Licencja USA na rosyjski diesel bez importu

Od 9 października licencja Departamentu Skarbu USA pozwala firmom sprzedawać, transportować, rozładowywać i importować rosyjski olej napędowy do 7 kwietnia 2027 r. bez naruszania sankcji objętych tym zwolnieniem (licencja OFAC). Nie wskazuje sprzedawcy, nabywcy, statku ani wielkości dostaw. Ładunek płynący do amerykańskiego portu może jednak podlegać odrębnemu zakazowi, a unijny zakaz importu rosyjskiego diesla pozostaje w mocy (rozporządzenie UE).

Co dopuszcza licencja, a czego nie rozstrzyga

General License 135 to ogólne zwolnienie z określonych sankcji USA. Obejmuje kolejne etapy typowej transakcji handlowej dotyczącej oleju napędowego, ale nie wymaga, by paliwo trafiło do Stanów Zjednoczonych. Pozostawia jeden wyjątek: płatność nie może pochodzić z kont w USA należących do rosyjskiego banku centralnego, funduszu majątkowego państwa ani ministerstwa finansów (komunikat OFAC).

Donald Trump ogłosił tę decyzję po rozmowie telefonicznej z Władimirem Putinem, co wywołało europejską krytykę, o której pisaliśmy w weekend (To Brief). We własnym wpisie Trump zapowiedział natychmiastowe dostawy przekraczające 300 000 ton (wpis Trumpa). Moskwa częściowo zniosła następnie własny zakaz eksportu, dopuszczając w pierwszym etapie dostawy do 500 000 ton (rząd Rosji). Żadne z tych oświadczeń nie wskazuje nabywcy ani miejsca załadunku.

Departament Skarbu może uchylić sankcje wymienione w swojej licencji. Ładunek skierowany do amerykańskiego portu napotyka jednak drugą przeszkodę: ustawa z 2022 r. zakazuje importu rosyjskich produktów naftowych i przewiduje osobną procedurę zniesienia zakazu, z udziałem prezydenta i Kongresu, a nie samego Departamentu Skarbu (Public Law 117-109).

To, czy administracja może ominąć tę procedurę, stało się przedmiotem sporu. Siedmioro senatorów z obu partii kwestionuje, czy ma ona podstawę prawną, by dopuścić rosyjski diesel do amerykańskich portów (Komisja Spraw Zagranicznych Senatu). Sekretarz skarbu Scott Bessent utrzymuje, że wystarczą uprawnienia, którymi administracja już dysponuje (Reuters).

Litwa potępia umowę, ale nie podważa sojuszu

Najostrzejsza reakcja nadeszła z Wilna. 12 października premier Mindaugas Sinkevičius zapewnił, że zaufanie Litwy do Waszyngtonu nie osłabło (TV3/BNS). Później tego samego dnia nazwał porozumienie w sprawie diesla „haniebnym, niegodnym postępkiem” (LRT). Potępił decyzję, a zarazem potwierdził zaufanie do amerykańskiej administracji.

Minister spraw zagranicznych Kęstutis Budrys, przybywając na spotkanie szefów dyplomacji państw UE w Luksemburgu, powiedział, że umowa „nieznacznie osłabia” pozycję Zachodu (Kauno diena/ELTA). Dla unijnego rynku zasada jest jasna: prawo UE zakazuje importu diesla wyeksportowanego z Rosji, a przewiezienie go przez amerykańskiego pośrednika nie zmienia jego pochodzenia (rozporządzenie UE).

Europa jest narażona na skutki tej decyzji przede wszystkim przez transport morski. Europejscy armatorzy i ubezpieczyciele, w tym greccy operatorzy tankowców, mogą przewozić rosyjski diesel do odbiorców spoza UE. Mogą to robić tylko wtedy, gdy paliwo jest sprzedawane po cenie nie wyższej niż 100 dolarów za baryłkę — taki limit UE wiąże z korzystaniem z tych usług (wytyczne Komisji). Jeśli dostawy objęte licencją trafią do państw trzecich, to właśnie przy ich obsłudze mogą uczestniczyć europejskie firmy.

Tankowiec, który przewoził nawóz

Ładunek przedstawiany w sieci jako jedna z pierwszych dostaw nie potwierdził tych zapowiedzi. Według ukraińskiego portalu Censor.net tankowiec MINERVA ZEN dotarł do USA z nawozem, a rejs rozpoczął się, zanim licencja weszła w życie (Censor.net). Na prawdziwą dostawę i tak trzeba byłoby poczekać. Analitycy cytowani przez „Guardiana” oceniają, że wynajęcie tankowca i przeprawa przez Atlantyk zajęłyby tygodnie (Guardian).

Dotychczasowe informacje pozwalają na ograniczony wniosek: licencja dopuszcza transakcje w ramach wskazanych sankcji USA, ale nie dowodzi ani tego, że istnieje już konkretna dostawa, ani tego, że ładunek kierowany do amerykańskiego portu może ominąć zakaz importu z 2022 r. (Public Law 117-109). Diesel przeznaczony dla innych odbiorców rodzi odrębne pytanie. Prawo europejskie już na nie odpowiada: zakaz importu obowiązuje, a europejskich przewoźników nadal wiąże limit cenowy (wytyczne Komisji).