Il-ħażniet tal-gass tal-UE jibdew ix-xitwa bi 72%

Fl-1 ta’ Ottubru, il-ħażniet tal-gass taħt l-art fl-UE kienu mimlija 72%, meta mqabbla ma’ 83% sena qabel (ENTSOG, GIE AGSI+). Analiżi waħda tad-dejta dwar il-ħażniet sabet li l-ħażniet fi tmiem Settembru kienu fl-aktar livell baxx għal dak iż-żmien tas-sena minn meta bdew jinżammu r-rekords fl-2011 (John Kemp). L-ENTSOG, l-assoċjazzjoni tal-operaturi tal-pipelines tal-gass tal-Ewropa, xorta tikkonkludi li s-sistema għandha biżżejjed flessibbiltà għax-xitwa, u fit-8 ta’ Ottubru l-Kummissjoni Ewropea approvat din il-valutazzjoni (European Commission).

Din il-konklużjoni tirrigwarda l-pipelines u t-terminals. Jekk jgħaddix biżżejjed gass minn ġo fihom jiddependi mit-temp u minn kunsinni li għadhom ma nxtrawx.

Kapaċità żejda ma ġġibx magħha vapuri tat-tank

Terminal tal-gass naturali likwifikat (GNL) jilqa’ vapuri li jġorru gass imkessaħ ħafna, isaħħan il-gass biex jerġa’ jsir gass u jdaħħlu fin-network. L-ENTSOG tistma li t-terminals tal-Ewropa jistgħu jipproċessaw madwar 1,600 terawatt-siegħa (TWh) din ix-xitwa, meta mqabbla ma’ madwar 914 TWh li għaddew minnhom ix-xitwa li għaddiet (ENTSOG). Din il-kapaċità żejda tgħin biss jekk jaslu l-vapuri, u l-prospettiva ma tbassarx kemm se jkunu.

Il-ħażniet ikopru dak li ma jistgħux jipprovdu l-importazzjonijiet, għax f’jum kiesaħ ħafna d-domanda tiżdied aktar malajr milli jaslu l-vapuri. F’xitwa normali, il-ħażniet tal-UE jkunu mimlija 29% fi tmiem Marzu; jekk il-GNL jonqos b’20%, jinżlu għal 13% (ENTSOG). Dan il-livell aktar baxx iħalli inqas gass biex jittaffa t-tieni xokk, u parti minnu hija riżerva strateġika li n-negozjanti ma jistgħux ibigħu. Ifisser ukoll li fis-sajf ta’ wara l-ħażniet se jdumu aktar biex jimtlew.

Xitwa kiesħa tkun aktar diffiċli. Bil-flussi tal-gass Russu mill-pipelines imnaqqsa kemm jista’ jkun, l-utenti jkollhom inaqqsu 7% sa 12% tad-domanda, dak il-gass ikollu jinstab minn sorsi oħra jew id-domanda tibqa’ mhux koperta (ENTSOG). Dan jiddeskrivi distakk li jrid jingħalaq, mhux tbassir ta’ razzjonament. Fl-aktar xenarji ħorox ta’ kesħa u tfixkil fil-provvista, id-distakk jasal għal 15% (Euronews).

Għaliex il-gass li jasal fi Franza jista’ ma jasalx sal-Ġermanja

Fl-1 ta’ Ottubru, il-ħażniet tal-Ġermanja kienu mimlija 58% u dawk tal-Polonja 99% (ENTSOG). Il-gass jaqsam il-fruntieri biss bil-veloċità li jippermettu l-pipelines li jgħaqqdu l-pajjiżi. Franza tista’ ddaħħal 1,309 gigawatt-siegħa kuljum mit-terminals tal-GNL fuq l-art tagħha, iżda tista’ tibgħat biss 100 gigawatt-siegħa kuljum lejn il-Ġermanja mill-punt ta’ qsim ta’ Obergailbach (CRE). Ostakli bħal dawn huma r-raġuni għaliex l-ENTSOG twissi li l-pajjiżi mingħajr kosta fl-Ewropa ċentrali, tal-Lvant u tax-Xlokk jistgħu jsibuha diffiċli biex jiksbu GNL, anki meta l-kapaċità totali tal-importazzjoni tal-Ewropa tidher abbundanti.

Il-kont biex jimtlew mill-ġdid il-ħażniet jasal fl-2027

In-negozjanti normalment jagħmlu l-flus mill-ħażna billi jixtru l-gass fis-sajf, meta jkun irħas, u jbigħuh fix-xitwa. Ir-ritratt tal-prezzijiet tal-ENTSOG tat-30 ta’ Settembru wera li l-gass għas-sajf tal-2027 kien jiswa €53.405 għal kull megawatt-siegħa, aktar mill-prezz ta’ €49.030 ikkwotat għax-xitwa ta’ wara (ENTSOG). Meta l-gass tas-sajf jiswa aktar minn dak tax-xitwa, tonqos il-vijabbiltà kummerċjali tal-ħażna, għalkemm it-tariffi tal-ħażna u l-kundizzjonijiet tax-xiri jinfluwenzaw ukoll id-deċiżjoni.

L-eżempju tan-Netherlands juri kif dan iseħħ fil-prattika. Gasunie, l-operatur tan-network tal-istat, qalet li dan is-sajf ftit kien jagħmel sens kummerċjali li jimtlew il-ħażniet, fid-dawl tal-prezzijiet mistennija għax-xitwa (Gasunie). Fil-11 ta’ Settembru, il-gvern naqqas il-mira tal-ħażna minn 80% għal 64%, bl-argument li 93 TWh ikopru xitwa medja (Dutch government), pass li konna rrappurtajna li kien qed jiġi kkunsidrat (To Brief). Meta s-suq ma jimliex il-ħażniet, l-EBN tal-istat tista’ tintervjeni b’appoġġ pubbliku, u b’hekk ir-riskju tal-prezz jgħaddi għand il-kontribwenti (Dutch parliamentary letter).

Tnaqqis qawwi fil-ħażniet jagħmilha aktar diffiċli. Jekk jibdew minn 13%, dawn jilħqu biss 80% sa tmiem Settembru 2027, anki jekk il-provvista tal-GNL tkun tajba (ENTSOG).

Fl-2025, l-industrija kkonsmat 60% tal-gass tal-Ġermanja, għalhekk il-fabbriki huma l-aktar esposti jekk il-prezzijiet jibqgħu għoljin, għalkemm il-kuntratti tal-provvista u l-kopertura tar-riskju tal-prezz (l-iffissar tal-prezzijiet minn qabel) inaqqsu r-ritmu li bih l-effett jasal għandhom (Bundesnetzagentur). It-tariffi regolati jdewmu l-impatt għal xi unitajiet domestiċi: ir-regolatur tal-Polonja estenda t-tariffa domestika ta’ myORLEN sal-31 ta’ Diċembru 2026 (URE). Fis-6 ta’ Ottubru, Robert Soszyński, viċi kap ta’ Orlen, qal li l-kumpanija kienet se titlob żieda għat-tariffa tal-2027 jekk il-prezzijiet bl-ingrossa jibqgħu stabbli jew jogħlew (Bankier).

Ix-xenarji tal-ENTSOG juru li n-network għandu l-kapaċità għal xitwa normali, filwaqt li l-ħażniet baxxi fil-bidu jħallu inqas lok għal mewġa ta’ kesħa, wasliet dgħajfa ta’ GNL u l-mili mill-ġdid tal-ħażniet fl-2027. Il-prospettiva timmudella l-pipelines u t-terminals; ma tbassarx il-wasla tal-kunsinni. Il-Kummissjoni ħeġġet lill-parteċipanti fis-suq iżommu l-ħażniet sal-aħħar tax-xitwa (European Commission). Biex tinżamm din ir-riżerva hemm bżonn jitħallsu kunsinni għaljin issa. It-tnaqqis tal-ħażniet jiffranka l-flus din ix-xitwa, iżda jċaqlaq l-ispiża għall-mili mill-ġdid li jibda minn livell aktar baxx.