Iran grozi statkom na szlaku Omanu przez Ormuz

Marynarka wojenna Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej ogłosiła w piątek 9 października, że zaatakowała gazowiec NV Sunshine za korzystanie z „nieautoryzowanego” szlaku na południe od cieśniny Ormuz. Według irańskiego komunikatu w maszynowni wybuchł poważny pożar (Tasnim). Żadne niezależne źródło nie potwierdziło ataku. Jaśniejsze jest ostrzeżenie, które mu towarzyszy: Strażnicy zapowiedzieli, że statki korzystające z odrzuconych przez Iran tras mogą być ścigane i karane w dowolnym miejscu regionu. Groźba dotyczy więc także europejskich armatorów rozważających rejs przez wody Omanu.

Czego domaga się Iran i co otworzył Oman

Statki wypływające z Zatoki Perskiej muszą teraz brać pod uwagę dwa sprzeczne zestawy instrukcji. Teheran opublikował warunki żeglugi, które wymagają irańskiego zezwolenia dla każdej jednostki, wyznaczają stały korytarz w pobliżu irańskiej wyspy Larak i zakazują korzystania z innych tras (irańskie warunki żeglugi). Z dostępnych publicznie informacji nie wynika, czy NV Sunshine ubiegał się o takie zezwolenie ani czy je otrzymał.

Oman, drugi nadbrzeżny kraj cieśniny, otworzył tymczasowy korytarz na własnych wodach. Wyznaczył go wspólnie z Międzynarodową Organizacją Morską (IMO), agendą ONZ ustalającą zasady żeglugi międzynarodowej (komunikat Omanu).

Teheran zapowiadał taki ruch już wcześniej. 7 października irański doradca ostrzegł, że południowa trasa wzdłuż wybrzeża Omanu zostanie wkrótce zablokowana (Reuters). Później Strażnicy przedstawili rzekomy atak na NV Sunshine jako egzekwowanie tych zapowiedzi. Nastąpiło to po tygodniu, w którym w cieśninie przybywało incydentów z udziałem tankowców (To Brief).

Ta sekwencja pokazuje zarówno zasięg irańskich gróźb, jak i granice władzy Teheranu. Korytarz omański przebiega przez wody Omanu, a dostępne relacje nie wskazują, by Iran miał uprawnienia do jego zamknięcia. Jego wpływ opiera się na groźbie użycia siły. Najprostsza interpretacja komunikatu o NV Sunshine jest taka, że ma on uwiarygodnić tę groźbę.

Atak potwierdzony tylko przez jedną stronę

Strażnicy nie podali współrzędnych, rodzaju użytej broni, relacji załogi ani oceny szkód. Irańskie media różnią się nawet co do dnia ataku. Tasnim opublikował informację w piątek i umieścił uderzenie kilka godzin wcześniej, natomiast Mehr wskazał czwartek 8 października (Mehr).

Sam statek łatwo zidentyfikować. NV Sunshine to gazowiec LPG, czyli jednostka przewożąca skroplony gaz ropopochodny, obsługiwana przez wietnamską firmę. Doniesienia określające go jako gazowiec LNG podają błędny typ statku (Nhat Viet, VesselFinder).

Dane śledzenia nie rozstrzygają, co się z nim stało. Sygnał pozycyjny przypisany do statku wskazywał, że po południu 9 października stał na kotwicy u wybrzeży katarskiego Ras Laffan (MyShipTracking). Pasuje to do wersji, w której statek nie został trafiony, ale uszkodzona jednostka może też płynąć dalej po pożarze. Duńska administracja morska ostrzega przed wysokim ryzykiem zakłóceń sygnału w całej Zatoce Perskiej, co zmniejsza wiarygodność takich odczytów (Duńska Administracja Morska).

Jedyny potwierdzony pożar tego piątku dotyczył innego statku. UKMTO, centrum brytyjskiej marynarki odpowiedzialne za ostrzeżenia dla żeglugi handlowej, podało, że niezidentyfikowana jednostka została trafiona 13 mil morskich od wybrzeża ZEA, a pożar ugaszono (UKMTO). Źródła z branży morskiej przekazały Reutersowi, że chodziło o załadowany ropą tankowiec GEM NO.2. Nikt nie przyznał się do tego ataku (gCaptain).

Kto decyduje o żegludze przez cieśninę

Część europejskich armatorów omijała cieśninę już przed tym tygodniem. W lutym Hapag-Lloyd zawiesił rejsy przez Ormuz, powołując się na zamknięcie ze względów bezpieczeństwa (Hapag-Lloyd). Nowe ostrzeżenie Iranu jest skierowane do armatorów, którzy nadal korzystają z cieśniny, zwłaszcza do tych wybierających trasę omańską zamiast korytarza wskazanego przez Teheran.

Iran zagroził ściganiem statków płynących trasami, których nie akceptuje, w dowolnym miejscu Zatoki, ale jego twierdzenie o ataku na NV Sunshine pozostaje niepotwierdzone. Najwięcej o stanie jednostki mogą powiedzieć Nhat Viet i wietnamskie władze morskie. Ich milczenie sprawia, że irańska wersja nie spotkała się na razie z publiczną odpowiedzią. O tym, czy korytarz Omanu będzie nadal używany, nie decyduje Iran. Wybór należy do armatorów, którzy muszą porównać ryzyko przepłynięcia z kosztem uzyskania irańskiego zezwolenia albo rezygnacji z trasy, oraz do europejskich rządów, pod których banderami pływa wiele z tych statków.