G7 uwalnia rezerwy, stawiając na olej napędowy

2 października państwa G7 uzgodniły, że w ciągu czterech miesięcy uwolnią 100 mln baryłek ropy i paliw. Operację skoordynuje Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA), która organizuje awaryjne zapasy państw zamożnych (komunikat G7). W pierwszych 20 dniach mają trafić na rynek „znaczne” ilości oleju napędowego (kanadyjska publikacja komunikatu). Przywódcy nie podali, jaka część całej puli to nowe zobowiązania, a jaka była już zapowiedziana w marcu.

Europa ma szczególny powód, by uważnie śledzić dostawy diesla. W pierwszej połowie 2026 r. import pokrywał 46% europejskiego zapotrzebowania na olej napędowy, a 40% tego importu pochodziło z USA — wynika z danych BNP Paribas. Od amerykańskich rafinerii w dużym stopniu zależą więc firmy transportu drogowego, rolnicy i kierowcy aut z silnikiem diesla.

Porozumienie ogłoszono dzień po tym, jak Waszyngton naciskał na Europę, by uszczupliła własne zapasy oleju napędowego, i rozważał ograniczenie jego eksportu z USA (To Brief). W komunikacie przywódcy potwierdzili, że państwa G7 nie będą ograniczać wzajemnego eksportu energii. Prezydent Emmanuel Macron powiedział, że Donald Trump jasno zadeklarował brak zakazów (EFE). To polityczna deklaracja, a nie wiążący przepis, ale dotyczy dostaw, od których Europa jest najbardziej zależna.

Dlaczego w pierwszej kolejności olej napędowy

Rezerwy interwencyjne to paliwo, które rządy lub zobowiązane prawem firmy przechowują na wypadek zakłóceń w dostawach. Zapasy oleju napędowego można sprzedać i po przewiezieniu przekazać dystrybutorom. Ropa naftowa wymaga najpierw przerobu w rafinerii, a do tego potrzebne są wolne moce produkcyjne.

W marcu IEA ostrzegła, że szczególnie narażone na niedobory są olej napędowy i paliwo lotnicze, bo przerób ropy nie zawsze może rosnąć równie szybko jak jej podaż (IEA). Aby zmniejszyć to wąskie gardło, przywódcy zapowiedzieli rozłożenie w czasie remontów rafinerii, tak by nie wyłączać kilku zakładów jednocześnie. Poproszą też państwa spoza G7 o zwiększenie produkcji oleju napędowego (kanadyjska publikacja komunikatu). Na razie są to deklaracje — żadna z nich nie przyniosła dodatkowego paliwa.

Komunikat nie określa, ile paliwa przypadnie poszczególnym państwom. Nie wynika z niego też, że olej napędowy uwolniony w pierwszej kolejności trafi do Europy, a nie na inne rynki G7. Komisja Europejska oceniła, że dostawy do UE są obecnie stabilne, ale ceny pozostają wysokie z powodu napiętej sytuacji na rynku światowym (Komisja Europejska). Ponieważ problem dotyczy całego świata, uwolnienie zapasów w innych regionach mogłoby obniżyć także ceny w Europie. To jednak wniosek, którego skali nikt nie oszacował.

Co zapowiedziano już w marcu

W marcu 32 państwa należące do IEA zgodziły się udostępnić 400 mln baryłek — była to największa wspólna operacja uwalniania rezerw w historii agencji (IEA). Październikowy komunikat zwraca się do IEA o monitorowanie „pełnego wdrożenia” marcowych zobowiązań. Mówi też, że przy nowej operacji trzeba uwzględnić paliwo już dostarczone (komunikat G7, Reuters za pośrednictwem Euronext). Dokumenty nie wyjaśniają, w jakim stopniu obie pule się pokrywają.

Pozostają więc dwa osobne pytania: ile baryłek objęto nowymi zobowiązaniami oraz ile faktycznie zaoferowano lub dostarczono — i dokąd. Szybsza realizacja wcześniejszej obietnicy zwiększy podaż w najbliższych tygodniach, nawet jeśli nie powiększy łącznej puli zobowiązań.

Przykład Holandii pokazuje, dlaczego to rozróżnienie ma znaczenie. 1 października holenderski rząd zaoferował kolejną partię oleju napędowego i benzyny, dostępną od 2 października w ramach marcowego zobowiązania, a nie nowej deklaracji (rząd Holandii). Marcowe zapasy trafiają więc na rynek w październiku, równolegle z nową zapowiedzią G7. Holenderski komunikat mówi o ofercie. Nie informuje, czy kupujący przyjęli paliwo ani czy zostało ono dostarczone.

Jeśli dodatkowy olej napędowy obniży ceny na stacjach, najwięcej skorzystają firmy zużywające go dużo, zwłaszcza transport drogowy i rolnictwo. Uszczuplone teraz zapasy trzeba będzie kiedyś uzupełnić, a przywódcy poprosili IEA o wskazówki, jak to zrobić (komunikat G7). Kto poniesie koszt, zależy od tego, czy zapasy należą do rządów, czy do firm zobowiązanych do ich utrzymywania. Komunikat tej kwestii nie rozstrzyga.

G7 wyznaczyła harmonogram, w którym pierwszeństwo ma olej napędowy, i zadeklarowała na piśmie, że nie ograniczy eksportu energii do sojuszników. Raport IEA ma ukazać się w ciągu 20 dni (kanadyjska publikacja komunikatu). Powinien zawierać zestawienie dla każdego państwa: nowych zobowiązań, faktycznych dostaw i ich kierunków. Do tego czasu nikt spoza zaangażowanych rządów nie będzie wiedział, ile dodatkowego oleju napędowego obejmuje zapowiedź uwolnienia 100 mln baryłek.