L-attakki fil-Baħar l-Iswed iħallu vapuri bla skorta

Seba’ baħrin mit-tanker Wine Trader kienu għadhom neqsin meta s-salvataġġ Rumen reġa’ beda t-tfittxija fis-16 ta’ Ottubru (Reuters). Mill-bidu ta’ Ottubru, bastimenti merkantili għerqu jew ħadu n-nar lil hinn mill-kosti tar-Rumanija u tal-Bulgarija, li t-tnejn huma membri tal-UE u tan-NATO. L-evidenza dwar x’laqat il-bastimenti tvarja minn wieħed għall-ieħor, u la n-NATO u lanqas l-UE ma ħabbru pjan biex jipproteġu t-traffiku marittimu.

X’iddokumentat il-Bulgarija, u x’għadha ma stabbilixxietx ir-Rumanija

L-ewwel telf seħħ fil-5 ta’ Ottubru, meta bastiment li kien qed iġorr il-qamħirrum għereq ’il barra mill-kosta tar-Rumanija. Il-Ministeru għall-Intern tar-Rumanija rreġistra żewġ persuni mejta u 11 salvati, iżda ma stabbilixxiex il-kawża (MAI).

Ir-rekord tal-Bulgarija huwa aktar ċar għax il-gvern tagħha stess semma l-arma. Fis-6 ta’ Ottubru, Sofia qalet li drones tal-ajru u tal-baħar kienu laqtu żewġ bastimenti merkantili fiż-żona ekonomika esklużiva tagħha: il-medda tal-baħar lil hinn mill-ibħra territorjali tagħha, fejn tikkontrolla r-riżorsi iżda mhux it-traffiku li jgħaddi (BTA). Wieħed miż-żewġ bastimenti għereq.

Fit-13 ta’ Ottubru kien hemm mewġa oħra ta’ attakki fuq żewġ bastimenti, li ġiet irreġistrata mill-Ministeru tat-Trasport Bulgaru (Ministeru tat-Trasport Bulgaru). Wieħed minnhom, l-HS Dignity, għereq. Ħamsa mill-baħrin tiegħu nħarġu mill-baħar u 11 ġew irrappurtati neqsin (AFP).

Il-każijiet tar-Rumanija huma inqas ċari. Żewġ tankers, Yara J u Wine Trader, ħadu n-nar qrib il-port ta’ Sulina f’nofs Ottubru. L-ewwel avviż tal-Awtorità Navali Rumena ddeskriva nirien fuq il-Wine Trader, u qal li ħamsa mit-12-il membru tal-ekwipaġġ kienu ġew salvati, iżda ma semmiex kawża (Awtorità Navali Rumena permezz ta’ AGERPRES).

Il-President Nicușor Dan qal li d-drones laqtu liż-żewġ tankers. Iżda l-gvern tiegħu stess ma appoġġahx bis-sħiħ. Il-Ministru għad-Difiża f’funzjoni, Radu Miruță, qal li r-radar militari ma kienx wera drone sejjer lejn il-Yara J (AGERPRES).

Li twaħħal fir-Russja mhux l-istess bħal li tipprovaha

Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin tar-Rumanija, Oana Țoiu, iżżomm lir-Russja kompletament responsabbli talli għamlet il-Baħar l-Iswed perikoluż. Din hija ġudizzju politiku dwar min ħoloq ir-riskju, u hija akkuża aktar faċli biex issostniha. Huwa aktar diffiċli li tipprova min nieda kull drone, u ħadd fil-gvern għadu ma għamel dan.

Il-Prim Ministru Bulgaru Rumen Radev jgħid li r-Russja tibbenefika mill-attakki, iżda Sofia m’għandhiex evidenza soda biex tidentifika lill-aggressur (BTA). Dan stess qal fis-16 ta’ Ottubru li kien għadu kmieni wisq biex jiġi pprovat li l-attakki kienu Russi (DC News). L-aktar rabta diretta s’issa ġejja minn sors militari wieħed tan-NATO, li ma ssemmiex b’ismu u li qal lil Reuters li d-drones li laqtu t-tankers f’Sulina ġew mir-Russja (Reuters).

L-alleati qed iżommu l-istess pożizzjoni. Franza kkundannat l-attakki fil-15 ta’ Ottubru, iżda qalet li ma kinitx attribwiet is-sensiela ta’ attakki lil Moska (Ministeru għall-Affarijiet Barranin Franċiż). Il-Bulgarija talbet lill-UE u lin-NATO għajnuna teknika biex jintraċċaw id-drones.

Min jista’ jipproteġi l-bastimenti

Dan u Radev iltaqgħu mas-Segretarju Ġenerali tan-NATO Mark Rutte fil-15 ta’ Ottubru (To Brief). Rutte semma d-difiżi kontra d-drones li diġà ġew skjerati fil-ġenb tal-Lvant tan-NATO. Ma ħabbar l-ebda ronda jew skorta għall-bastimenti merkantili (NATO).

Kwalunkwe operazzjoni tal-alleanza tkun teħtieġ il-qbil tal-gvernijiet membri. L-ambaxxaturi tagħhom mistennija jiddiskutu l-Baħar l-Iswed (Radio Romania International). Il-Bulgarija talbet ajruplani tal-ġlied tan-NATO u sistemi kontra d-drones.

Il-mexxejja tal-UE ltaqgħu fis-16 ta’ Ottubru u talbu li l-bastimenti merkantili kollha jkunu jistgħu jgħaddu mingħajr periklu (Kunsill Ewropew). Huma kkundannaw l-attakki ’l barra mill-kosti tal-Bulgarija u tar-Rumanija, iżda ma qalu xejn dwar min wettaqhom. F’deċiżjoni separata, waħħlu fir-Russja għall-kampanja usa’ tagħha kontra l-portijiet tal-Ukrajna. Ma nedew l-ebda missjoni navali.

Għalissa, ir-Rumanija għandha offerta. Dan jgħid li tim tekniku Franċiż offra li jgħin, filwaqt li għad fadlilhom bejn sena u nofs u sentejn u nofs lid-difiżi mill-ajru tar-Rumanija, iffinanzjati mill-UE, biex ikunu lesti (Radio România Actualități). Offerta ta’ għajnuna għadha mhijiex bastiment jew radar skjerat fuq il-post.

Il-fatti jwasslu għal konklużjoni preċiża. Il-Bulgarija rrappurtat attakki diretti bid-drones fuq erba’ bastimenti (BTA, Ministeru tat-Trasport Bulgaru). Il-kawża tan-nirien fuq it-tankers Rumeni hija inqas ċerta. La n-NATO u lanqas l-UE ma ħabbru operazzjoni biex jipproteġu l-bastimenti. Sakemm il-gvernijiet alleati jiddeċiedu li jniedu waħda, l-ekwipaġġi li jbaħħru lejn il-portijiet tal-Ukrajna u d-Danubju qed iġorru r-riskju waħedhom.