Bulgaria titlob protezzjoni wara attakki bid-droni

Il-Bulgarija waqqfet it-tfittxija għall-ekwipaġġ tal-Alfa Watan, bastiment kummerċjali li għereq wara attakk bid-drones ’il barra mill-kosta tagħha tal-Baħar l-Iswed, wara li dawk involuti fit-tfittxija ma sabu la superstiti u lanqas iġsma (BNT). Il-Prim Ministru Rumen Radev qal li ma għandux provi biex jidentifika lill-attakkant. Il-pajjiżi ġirien li l-Bulgarija talbet l-għajnuna tagħhom biex jipproteġu t-traffiku marittimu għadhom ma qablux dwar kif se jagħmlu dan.

Kmieni fis-6 ta’ Ottubru, drones mill-ajru u mill-baħar laqtu żewġ bastimenti kummerċjali madwar 70 mil nawtiku fil-Lvant tal-belt kostali Bulgara ta’ Byala, f’ilmijiet fejn il-Bulgarija għandha drittijiet ekonomiċi (BTA). L-Alfa Watan, li kien itajjar il-bandiera tat-Togo, għereq. It-tieni bastiment, l-Able, ħa n-nar iżda baqa’ fil-wiċċ, u t-18-il membru tal-ekwipaġġ tiegħu ġew evakwati (gvern Bulgaru). Irrapportajna dwar l-ewwel sigħat tat-tfittxija għas-superstiti (To Brief).

Ftit li xejn instab fit-tfittxija għall-Alfa Watan. Il-koordinatur tas-salvataġġ Rumen Nikolov qal lil Reuters li kien maħsub li abbord kien hemm 12-il persuna, li x’aktarx kienu Sirjani. Qabel ma waqqfu t-tfittxija fis-17:00 tas-6 ta’ Ottubru, l-ekwipaġġi sabu biss dgħajsa maqluba, tliet ċattri tas-salvataġġ u tagħmir tal-bastiment. Nikolov qal li t-tfittxija ma kinitx se terġa’ tibda (BNT).

Ġurnata qabel, aktar lejn it-Tramuntana, bastiment ieħor għereq fir-Rumanija. Fil-5 ta’ Ottubru, ir-Royad Mammadov ħa n-nar u għereq madwar 30 mil nawtiku fin-Nofsinhar ta’ Sfântu Gheorghe; mietu żewġ membri tal-ekwipaġġ u 11 oħra ġew salvati (Ministeru tal-Intern Rumen, Reuters). L-operatur tiegħu qal li l-bastiment kien telaq mill-port Ukren ta’ Izmail, fuq id-Danubju, lejn Ravenna (Palmali).

L-Ukrajna tefgħet it-tort fuq drones Russi (presidenza Ukrena). L-awtorità marittima Rumena rreġistrat in-nirien u l-għarqa, iżda ma stabbilietx il-kawża (l-Awtorità Marittima Rumena permezz ta’ Agerpres). Issa żewġ Stati tal-UE għandhom bastimenti mgħerrqa fuq l-istess rotta kummerċjali, u għadu ma ġiex identifikat uffiċjalment attakkant.

Kyiv isemmi lir-Russja, Sofia għadha ma tagħmilx hekk

Il-President Ukren Volodymyr Zelenskyy qal li kuntatti navali mal-Bulgarija kienu stabbilew li ż-żewġ bastimenti kienu sfaw vittmi ta’ attakk Russu kkoordinat bid-drones mill-ajru u mill-baħar (presidenza Ukrena). Radev ċaħad dak li qal wara li l-Kunsill tas-Sigurtà Nazzjonali tal-Bulgarija ltaqa’ fis-7 ta’ Ottubru, u qal li r-rapporti li kellu ma wrewx li kienet saret inkjesta konġunta bħal din. Huwa qal li attakk Russu kien l-ipoteżi l-aktar loġika, fid-dawl tal-merkanzija u d-direzzjoni tal-bastimenti, iżda żied li l-Bulgarija ma setgħetx tidentifika lir-Russja mingħajr provi (BNT).

Il-ministru tad-difiża qal li kien ikun meħtieġ li jinstabu fdalijiet tad-drones biex jiġi stabbilit minn fejn ġie l-attakk, iżda s’issa ma nstab l-ebda fdal (BTA). L-ambaxxata Russa f’Sofia qalet li l-bastimenti ma kinux fost il-miri tal-militar tagħha (AP).

Id-ditta Ambrey, li tanalizza r-riskji marittimi, qieset bħala probabbli ħafna li r-Russja kienet responsabbli għat-tliet inċidenti, u semmiet ir-rabtiet tal-bastimenti mat-traffiku kummerċjali fuq id-Danubju (Ambrey). Din hija valutazzjoni professjonali infurmata. Iżda mhijiex il-prova forensika li Radev qal li għandu bżonn, u l-postijiet li x’aktarx fihom din il-prova — l-Able maħruq u l-fdalijiet f’qiegħ il-baħar — għadhom ma ġewx mistħarrġa.

Talba għal protezzjoni, iżda għad m’hemmx pjan

Il-Kunsill tas-Sigurtà talab taħditiet urġenti mar-Rumanija u t-Türkiye dwar azzjoni konġunta biex jiġu protetti l-bastimenti kummerċjali, kif ukoll aktar sorveljanza u xiri aktar mgħaġġel ta’ sistemi kontra d-drones (BNR). Dawn huma rakkomandazzjonijiet. Sofia tista’ tieħu hi stess il-miżuri domestiċi, iżda l-protezzjoni konġunta tiddependi mill-qbil ta’ Bukarest u Ankara. Radev ippropona wkoll li jsir stħarriġ tal-Able u ta’ qiegħ il-baħar bl-għajnuna Rumena, Torka u Amerikana. S’issa din għadha biss proposta.

It-tliet pajjiżi diġà jiffurmaw parti minn grupp navali konġunt, maħluq b’memorandum ta’ Jannar 2024 biex ineħħi l-mini (Navy Rumena). Ix-xogħol dokumentat tiegħu jikkonsisti fit-tneħħija ta’ perikli mir-rotot tat-tbaħħir. L-ebda informazzjoni pubblika ma tagħtih mandat biex jeskorta konvojs jew iwaqqa’ drones li jattakkaw. Il-Kummissjoni Ewropea pprovdiet immaġni bis-satellita fuq talba tal-Bulgarija u tar-Rumanija, iżda ma sostnietx li l-immaġni jidentifikaw lill-attakkant (Kummissjoni Ewropea).

L-informazzjoni disponibbli twassal għal konklużjoni limitata iżda skomda. Ma hemm l-ebda missjoni dokumentata pubblikament għall-arranġament navali li diġà jeżisti bejn il-Bulgarija, ir-Rumanija u t-Türkiye biex jiddefendi bastimenti kummerċjali mid-drones. U ma hemm l-ebda rapport li t-talba tal-Bulgarija għal azzjoni konġunta ġiet aċċettata. L-ekwipaġġi li jittrasportaw merkanzija bejn il-portijiet Ukreni fuq id-Danubju u l-portijiet tal-UE qed ibaħħru fuq rotta fejn diġà għerqu bastimenti, mingħajr attakkant identifikat u mingħajr forza li ngħatat pubblikament il-kompitu li twaqqaf attakk bħal dan.