Hiszpania ogłosiła nabory na 96 mld euro

W unijnym planie odbudowy ogłoszenie naboru i wypłata środków to dwa różne etapy. 1 października minister gospodarki Carlos Cuerpo poinformował komisję parlamentarną, że Hiszpania ogłosiła nabory dotacyjne i przetargi o łącznej wartości 96,186 mld EUR (Europa Press, La Vanguardia). Nabór otwiera drogę do ubiegania się o pieniądze, ale nie pokazuje, ile z nich trafiło już do firm, samorządów i gospodarstw domowych. Te dane padają w chwili, gdy Bruksela rozpatruje ostatni wniosek Madrytu o płatność.

Od zaproszenia do wypłaty

Zanim środki publiczne przyniosą zmianę w terenie, przechodzą przez trzy etapy. Nabór zaprasza do składania ofert lub wniosków. Przyznanie środków wskazuje odbiorcę i kwotę. Wypłata oznacza, że pieniądze trafiają na jego konto. Kwota podana przez Cuerpo obejmuje tylko pierwszy etap: nie wybrano jeszcze odbiorców ani nie wypłacono im pieniędzy (La Vanguardia).

Cuerpo podał też dwie kwoty z dalszych etapów: 79,854 mld EUR „przypisanych” i 72,030 mld EUR „rozstrzygniętych” (Europa Press). Nawet „rozstrzygnięcie” oznacza mniej, niż sugeruje. CaixaBank Research zwrócił uwagę, że rządowy rejestr mógł oznaczyć dotację jako rozstrzygniętą już po wskazaniu odbiorców, jeszcze przed podpisaniem umowy (CaixaBank Research). Najbardziej zaawansowany status w oficjalnych danych może więc obejmować środki, na których wydanie nie podpisano jeszcze umowy.

Relacje prasowe dodatkowo zaciemniły obraz. El País napisał, że 96 mld EUR zostało już „wypłacone beneficjentom”, powołując się na IGAE, państwowy organ kontroli wewnętrznej (El País). Pozostałe relacje opisywały tę samą kwotę jako środki udostępnione w naborach. Nie opublikowano stenogramu ani tabeli audytowej, które rozstrzygałyby tę rozbieżność. Dostępne informacje nie pozwalają ustalić, ile pieniędzy faktycznie otrzymali beneficjenci.

Bruksela prowadzi osobny rachunek

Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) to unijny fundusz zasilony środkami z długu zaciągniętego wspólnie przez UE po pandemii, przeznaczony na dotacje i pożyczki. Komisja Europejska wypłaca z niego pieniądze, gdy uzna, że dane państwo zrealizowało uzgodnione cele reform i inwestycji. Faktury wykonawców nie wpływają na tę decyzję (European Commission).

Na tych zasadach Hiszpania otrzymała 77,6 mld EUR: Bruksela zatwierdziła 338 uzgodnionych celów i na tej podstawie odblokowała środki (Demócrata). Kwota wypłacona przez UE i 96 mld EUR ogłoszonych naborów mierzą różne rzeczy. Ich odjęcie tworzyłoby pozorną lukę.

Madryt złożył ostatni wniosek 30 września (To Brief), żądając 25,861 mld EUR (Spanish government, EFE). Bruksela może wstrzymać część płatności powiązaną z celem, który uzna za niezrealizowany (EUR-Lex). Jeden z celów jest już zagrożony: 16 września Kongres odrzucił ustawę o przejrzystości lobbingu stosunkiem głosów 179 do 155, a ministrowie oszacowali finansowe skutki tej porażki na 260 mln EUR (20minutos).

Czasu pozostało niewiele. Wszystkie płatności w ramach Instrumentu muszą zostać zrealizowane do 31 grudnia 2026 r. (EUR-Lex). Jeśli Bruksela stwierdzi, że któryś cel nie został spełniony, Hiszpanii zostanie tylko kilka tygodni na uzupełnienie brakujących działań.

Gotowe mieszkania, nieznana liczba lokatorów

Na rynku mieszkaniowym najlepiej widać, jak daleko urzędowe wykonanie planu może być od zmiany odczuwanej na co dzień. Rząd twierdzi, że ukończono 16 000 mieszkań na wynajem społecznym finansowanych z planu odbudowy (Spanish government). Nie podał, ile gospodarstw domowych już w nich zamieszkało. Część lokali może mieć najemców, ale rząd nie ujawnił ich liczby.

Samo ukończenie budynku nie oznacza jeszcze, że ktoś w nim mieszka: trzeba wybrać najemców i podpisać umowy. W Hiszpanii ten etap dzielą między siebie regiony, gminy, publiczne spółki mieszkaniowe i prywatni deweloperzy. Rozproszenie odpowiedzialności utrudnia przygotowanie ogólnokrajowego zestawienia zajętych mieszkań (The Conversation).

Decyzja Komisji Europejskiej w sprawie ostatniego wniosku rozstrzygnie, jaką kwotę Hiszpania ostatecznie otrzyma. Nie pokaże jednak, czy 16 000 ukończonych mieszkań ma już lokatorów. Liczba 96 mld EUR nie mówi ani o wypłatach, ani o efektach: obejmuje wyłącznie środki udostępnione w naborach. Madryt i regiony przydzielające lokale mają dane o liczbie zajętych mieszkań, ale dotąd ich nie opublikowały.