L-akkuża dwar Fairford ma twassalx għal azzjoni konġunta

Fit-12 ta’ Ottubru, il-gvern tal-Gran Brittanja qal li l-Korp tal-Gwardjani tar-Rivoluzzjoni Iżlamika tal-Iran (IRGC), l-aktar forza militari u tas-sigurtà b’saħħitha tal-pajjiż, “kważi ċertament” ta d-direzzjoni għal attività suspettuża qrib RAF Fairford, il-bażi Ingliża fejn huma stazzjonati bombers Amerikani fil-kunflitt mal-Iran (gvern tar-Renju Unit). L-evidenza pubblika għadha limitata. Il-pulizija ma sabet l-ebda apparat splussiv, u seba’ rġiel ġew arrestati, iżda ħadd minnhom ma tressaq b’akkuża (Counter Terrorism Policing, Reuters). Disgħa u għoxrin ministru għall-affarijiet barranin irrikonoxxew l-akkuża, iżda d-dikjarazzjoni tagħhom ma timpenja lil ħadd għal azzjoni konġunta, u kull gvern għadu jikkontrolla l-aċċess għall-bażijiet tiegħu (dikjarazzjoni konġunta).

X’uru s’issa l-investigazzjonijiet tal-pulizija

L-inċident beda għall-ħabta ta’ 00:45 fis-27 ta’ Settembru, meta l-pulizija ta’ Gloucestershire irċeviet rapport dwar tliet vetturi suspettużi sejrin lejn il-bażi (Gloucestershire Police). Uffiċjali armati waqqfu l-vetturi qrib ir-raħal ta’ Whelford, arrestaw ħames irġiel u sabu l-petrol ġewwa fihom minflok bombi (Counter Terrorism Policing).

Il-pulizija għadha ma kkonfermatx pubblikament li Fairford kienet il-mira (Gloucestershire Police). Il-ħames irġiel kollha ngħataw il-ħelsien mill-arrest taħt garanzija, u aktar tard il-pulizija arrestat żewġt irġiel oħra f’Londra, li wkoll ingħataw il-ħelsien mill-arrest taħt garanzija (Counter Terrorism Policing).

L-arresti u l-akkuża jimxu fuq binarji separati. Il-ministri jistgħu jippubblikaw valutazzjoni tal-intelligence dwar min ta d-direzzjoni lill-operazzjoni. Il-pulizija tinvestiga x’ġara fuq il-post, u l-prosekuturi jiddeċiedu jekk l-evidenza tiġġustifikax akkuża. Proċess quddiem qorti jista’ ma jasal qatt biex jeżamina min ta l-ordnijiet, u valutazzjoni tal-intelligence ma teħtieġx kundanna biex tibqa’ valida.

X’qed tallega Londra

Il-gvern tal-Prim Ministru Andy Burnham għamel it-talba tiegħu f’żewġ livelli ta’ ċertezza: qal li kien “probabbli ħafna” li l-attività kienet ikkoordinata mill-Iran u “kważi ċert” li l-IRGC ta d-direzzjoni tagħha (gvern tar-Renju Unit). Fit-28 ta’ Settembru, l-ambaxxatur tal-Iran kien diġà ċaħad kull involviment u talab lill-Gran Brittanja tippreżenta l-evidenza tagħha (Reuters).

Is-Segretarju għall-Intern Shabana Mahmood qalet li persuna magħrufa, ibbażata fl-Iran, ikkoordinat l-attività, iżda ma semmitx isimha (gvern tar-Renju Unit). L-ebda ministru ma ppubblika l-intelligence li fuqha hija bbażata din il-valutazzjoni.

Flimkien mal-akkuża, Londra ħabbret sanzjonijiet kontra żewġ Iranjani (gvern tar-Renju Unit), iżda l-motivi legali ppubblikati jallegaw attivitajiet usa’ ta’ spjunaġġ u ppjanar ta’ attakki, u ma jsemmu qatt lil Fairford (lista tas-sanzjonijiet tar-Renju Unit).

X’iffirmaw l-alleati, u x’żammew f’idejhom

Is-sħab tal-Gran Brittanja għażlu kliemhom b’attenzjoni. Disgħa u għoxrin ministru għall-affarijiet barranin qalu li “jirrikonoxxu l-attribuzzjoni tar-Renju Unit”, kliem li juri li l-konklużjoni dwar l-IRGC hija tal-Gran Brittanja stess (dikjarazzjoni konġunta). It-test ma joħloq l-ebda lista konġunta ta’ sanzjonijiet, l-ebda proċedura għall-kondiviżjoni tal-intelligence u l-ebda rispons awtomatiku għal inċident futur.

La n-NATO u lanqas l-UE ma adottaw id-dikjarazzjoni, u għalhekk din ma ġġorr l-ebda piż kollettiv fi ħdan dawn iż-żewġ organizzazzjonijiet. Is-sanzjonijiet tal-UE, pereżempju, jeħtieġu l-unanimità, jiġifieri kwalunkwe Stat Membru jista’ jimblokkahom, u xejn f’dan it-test ma jagħti bidu għal dak il-proċess.

Id-dikjarazzjoni taċċetta l-attribuzzjoni tal-Gran Brittanja bħala l-konklużjoni tagħha stess. Ma tipprovdix sejbiet indipendenti mill-alleati jew rispons miftiehem. Hemm kundizzjoni waħda: ir-rekord pubbliku ma jurix liema intelligence setgħu raw is-sħab fil-privat.

L-iffirmar ma biddilx f’idejn min jibqa’ l-kontroll tal-aċċess għall-bażijiet: dan għadu f’idejn il-gvernijiet nazzjonali. Spanja ffirmat, iżda f’Marzu kienet irrifjutat li l-Istati Uniti tuża l-bażijiet tagħha f’Rota u Morón għall-operazzjoni kontra l-Iran, kif qal il-Prim Ministru Pedro Sánchez lill-Kungress (La Moncloa). Dak ir-rifjut seħħ qabel l-inċident ta’ Fairford u ma jgħid xejn dwar kif Madrid tqis dan l-inċident. Juri min jiddeċiedi x’jitlaq mill-art Spanjola.

Kull akkuża li jressqu l-prosekuturi Brittaniċi se twassal biex jiġi eżaminat x’għamlu l-irġiel arrestati qrib Fairford, u jista’ jkun li qatt ma jiġi eżaminat min ta d-direzzjoni tagħhom. It-tweġiba għal dik il-mistoqsija tiddependi fuq intelligence li Londra ma ppubblikatx. Il-gvernijiet li rrikonoxxew il-konklużjoni tagħha ma wiegħdu l-ebda rispons kollettiv, u għalhekk, jekk jerġa’ jseħħ inċident qrib bażi Ewropea, kull pajjiż ospitanti se jiddeċiedi waħdu kif iwieġeb.