Jisplodi drone fil-Litwanja; twissijiet ikkontestati

Drone sploda ’l fuq minn triq fid-distrett ta’ Pasvalys fil-Litwanja fit-18 ta’ Ottubru, u għamel ħsara lill-bieba ta’ quddiem ta’ karozza li kienet għaddejja minn hemm. Ħadd mill-okkupanti ma ndarab (LRT). Wara li sabet l-oġġett, il-Litwanja tellgħet ajruplani tal-ġlied, iżda r-rakkont tagħha dwar ir-rotta ma jaqbilx ma’ dak tal-Polonja, u għadha ma spjegatx id-deċiżjonijiet dwar it-twissijiet.

Deher fuq ir-radar, iżda qatt ma ġie identifikat

Il-militar Litwan qal li r-radars tiegħu segwew oġġett mhux identifikat li kien sejjer lejn it-Tramuntana. Ajruplani tal-ġlied tan-NATO li jagħmlu rondi fl-ajru u jipproteġu l-ispazju tal-ajru tal-Baltiku telqu minn Šiauliai fis-06:15 (dikjarazzjoni tal-militar Litwan).

Il-Ministru tad-Difiża Robertas Kaunas qal li ċ-ċpar u s-sħab żammew lill-piloti milli jaraw l-oġġett, u li ma setgħux jisparaw fuq xi ħaġa li ma kinux identifikaw. Fl-istess kummenti, qal li ma kienx aċċettabbli li t-twissijiet waslu biss għand parti mill-pajjiż (LRT). Il-forzi armati Latvjani qalu li l-ajruplani ma waqqgħux id-drone u li dan seta’ sploda waħdu (forzi armati Latvjani).

Fi kliem ieħor, l-oġġett instab. Il-problema speċifika hi li r-rakkonti pubbliċi tal-awtoritajiet għadhom ma jaqblux bejniethom.

Min iddeċieda dwar it-twissijiet

Fil-Litwanja, ir-responsabbiltà biex il-pubbliku jiġi mwissi hija maqsuma. Il-militar jiddeċiedi liema żona għandha tingħata twissija, u d-Dipartiment tan-Nar u s-Salvataġġ jibgħat il-messaġġ fuq il-mowbajls. Id-dipartiment qal li l-militar tah struzzjonijiet fis-06:44 biex jibgħat twissija safra fil-kontea ta’ Kaunas, u mbagħad twissijiet ħomor fil-kontej ta’ Šiauliai u Panevėžys (PAGD).

Il-kronoloġija taċ-Ċentru Nazzjonali għall-Kriżijiet tgħid li dan irċieva l-messaġġ għall-kontea ta’ Kaunas fis-07:00 (Delfi). Iż-żewġ ħinijiet jirreferu għal affarijiet differenti: wieħed jirreġistra meta ngħatat struzzjoni lis-servizz tas-salvataġġ, l-ieħor meta wasal il-messaġġ għand aġenzija oħra. Għalhekk m’għandhomx għalfejn jikkontradixxu lil xulxin.

Id-disputa l-aktar qawwija hija dwar iż-żona koperta mit-twissijiet. Kaunas oġġezzjona li mhux ir-residenti kollha tul ir-rotta possibbli li kienet ġejja mill-Polonja ngħataw twissija. Is-servizz tas-salvataġġ jinsisti li segwa l-proċedura. Ħadd ma ppubblika l-ordnijiet tat-twissijiet li juru min iddefinixxa ż-żona, għalhekk ir-rekords juru nuqqas ta’ qbil, mhux ksur ippruvat.

Il-Latvja ħadet id-deċiżjoni tagħha. Peress li qieset li d-dħul tal-oġġett f’pajjiżha kien probabbli, fis-07:40 bagħtet twissija mxandra fuq in-netwerk ċellulari f’Bauska, Aizkraukle u Ogre, u ħassritha fit-08:12. Il-forzi armati tagħha qalu aktar tard li l-oġġett qatt ma daħal fl-ispazju tal-ajru Latvjan (forzi armati Latvjani).

Għadda mill-Polonja, jew le?

L-ewwel rakkont tal-Litwanja qal li l-oġġett kien sejjer lejn it-Tramuntana mit-territorju Pollakk, u Kaunas talab lil Varsavja tgħin fl-investigazzjoni. Il-ministeru tad-difiża Pollakk u l-Kmand Operazzjonali tiegħu, li jidderieġi d-difiża tal-ajru militari, qalu li r-radar Pollakk ma kkonfermax li kien hemm xi qsim tal-fruntiera (Polskie Radio 24). Dan ma jeskludix li l-qsim seħħ. Madankollu, il-Litwanja għadha ma ppubblikatx il-koordinati b’ħinijiet eżatti li jippermettu li l-verżjoni tagħha tiġi vverifikata.

Sa filgħaxija, Kaunas kien mar lil hinn minn hekk. F’intervista fuq it-televiżjoni, qal li d-drone kien konsegwenza tal-attakk li l-Ukrajna wettqet matul il-lejl fuq San Pietruburgu. Qal li l-gwerra elettronika Russa kienet ddevjat xi drones mir-rotta tagħhom u ppreżenta identifikazzjoni preliminari tal-mudell bħala wieħed Ukren, waqt li l-investigaturi kienu qed ifittxu l-komponenti elettroniċi tiegħu (LRT/BNS).

It-tweġiba ta’ Kyiv kienet kawta. Il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin tagħha esprima dispjaċir dwar id-dħul possibbli ta’ wieħed mid-drones tagħha fil-Litwanja, issuġġerixxa li t-tfixkil Russu seta’ ddevjah, u offra li jaqsam l-informazzjoni (Reuters).

It-tfixkil tan-navigazzjoni bis-satellita jista’ jġiegħel drone jitbiegħed mir-rotta tiegħu, iżda l-istess jista’ jiġri minħabba ħsara jew temp ħażin. S’issa ma ħarġet l-ebda data dwar it-titjira li tista’ tgħin tiddistingwi bejn dawn il-possibbiltajiet. Ir-rekords ma jindikaw xejn li jissuġġerixxi li r-Russja dderiġiet drone apposta lejn il-Litwanja.

Għal żewġ membri tal-UE u tan-NATO li jaqsmu fruntiera bejniethom, din id-diskrepanza għandha importanza lil hinn minn Pasvalys. It-twissija li jmiss se tgħaddi mill-istess proċeduri ta’ trasferiment ta’ informazzjoni bejn il-militari u l-aġenziji ċivili. Biex tissolva din il-kwistjoni hemm bżonn ta’ tliet settijiet distinti ta’ rekords. Il-militar Litwan u l-Kmand Operazzjonali Pollakk għandhom id-data tar-radar li tista’ tiċċara r-rotta. Il-militar Litwan, id-dipartiment tas-salvataġġ u ċ-ċentru għall-kriżijiet għandhom l-ordnijiet tat-twissijiet u r-reġistri ta’ meta waslu, li jistgħu jispjegaw min ġie mwissi u għaliex. L-investigaturi Litwani għandhom f’idejhom il-komponenti elettroniċi rkuprati, li flimkien ma’ kull informazzjoni li taqsam Kyiv jistgħu jgħinu jivverifikaw l-ispjegazzjoni dwar it-tfixkil. Sakemm ma joħorġux dawn ir-rekords, ir-rotta, it-twissijiet u r-rakkont ta’ Kyiv jibqgħu bbażati fuq dikjarazzjonijiet.