeniem podatku dochodowego, maksymalnie 4 439 EUR na gospodarstwo domowe. Projekt obniżyłby ten limit do 3 000 EUR (Franceinfo). Więcej zapłaciłyby tylko gospodarstwa, które już korzystają z pełnego limitu. Większa część ich emerytury zostałaby bowiem objęta podatkiem.

Projekt budżetu już raz się zmienił. Po rozmowach ze związkami zawodowymi minister edukacji Édouard Geffray wycofał planowane opłaty za zapis na niektóre kursy zawodowe i do klas przygotowawczych (Franceinfo).

Na co LR chce przeznaczyć cięcia

Plan Wauquieza opiewający na 20 mld EUR obejmuje 3 mld EUR oszczędności dzięki likwidacji 50 000 stanowisk w służbie publicznej oraz 7 mld EUR cięć w świadczeniach społecznych. Wśród nich jest propozycja, by ograniczyć do dwóch lat wypłatę RSA, francuskiego świadczenia zapewniającego minimalny dochód osobom uznanym za zdolne do pracy (Capital). Mniej stanowisk może oznaczać mniej nowych etatów albo skromniejszy zakres usług, a nie zwolnienia. Limit wypłat RSA uderzyłby w osoby, które nie znalazły pracy w ciągu dwóch lat.

Wszystkie te kwoty to szacunki LR. Dopóki nie wyceni ich Ministerstwo Finansów lub organ nadzoru fiskalnego, opisują planowane oszczędności, a nie te, które udało się osiągnąć.

Jest jeszcze drugi problem. Wauquiez chce również znieść podwyżki podatków zapisane w projekcie (La Tribune). To one mają przynieść znaczną część z około 18 mld EUR nowych dochodów, na które liczy rząd (Euronews). Każde euro z cięć LR przeznaczone na zastąpienie tych wpływów pozostawi deficyt na poziomie już prognozowanym przez rząd. Na złagodzenie zmian dla emerytów można byłoby wydać dopiero nadwyżkę ponad tę kwotę.

Firmy prowadzą własny spór o wysokość swoich obciążeń; pisaliśmy o nim w sobotę (To Brief).

Pozostanie u władzy nie oznacza uchwalenia budżetu

Wauquiez powiedział, że LR nie będzie uczestniczyć w „małej grze” obalania rządu, czyli nie spróbuje odwołać go z powodu budżetu (BFMTV). To pozwala Lecornu pozostać premierem, ale nie zapewnia mu głosów potrzebnych do uchwalenia ustaw.

Na cel deficytowy patrzy też Bruksela. Od lipca 2024 r. Francja jest objęta formalną procedurą nadmiernego deficytu, którą Rada UE wszczęła wobec państw z deficytem przekraczającym 3% PKB (Rada UE). Każda ulga dla emerytów musi zostać sfinansowana gdzie indziej. W przeciwnym razie prognoza deficytu na poziomie 5% PKB się nie sprawdzi.

Debata nad budżetem rozpocznie się w Zgromadzeniu Narodowym 13 października (AEF). LR wskazało, kto miałby ponieść koszt zamiast emerytów, ale nie wykazało, że cięcia wystarczą na sfinansowanie ulgi po zastąpieniu dochodów z wycofanych podwyżek podatków. Parlament może jeszcze zmienić projekt. Każda zmiana chroniąca emerytów będzie wymagała wskazania, skąd w budżecie wziąć na nią pieniądze.