Polska wstrzymała odprawy na granicy po ataku drona

Rosyjski dron, który 28 września uderzył na Ukrainie, doprowadził do czasowego wstrzymania ruchu także po polskiej stronie granicy. Przez nieco ponad pół godziny polscy funkcjonariusze nie prowadzili odpraw na dwóch drogowych przejściach z Ukrainą (Radio Lublin). Polscy urzędnicy zapewniają, że maszyna nie naruszyła polskiej przestrzeni powietrznej. Uderzenie pozostało po stronie Ukrainy, ale i tak oznaczało dla państwa UE stracony czas, utrudnienia w podróży i niepokój.

Uderzenie tuż za granicą

Minister obrony Władysław Kosiniak-Kamysz powiedział, że dron był rosyjskim modelem o napędzie odrzutowym. Uderzył w terytorium Ukrainy, około dwóch kilometrów od przejścia w Dorohusku; minister zaznaczył, że polska przestrzeń powietrzna nie została naruszona (Ukrainska Pravda).

Informacje o szkodach po ukraińskiej stronie są rozbieżne. Pełniący obowiązki gubernatora obwodu wołyńskiego Roman Romaniuk poinformował, że fala uderzeniowa uszkodziła pomieszczenia przy wjeździe do terminalu w Jahodynie, po drugiej stronie granicy naprzeciw Dorohuska; nikt nie ucierpiał (Ukrainska Pravda). Rzecznik ukraińskiej Straży Granicznej Andrij Demczenko przedstawił wstępną, ostrożniejszą ocenę: według niego samo przejście nie zostało uszkodzone (UNN).

Wołyńska Służba Celna podała, że udało się uniknąć poważnych zniszczeń, a odprawy pojazdów szybko wznowiono (NTA). Kilka redakcji powtórzyło wypowiedź gubernatora, ale żadna niezależnie nie zweryfikowała szkód.

Jakie działania podjęła Polska i kto o nich informował

Reagowało kilka instytucji, każda informowała o własnych działaniach. Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych podało, że samoloty wojskowe znalazły się w powietrzu, a naziemna obrona przeciwlotnicza była w gotowości (Polsat News). Myśliwce miały być gotowe do działania. Żadna z relacji nie mówi o przechwyceniu drona ani o jego obecności nad Polską.

Bardziej bezpośrednio odczuli te działania cywile. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, instytucja odpowiedzialna za alerty dla ludności, wysłało mieszkańcom województwa lubelskiego pilny komunikat z zaleceniem znalezienia bezpiecznego miejsca. Później pojawił się komunikat odwołujący alarm (Radio Lublin).

Lotniska w Lublinie i Rzeszowie wstrzymały pracę, by zrobić miejsce dla samolotów wojskowych, a następnie wznowiły działalność (Censor.net). W relacjach nie podano, kto zarządził przerwę.

Rzecznik Straży Granicznej major Dariusz Sienicki poinformował, że funkcjonariusze ewakuowali przejścia w Dorohusku i Zosinie. Odprawy wznowiono około 17:20 czasu polskiego; na terytorium Polski nie odnotowano incydentu (WP).

Dlaczego sprawa pozostała polską sprawą

Traktat założycielski NATO przewiduje dwa narzędzia na takie sytuacje. Artykuł 4 pozwala każdemu sojusznikowi zażądać konsultacji, gdy uzna, że zagrożone są jego integralność terytorialna, niezależność polityczna lub bezpieczeństwo. Artykuł 5, klauzula wzajemnej obrony, dotyczy zbrojnego ataku na państwo członkowskie (NATO).

Naruszenie polskiej przestrzeni powietrznej nie jest warunkiem uruchomienia artykułu 4. Konsultacje nie rozpoczynają się jednak automatycznie: rząd musi o nie wystąpić. Relacje z 28 września nie dokumentują, by Polska złożyła taki wniosek. Artykuł 5 nie ma zastosowania, ponieważ uderzenie nastąpiło na Ukrainie, która nie należy do NATO.

Przypadek Rumunii z ostatnich dni pokazuje inną sytuację. 24 września dron wleciał na około cztery minuty w rumuńską przestrzeń powietrzną, po czym rozbił się w pobliżu Solca (AGERPRES, To Brief). Było to wtargnięcie na terytorium NATO. W Dorohusku chodziło o środki ostrożności wobec uderzenia, które granicy nie przekroczyło.

Uderzenie w Jahodynie na krótko obciążyło działanie polskich służb, choć dron nie naruszył polskiej przestrzeni powietrznej. Koszt ponieśli kierowcy czekający na dwóch przejściach, pasażerowie na dwóch lotniskach i mieszkańcy Lubelszczyzny, którym polecono szukać schronienia; ruch wznowiono jeszcze tego samego popołudnia. Gdy cel ataku znajduje się dwa kilometry za granicą, państwo UE na jej wschodniej flance ponosi te koszty samo, chyba że zdecyduje się poprosić sojuszników o większe wsparcie.