L-UE żżomm il-limiti fuq l-għajnuna tal-enerġija

Il-Greċja u l-Italja talbu lill-UE tippermettilhom jonfqu aktar mil-limiti tal-baġit miftiehma tagħhom biex itaffu l-kontijiet tal-enerġija dan ix-xitwa, iżda l-Kummissjoni Ewropea opponiet wara li l-ministri tal-finanzi taż-żona tal-euro ltaqgħu fit-8 ta’ Ottubru (Reuters). Brussell appoġġat miżura aktar limitata: marġni addizzjonali għal investimenti li jnaqqsu l-importazzjonijiet futuri tal-fjuwils fossili. Kull għajnuna għall-kontijiet attwali xorta trid tibqa’ fil-limitu tan-nefqa eżistenti ta’ kull pajjiż.

Żewġ ittri, argument wieħed

Il-Prim Ministri Kyriakos Mitsotakis u Giorgia Meloni kitbu t-tnejn lill-President tal-Kummissjoni Ursula von der Leyen. Mitsotakis jargumenta li jekk il-prezzijiet ogħla tal-enerġija jġibu dħul mill-VAT akbar minn dak li bbaġitjat il-Greċja, Ateni għandha tkun tista’ tonfoq parti minn dan id-dħul mhux mistenni fuq għajnuna temporanja u mmirata mingħajr ma tikser il-limitu tan-nefqa tagħha (Prim Ministru Grieg). Huwa semma lis-sajjieda bħala wieħed mill-gruppi f’diffikultà, iżda ma ppubblika la l-ispiża u lanqas il-kriterji biex wieħed ikun eliġibbli.

Il-Ministru tal-Finanzi Taljan Giancarlo Giorgetti ressaq argument simili. Huwa jgħid li l-miri tan-nefqa ta’ Ruma ntlaħqu b’riħet preżunzjoni ta’ inflazzjoni ta’ 1.8%, meta ċ-ċifra ta’ Settembru kienet 4.1%, u jrid li l-UE tqis din id-differenza meta tivvaluta jekk l-Italja hijiex konformi (Reuters). Ruma kienet diġà qed tikkunsidra jekk tużax dħul addizzjonali mit-taxxi biex tgħin fil-kontijiet tal-fjuwil (To Brief).

Il-pressjoni politika tinftiehem. F’Settembru, il-prezzijiet tal-enerġija fiż-żona tal-euro kienu 18.8% ogħla minn sena qabel (Eurostat). Din iċ-ċifra tispjega għaliex il-ministri jridu jieħdu azzjoni. Iżda ma turix kemm ġabret VAT addizzjonali Ateni jew kemm għandha marġni Ruma, u l-ebda wieħed miż-żewġ gvernijiet ma ppubblika dawn iċ-ċifri.

Il-Kummissarju għall-Ekonomija Valdis Dombrovskis wieġeb li l-UE ma tistax tibqa’ żżid forom ġodda ta’ flessibbiltà fiskali, għalkemm qal li l-Kummissjoni se teżamina ż-żewġ talbiet aktar mill-qrib (ANSA).

Għaliex aktar dħul mit-taxxi ma jgħollix il-limitu

Ir-regola baġitarja tal-UE tillimita kemm tista’ tikber malajr in-“nefqa netta”. Din hija bejn wieħed u ieħor in-nefqa tal-gvern nieqes il-pagamenti tal-imgħax, miżmuma f’limiti stabbiliti fuq bosta snin li kull pajjiż jaqbel magħhom mal-Kunsill tal-ministri tal-finanzi tal-pajjiżi membri.

Il-limitu japplika għan-nefqa biss, u għalhekk id-dħul qatt ma jidħol fil-kalkolu. Jekk id-dħul mill-VAT jiżdied għax l-enerġija tiswa aktar, il-limitu jibqa’ kif inhu. Din is-sistema tevita li dħul mhux mistenni ta’ sena waħda jwassal għal nefqa li tibqa’ għaddejja wara li jispiċċa dak id-dħul. L-ilment ta’ Giorgetti huwa n-naħa l-oħra tal-kwistjoni: meta l-prezzijiet jogħlew aktar milli kien ippjanat, pjan ta’ nefqa stabbilit minn qabel jiffinanzja inqas.

Il-konsegwenza hija prattika. Il-gvernijiet xorta jistgħu jiffinanzjaw għajnuna relatata mal-enerġija, iżda jridu jsibu l-marġni meħtieġ fil-pjan ta’ nefqa eżistenti tagħhom (nota tas-servizzi tal-Kummissjoni). Dan iħalli lil Ateni u Ruma b’żewġ għażliet. Jekk l-għajnuna tibqa’ fil-limitu, iridu jaqtgħu jew jipposponu nefqa oħra fil-baġit. Jekk taqbeż il-limitu, teħtieġ l-approvazzjoni tal-UE u x’aktarx tiġi ffinanzjata b’aktar self, li l-kontribwenti futuri jkollhom iħallsu lura.

L-eċċezzjoni li appoġġa Brussell

It-triq li appoġġa Brussell tgħaddi mill-klawżola nazzjonali ta’ salvagwardja, dispożizzjoni eżistenti li tippermetti lil pajjiż jonfoq temporanjament aktar mil-limitu miftiehem tiegħu. F’Awwissu, il-Kummissjoni estendiet din il-klawżola lil hinn mid-difiża, biex tinkludi proġetti li jnaqqsu b’mod dejjiemi d-dipendenza fuq fjuwils fossili importati (gwida tal-Kummissjoni). Għall-Greċja, fost in-nefqa eliġibbli hemm il-pompi tas-sħana (rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-Greċja).

Il-marġni addizzjonali huwa żgħir. Huwa limitat għal 0.3% tal-PDG (il-prodott domestiku gross, il-valur totali tal-oġġetti u s-servizzi prodotti f’ekonomija matul sena) fis-sena, u għal 0.6% b’kollox matul l-2026–28 (gwida tal-Kummissjoni).

Din l-għajnuna tasal ukoll għand nies differenti. Sussidju għal pompa tas-sħana jmur l-ewwel għand id-djar u n-negozji li jistgħu jordnaw ix-xogħol, u għand l-installaturi li jwettquh. Kerrej li din ix-xitwa jkollu kont għoli ma tantx se jibbenefika minnu fil-futur qarib.

Il-proċess tal-approvazzjoni għadu għaddej. Il-każ tal-Greċja jinsab fuq l-aġenda tal-laqgħa tal-lum tal-ministri tal-finanzi, li jieħdu d-deċiżjoni formali (aġenda tal-ECOFIN). Il-Kummissjoni ħarġet ir-rakkomandazzjoni tagħha għall-Italja fit-8 ta’ Ottubru (rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-Italja), u għalhekk Ruma għadha qed tistenna lill-Kunsill.

Il-mexxejja tal-UE se jiddiskutu l-għajnuna għall-enerġija fis-summit tagħhom tal-15 u s-16 ta’ Ottubru (ittra ta’ stedina minn Costa). Għadha ma ġietx stabbilita data biex il-Kummissjoni u l-Kunsill jiddeċiedu dwar it-talbiet usa’. S’issa, il-Kummissjoni appoġġat marġni addizzjonali għal investimenti eliġibbli fl-enerġija, soġġett għall-approvazzjoni formali. L-ebda wieħed miż-żewġ gvernijiet ma rebaħ marġni addizzjonali biex jgħin minnufih fil-kontijiet, u għalhekk kull għajnuna li Ateni jew Ruma toffri dan ix-xitwa trid titħallas minn nefqa li kienet diġà ppjanata.