Il-Belġju jitlob sanzjonijiet wara l-attakk f’Taybeh

Fis-17 ta’ Ottubru, diplomatiċi Ewropej ingħaqdu ma’ dawk li kienu qed jiġbru ż-żebbuġ Palestinjani qrib Taybeh, fix-Xatt tal-Punent okkupat, biex jippruvaw jiskoraġġixxu l-attakki mis-settlers. Quddiemhom, irġiel b’wiċċhom mgħotti aggredew sindku Franċiż (AP, Guardian). Issa l-Belġju jrid li l-UE timponi sanzjonijiet fuq dawk responsabbli. Franza u l-Polonja, li d-diplomatiċi tagħhom kienu wkoll preżenti, qed jagħmlu pressjoni fuq Iżrael biex jinvestiga l-attakk u jikkastiga lill-aggressuri hu stess.

Xhieda li setgħu jirreġistraw, iżda ma setgħux jipproteġu

Id-diplomatiċi kienu hemm biex jidhru. Anick Van Calster, il-konslu ġenerali tal-Belġju f’Ġerusalemm, qalet lix-xandar VRT li viżitaturi barranin jimxu ma’ dawk li jiġbru ż-żebbuġ bit-tama li l-preżenza tagħhom iżżomm lill-aggressuri ’l bogħod. Hija ddeskriviet irġiel b’wiċċhom mgħotti jaslu fuq vetturi żgħar u jitfgħu lis-sindku mal-art (VRT).

Is-sindku, Bernard Baudoux, mar hemm għax il-belt tiegħu, Aulnoye-Aymeries, għandha rabtiet ma’ Taybeh. Huwa qal lil Reuters li ntlaqat b’vireg tal-ħadid jew b’bastuni, iżda ma ddaħħalx l-isptar (Reuters). AP irrapportat li l-aggressuri kissru wkoll it-tieqa ta’ karozza konsulari Belġjana. Baudoux għandu 78 sena (AP).

Hemm ukoll prova li ma tiddependix fuq ir-rakkont ta’ ebda gvern. Ġurnalist tal-Guardian iffilmja l-mumenti eżatt qabel u wara l-aggressjoni (Guardian).

Ir-riskju fit-tul jaqa’ fuq il-bdiewa, għax jibqgħu hemm wara li jitilqu l-viżitaturi. L-uffiċċju umanitarju tan-NU għadd 178 attakk minn settlers marbut mal-ħsad li kkawża vittmi jew ħsarat f’Ottubru u Novembru tal-2025 (OCHA). Familja mġiegħla titlaq mill-imsaġar tagħha fi żmien il-ġbir tista’ titlef il-ħsad ta’ dik is-sena. Is-siġar ivvandalizzati jnaqqsu l-ħsad fis-snin ta’ wara.

L-armata Iżraeljana kkundannat dak li sejħet attakk gravi minn irvellisti Iżraeljani. Żiedet tgħid li ma kienx hemm suldati preżenti u li ż-żjara ma kinitx ġiet ikkoordinata magħha (Times of Israel). L-uffiċċju tal-Prim Ministru Benjamin Netanyahu ħa linja differenti. Qal li kien għadu kmieni wisq biex jinġibdu konklużjonijiet u wissa dwar kampanja ta’ malafama kontra s-settlers (Times of Israel). Din il-prudenza tidher kontradittorja mad-deskrizzjoni tal-aggressuri bħala rvellisti Iżraeljani mill-armata tiegħu stess.

Il-Belġju jitlob lil Brussell, Franza u l-Polonja jitolbu lil Iżrael

Il-ministru għall-affarijiet barranin Belġjan Maxime Prévot rabat il-vjolenza mal-politika Iżraeljana dwar l-insedjamenti. Qal li l-Belġju se jkompli jinsisti biex l-UE timponi sanzjonijiet fuq dawk responsabbli u fuq dawk li jappoġġawhom (Prévot on X). Ma semma l-ebda persuna jew grupp fil-mira u ma ressaq l-ebda proposta formali.

Franza talbet li l-aggressuri jiġu arrestati u jitressqu l-qorti, u li ċ-ċivili u l-missjonijiet diplomatiċi jiġu protetti. Ma talbitx sanzjonijiet ġodda tal-UE (French foreign ministry). Il-Polonja qalet li d-diplomatiċi tagħha ma weġġgħux u, skont l-informazzjoni inizjali, ma kinux fil-mira individwali. Varsavja talbet spjegazzjonijiet urġenti u li Iżrael jagħti kont ta’ għemilu (Notes from Poland).

Biex il-Belġju jimxi ’l quddiem, jeħtieġ il-qbil tal-gvernijiet l-oħra kollha tal-UE. Bis-sistema tal-UE għas-sanzjonijiet fil-qasam tad-drittijiet tal-bniedem, il-persuni u l-gruppi elenkati jkollhom l-assi tagħhom iffriżati, u l-individwi ma jitħallewx jidħlu fl-UE. Biex jiżdied isem mal-lista hemm bżonn l-unanimità, u għalhekk stat membru wieħed jista’ jimblokka d-deċiżjoni (Council).

Din il-barriera nqabżet qabel. Fit-28 ta’ Mejju 2026, il-gvernijiet daħħlu fil-lista tliet individwi u erba’ organizzazzjonijiet marbuta ma’ avamposti ta’ settlers vjolenti (Council).

Żewġ toroq separati biex dawk responsabbli jiffaċċjaw konsegwenzi

It-triq li jippreferu Franza u l-Polonja tgħaddi mill-qrati Iżraeljani. Il-pulizija Iżraeljana fetħet investigazzjoni kriminali, iżda sat-18 ta’ Ottubru ma kien tħabbar l-ebda arrest (Reuters). L-organizzazzjoni tad-drittijiet Yesh Din sabet li 93.6% tal-fajls tal-investigazzjonijiet li segwiet bejn l-2005 u l-2025 ingħalqu mingħajr ma tressaq att ta’ akkuża (Yesh Din). Din l-istatistika ma tistax tbassar kif se jispiċċa dan il-każ. Turi li, fil-fajls li segwiet Yesh Din, l-eżitu rari kien li jitressaq att ta’ akkuża.

Kull waħda minn dawn iż-żewġ toroq tista’ timxi waħedha. L-UE tista’ timponi sanzjoni anki jekk l-ebda qorti Iżraeljana qatt ma tisma’ l-każ, u prosekuzzjoni ma teħtieġ l-ebda vot fi Brussell. S’issa ma ttieħed l-ebda pass fuq l-ebda waħda mit-toroq. Id-diplomatiċi ddokumentaw l-aggressjoni u din tinsab ukoll fuq filmat, iżda l-Belġju għadu ma ppropona l-ebda isem għal sanzjonijiet, u sal-aħħar aġġornament irrappurtat l-investigazzjoni Iżraeljana ma kinitx wasslet għal arresti mħabbra.