Trzy tankowce trafione, ruch przez Ormuz słabnie

Dla Europy cieśnina Ormuz jest ważnym szlakiem dostaw ropy z Zatoki Perskiej i katarskiego gazu, choć ruch spadł już do niewielkiej części poziomu sprzed wojny. We wtorek 29 września zgłoszono trafienie trzech tankowców niezidentyfikowanymi pociskami; ostrzeżenia pojawiły się dopiero następnego ranka (gCaptain). To dodatkowe zagrożenie dla trasy, ale komunikaty nie wskazują sprawcy ani nie dowodzą, że wzrosły koszty ponoszone przez Europę.

Co wynika z ostrzeżeń

Ostrzeżenia opublikowała w środę UK Maritime Trade Operations (UKMTO), brytyjska służba morska informująca statki handlowe o zagrożeniach. Otrzymały numery od 144-26 do 146-26 (UKMTO 144-26, UKMTO 146-26). Europejskie media podały tę informację w ciągu kilku godzin (Le Figaro).

Jedno z ostrzeżeń dotyczy tankowca z ropą trafionego w lewą burtę. W drugim mowa o statku uderzonym podczas rejsu w kierunku Zatoki.

Komunikaty UKMTO nie zawierają oceny uszkodzeń ani informacji o załogach. Ich brak nie oznacza, że nic się nie stało — te dane po prostu nie zostały udostępnione. UKMTO odnotowała zgłoszenia samych statków o trafieniu, ale nie wskazała rodzaju użytej broni, miejsca jej wystrzelenia ani sprawcy.

Co mówią wcześniejsze ataki, a czego nie

W czasie wojny obie strony atakowały statki na tych wodach. 18 września irańska Gwardia Rewolucyjna ogłosiła, że uderzyła w tankowiec Trend za przepłynięcie bez zezwolenia (AP). Reuters podał 6 września, że siły amerykańskie zaatakowały irańskie tankowce podczas egzekwowania blokady irańskich portów (Reuters).

Tamte incydenty pokazują, że cieśnina jest strefą działań zbrojnych. Nie wskazują jednak, kto uderzył w te trzy statki. Do ustalenia sprawcy potrzebne byłyby dowody rzeczowe, na przykład odzyskane szczątki pocisku, zapisy radarowe lub inspekcje przeprowadzone przez państwa bandery, czyli kraje, w których jednostki są zarejestrowane. Takich dowodów dotąd nie opublikowano.

Rozmowy Waszyngtonu z Teheranem, które mogłyby zmniejszyć presję na żeglugę, nie przyniosły porozumienia (To Brief).

Gdzie widać narażenie Europy

Statki nadal przepływają przez cieśninę, ale jest ich niewiele. Według danych firmy Windward śledzącej ruch statków, przytoczonych przez Argus, w dniu ataków odnotowano przez Ormuz 17 przejść, wobec około 135 dziennie przed wojną (Argus).

O tym, czy statek wypłynie, nie decydują rządy. Decyzję podejmują kapitan i operator, a ubezpieczyciele ustalają cenę ubezpieczenia rejsu. Ostrzeżenie UKMTO wpływa na te wybory, ale samo ich nie przesądza.

Skutki Europa odczuwa przede wszystkim na rynkach energii. Przed wojną przez Ormuz przepływało około 20 mln baryłek ropy dziennie, czyli mniej więcej jedna piąta światowego zużycia — wynika z danych amerykańskiej Agencji Informacji Energetycznej (EIA). Katarski skroplony gaz ziemny (LNG, gaz schłodzony do postaci cieczy, by można go było przewozić statkami) nie ma alternatywnej trasy rurociągowej omijającej cieśninę.

Widać to na przykładzie Włoch. Spółka energetyczna Edison straciła już 35 dostaw katarskiego LNG od początku wojny i spodziewała się, że do początku grudnia nie dotrze kolejnych sześć — podał dziennik branżowy Staffetta Quotidiana 28 września, dzień przed atakami (Staffetta Quotidiana).

Wtorkowe doniesienia oznaczają kolejne zagrożenie na szlaku, z którego Europa już wcześniej miała trudności korzystać. Nie wykazują jednak, by spowodowały dodatkowe koszty. Nie opublikowano stawek ubezpieczeniowych, cen paliw ani danych o dostawach, które pozwoliłyby oddzielić skutki tych ataków od strat spowodowanych wcześniej przez wojnę. Odpowiedzialność pozostanie nieustalona, dopóki śledczy lub państwa bandery nie ujawnią dowodów rzeczowych.