Trump wstrzymuje nowe restrykcje wobec Rosji

Donald Trump zawiesił pakiet nowych amerykańskich restrykcji wobec Rosji, zanim wszedł on w życie. Rozporządzenie wykonawcze z 16 października uchyla środki uchwalone przez Kongres i podpisane przez prezydenta we wrześniu (Biały Dom, ustawa). Wcześniejsze sankcje USA i wszystkie sankcje UE pozostają w mocy. Nowa presja ze strony Waszyngtonu została wstrzymana, a Europa nadal egzekwuje własne przepisy, choć część rosyjskiej energii wciąż legalnie trafia do UE.

Co zawiesza rozporządzenie

Ustawa Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act, podpisana 18 września, dawała administracji 30 dni na podjęcie działań. Przewidywała cła na rosyjskie towary sięgające 500%, a także nowe sankcje na rosyjskie banki i tankowce floty cieni — stare statki, którymi Rosja przewozi ropę, omijając zachodnie ograniczenia (ustawa).

Najszerszym narzędziem miało być „wtórne” cło do 100% na towary z krajów kupujących najwięcej rosyjskiej ropy i gazu. Amerykańscy importerzy płaciliby je na granicy od wszystkich towarów sprzedawanych do USA przez te państwa, niezależnie od tego, czy miały związek z rosyjską energią. W rozporządzeniu Trump wymienia te cła, po czym je zawiesza. Wstrzymuje też planowane ograniczenia wobec rosyjskich urzędników, banków, firm energetycznych i statków (Biały Dom).

Rozporządzenie pozostawia w mocy wszystkie sankcje nałożone na podstawie wcześniejszych dekretów wykonawczych, więc twierdzenia, że Trump zniósł wszystkie sankcje na Rosję, wyolbrzymiają zakres tej decyzji. Zawieszenie nie ma terminu końcowego: obowiązuje do czasu, gdy prezydent lub sekretarz stanu postanowi je cofnąć. Ustawa wymagała pisemnego poświadczenia i raportu dla Kongresu z uzasadnieniem decyzji (Kodeks USA). Biały Dom twierdzi, że oba dokumenty zostały przekazane, ale w opublikowanym rozporządzeniu podano jedynie, że zawieszenie leży w interesie narodowym USA.

Skoro uzasadnienia nie opublikowano, o możliwych przyczynach zawieszenia najwięcej mówi zasięg ceł. Uderzyłyby w całe gospodarki z powodu ich rachunków za energię. Według danych Komisji Europejskiej przytoczonych przez Portfolio Węgry nadal kupują w Rosji większość ropy i gazu. Rozporządzenie nie wskazywało jednak żadnego kraju, więc żaden europejski rząd nie może twierdzić, że uniknął cła wymierzonego właśnie w niego.

Co Europa może nadal zrobić

Amerykańskie rozporządzenie nie zmienia prawa UE. Sankcje uzgadniają rządy państw członkowskich w Radzie UE, gdzie każde z nich ma prawo weta. Po przyjęciu mają formę rozporządzeń, które obowiązują bezpośrednio we wszystkich krajach Unii, bez potrzeby wdrażania ich do prawa krajowego.

Te przepisy nadal obowiązują, w tym zakaz zawijania do portów dla tankowców floty cieni objętych sankcjami. W lipcu UE dopisała do listy 41 statków (Rada UE).

Zawieszenie sankcji to odrębna sprawa od decyzji Waszyngtonu z poprzedniego tygodnia. 9 października Departament Skarbu USA wydał General License 135 — zezwolenie na dostawy rosyjskiego oleju napędowego do USA do 7 kwietnia 2027 r. (OFAC). Przywódcy UE wyrazili ubolewanie z powodu tej licencji w konkluzjach szczytu z 16 października (Rada Europejska), o czym już pisaliśmy (To Brief).

Unijny plan odchodzenia od rosyjskiego gazu przewiduje okres przejściowy, w którym mogą być realizowane długoterminowe kontrakty spełniające określone warunki. Dlatego część rosyjskiego skroplonego gazu nadal legalnie trafia do UE. Urgewald, niemiecka organizacja prowadząca kampanie, obliczyła, że od stycznia do września do unijnych portów dotarło 12,18 mln ton rosyjskiego LNG z Arktyki. Według jej danych Francja odebrała największą część wrześniowych dostaw (Urgewald).

Kto protestował i czego dotąd nie zmierzono

Wołodymyr Zełenski ostrzegł, że osłabienie presji zachęci Władimira Putina, gdy Ukraina przygotowuje się na zimowe uderzenia w sieć energetyczną. Wysłannik Kremla Kiriłł Dmitrijew powitał zawieszenie jako wydarzenie historyczne (Guardian).

W Waszyngtonie sprzeciw zgłosili politycy obu partii, w tym demokrata Chuck Schumer i republikanin Thom Tillis. Nie podjęto jednak działań, by cofnąć rozporządzenie (AP). Nie ma jeszcze wyliczeń, czy i o ile zawieszenie zwiększy dochody Moskwy.

Nowe amerykańskie restrykcje pozostają zawieszone na mocy obowiązującego rozporządzenia; przywrócić je może wyłącznie prezydent lub sekretarz stanu. Wcześniejsze sankcje USA i UE nadal obowiązują. Ponieważ unijne przepisy wciąż dopuszczają część dostaw rosyjskiej energii, skala presji odczuwanej przez Moskwę tej zimy będzie w dużej mierze zależeć od tego, w jakim stopniu europejskie rządy ograniczą pozostałe kanały dostaw — od węgierskiego zaopatrzenia w ropę po francuskie terminale LNG.