NATO jiddiskuti l-attakki fil-Baħar l-Iswed, bla skorti

Seba’ membri tal-ekwipaġġ tat-tanker tal-kimiċi Wine Trader kienu għadhom neqsin wara li ħa n-nar ’il barra mill-port ta’ Sulina fuq id-Danubju, fir-Rumanija. Ħamsa ġew salvati (AGERPRES). Dakinhar stess, ir-Rumanija u l-Bulgarija ressqu quddiem is-segretarju ġenerali tan-NATO sensiela ta’ attakki fuq bastimenti merkantili. Ir-riżultat kien diskussjoni fost l-ambaxxaturi alleati l-ġimgħa d-dieħla, mingħajr ma tħabbret missjoni biex tipproteġi l-bastimenti (Radio România Actualități).

Nar li l-kawża tiegħu għadha mhix magħrufa

It-tanker, li kien vojt mill-merkanzija, kellu 12-il persuna abbord meta bagħat sinjal ta’ emerġenza minħabba n-nar għall-ħabta tas-07:00 tal-15 ta’ Ottubru, madwar 13-il mil nawtiku fix-Xlokk ta’ Sulina (l-Awtorità Navali Rumena). Il-Pulizija tal-Fruntiera Rumena bagħtet lill-ħaddiema tas-salvataġġ f’baħar imqalleb (il-Pulizija tal-Fruntiera). L-Awtorità Navali rreġistrat nar fis-sovrastruttura tal-bastiment. Ma kkonfermat l-ebda mewt u ma qaletx x’qabbad in-nar.

Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin Oana Țoiu għamlet akkuża aktar diretta. Qalet li r-Russja kienet responsabbli għalkollox, u semmiet erba’ bastimenti merkantili fil-mira u tmien ħajjiet mitlufa f’24 siegħa (AGERPRES). Fir-reġistri uffiċjali, il-baħħara huma elenkati bħala neqsin, mhux mejta. Fl-14 ta’ Ottubru, il-Bulgarija temmet it-tfittxija għall-11-il baħri nieqes mill-HS Dignity (il-Ministeru Bulgaru tat-Trasport). It-tmiem ta’ tfittxija bħal din huwa aħbar kerha għall-familji. S’issa, l-ebda awtorità ma ppubblikat għadd ikkonfermat ta’ mwiet marbuta ma’ dawn l-attakki.

Il-President Nicușor Dan ikkonferma għadd ta’ attakki iżgħar minn dak li semmiet il-ministru. Qal li drones mill-ajru laqtu żewġ bastimenti fl-ibħra Rumeni, iżda ma semma lil ħadd bħala responsabbli (Radio România Constanța). Reuters ikkwota sors militari tan-NATO li ma semmiex b’ismu, li qal li d-drones kienu ġejjin mir-Russja. Skont l-istess rapport, il-Wine Trader kien madwar mil nawtiku ’l barra mill-baħar territorjali tar-Rumanija (Reuters). Skont l-informazzjoni pubblika disponibbli, s’issa ħadd ma stabbilixxa li n-nar fuq il-Wine Trader kien parti minn dik is-sensiela ta’ attakki.

Id-differenza bejn il-pożizzjonijiet tal-gvernijiet tidher ċara. Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin tar-Rumanija waħħlet direttament f’Moska, filwaqt li l-president tar-Rumanija ma semma lil ħadd. Franza kkundannat l-attakki, iżda l-kelliem tagħha qal fil-15 ta’ Ottubru li Pariġi ma kinitx attribwiet din is-sensiela lir-Russja (il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin Franċiż). In-nirien matul il-lejl seħħew jum wara splużjoni abbord it-tanker ankrat Yara J, qrib Sulina (To Brief).

Dak li fil-fatt qablet fuqu n-NATO

Dan u l-Prim Ministru Bulgaru Rumen Radev iltaqgħu ma’ Mark Rutte, is-segretarju ġenerali tan-NATO. Wara, Rutte qal li n-NATO kienet se tkompli taħdem mal-alleati tagħha fil-Baħar l-Iswed u taġġusta l-qagħda tagħha ta’ deterrenza u difiża “skont il-ħtieġa” (AP). L-ambaxxaturi tan-NATO se jiddiskutu s-sigurtà fil-Baħar l-Iswed fil-laqgħa regolari tagħhom il-ġimgħa d-dieħla.

Iż-żewġ mexxejja ma invokawx l-Artikolu 4, il-klawżola tat-trattat li tippermetti lil alleat li jħossu mhedded jitlob konsultazzjonijiet formali (Radio Romania International). Fil-prattika, dan ifisser li s-suġġett se jidħol fl-aġenda normali tal-ambaxxaturi. Ma jfissirx li se tissejjaħ laqgħa ta’ emerġenza tal-alleanza fuq talba ta’ alleat.

It-taħditiet tal-ġimgħa d-dieħla jistgħu jwittu t-triq għal aktar azzjoni. Kull operazzjoni tan-NATO teħtieġ il-kunsens tal-alleati kollha. Wara, kull gvern jiddeċiedi liema bastimenti u ajruplani se joffri (NATO). It-Türkiye għandha għodda oħra f’idejha. Taħt il-Konvenzjoni ta’ Montreux, hija tirregola l-passaġġ tal-bastimenti tal-gwerra mill-Bosforu. Dan ikun importanti jekk alleati minn barra l-Baħar l-Iswed ikunu jridu jibagħtu bastimenti navali fih.

Għaliex il-bqija tal-Ewropa għandha interess

L-ibħra ’l barra mir-Rumanija u l-Bulgarija jġorru wkoll il-kummerċ tal-Ukrajna. Skont il-Kunsill tal-UE, 80% tal-esportazzjonijiet taċ-ċereali u taż-żrieragħ taż-żejt mill-Ukrajna jgħaddu mill-Baħar l-Iswed. L-UE għamlet iż-żamma ta’ dawn l-esportazzjonijiet għaddejjin parti mill-appoġġ tagħha għall-Ukrajna. Mingħajr missjoni ta’ protezzjoni, ir-rotta tibqa’ topera bil-kuraġġ tal-ekwipaġġi ċivili, filwaqt li s-servizzi tas-salvataġġ kostali jieħdu ħsieb il-konsegwenzi.

Ir-Rumanija u l-Bulgarija wrew li jistgħu jwettqu operazzjonijiet ta’ salvataġġ diffiċli u jiġbdu malajr l-attenzjoni tal-alleati. S’issa, in-NATO daħħlet is-sigurtà fil-Baħar l-Iswed fl-aġenda tal-ġimgħa d-dieħla u ma ħabbret l-ebda missjoni ta’ skorta. Kull protezzjoni fuq il-baħar tkun teħtieġ il-qbil tal-alleati kollha u gvernijiet lesti jimpenjaw bastimenti u ajruplani. L-investigaturi għadhom ma qalux x’qabbad in-nar fuq il-Wine Trader.