Jørgensen: l-ispiża żejda taqbeż €100 biljun

Jørgensen jistma li din is-sena l-Ewropa ħallset aktar minn €100 biljun żejda għall-enerġija “mingħajr ma rċeviet molekula waħda żejda ta’ gass jew żejt”, qal il-Kummissarju tal-UE għall-enerġija f’Dublin fid-29 ta’ Settembru (reġistrazzjoni tal-Kummissjoni). It-twissija tiegħu kienet dwar il-prezz, mhux dwar nuqqas ta’ provvista. Il-laqgħa informali tal-ministri għall-enerġija ntemmet mingħajr dikjarazzjoni konġunta u mingħajr miżura vinkolanti (Presidenza Irlandiża).

Iċ-ċifra hija l-istima tiegħu stess u tinkludi ż-żejt kif ukoll il-gass. Ma qalx ma’ liema prezzijiet preċedenti jew volumi ta’ importazzjoni tqabbel (RTÉ), għalhekk aħjar titqies bħala ċifra politika u mhux bħala kont ivverifikat.

Biżżejjed gass, bi prezz ogħla

Nuqqas ifisser li x-xerrejja ma jistgħux jiksbu gass. Xokk fil-prezz ifisser li xorta jiksbuh, iżda jħallsu aktar; l-uffiċjali qed jiddeskrivu din it-tieni sitwazzjoni. Fil-25 ta’ Settembru, il-grupp ta’ koordinazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-gass iddeċieda li l-provvista kienet stabbli, minkejja li l-ħażniet kienu taħt il-livelli storiċi (Kummissjoni Ewropea).

Fis-27 ta’ Settembru, il-ħażniet tal-UE kienu mimlija 71.16%, kontra 82.3% sena qabel (GIE AGSI, APA). Tankijiet inqas mimlija ma jfissrux li d-djar se jibqgħu mingħajr tisħin, għax il-ħażniet huma biss sors wieħed ta’ gass. Ir-regolatur Ġermaniż tan-netwerk, il-Bundesnetzagentur, iqis li r-riskju ta’ pressjoni fuq il-provvista huwa baxx, għax il-gass għadu jasal mill-pipelines u bħala gass naturali likwifikat (LNG, gass imkessaħ sakemm isir likwidu u jinġarr bil-vapuri tat-tankijiet) (DW).

L-ispiża ġejja mill-kompetizzjoni għal dawn il-vapuri. It-tfixkil madwar l-Istrett ta’ Hormuz naqqas il-provvista globali tal-LNG, u għalhekk ix-xerrejja Ewropej qed joffru prezzijiet ogħla minn dawk Asjatiċi għal kull kunsinna li fadal (Università ta’ Columbia). Fid-29 ta’ Settembru, it-TTF, il-prezz ta’ referenza għall-gass bl-ingrossa fl-Ewropa, kien ta’ madwar €73 għal kull megawatt-siegħa, kontra madwar €33 qabel ma l-gwerra eskalat lejn l-aħħar ta’ Frar (La Stampa). Dan il-prezz tal-gass jispjega biss parti mill-istima ta’ Jørgensen, li tinkludi ż-żejt ukoll.

Min iħoss l-ewwel iż-żieda fil-prezz

L-ewwel iħossuha n-negozji li jixtru l-gass bil-prezzijiet tas-suq. Warajha tiżdied l-ispiża tal-elettriku, għax fis-swieq Ewropej tal-elettriku bl-ingrossa, il-produtturi kollha li jbigħu f’siegħa partikolari tipikament jirċievu l-prezz tal-impjant bl-ogħla spiża li jkun meħtieġ biex tintlaħaq id-domanda, u dak l-impjant spiss jaħdem bil-gass (Università ta’ Columbia). Meta jogħla l-prezz tal-gass, l-elettriku mir-riħ, mix-xemx u mill-enerġija nukleari mibjugħ f’dak is-suq jikseb ukoll prezz ogħla, li jħallsu x-xerrejja tal-elettriku.

Kemm tasal malajr din iż-żieda għand id-djar jiddependi mill-kuntratti tagħhom. It-tariffi regolati u l-kuntratti bi prezz fiss idewmu ż-żieda sakemm jiġu riveduti. Jørgensen semma l-kważi 50 miljun Ewropew li, skont hu, ma jistgħux isaħħnu djarhom biżżejjed anki f’xitwa normali (Euronews).

Il-prezzijiet jinfirxu wkoll bejn il-fruntieri, iżda mhux bl-istess mod. Il-ministru tal-enerġija tal-Italja, Gilberto Pichetto Fratin, jgħid li pajjiżu għandu biżżejjed gass, iżda jwissi li ż-żieda fil-ħażniet fil-Ġermanja tista’ tgħolli l-prezz li jħallsu l-industrija Taljana u l-produtturi tal-elettriku (Corriere).

Jinxtraw inqas ħażniet, mingħajr obbligi vinkolanti

Il-gvernijiet jistgħu jtaffu din il-pressjoni billi jixtru inqas, iżda b’hekk ikollhom marġni ta’ sikurezza iżgħar. Il-Kummissjoni kienet talbet lill-gvernijiet biex inaqqsu l-miri għall-mili mill-ġdid tal-ħażniet, ħalli għaġla fix-xiri ma tgħollix il-prezzijiet; aħna rrapportajna li l-gvern Olandiż kien qed iqis kif se jwieġeb (To Brief). Fil-11 ta’ Settembru, il-gvern Olandiż qal li naqqas il-mira għall-ħażniet għal din ix-xitwa għal 64%, jiġifieri madwar 93 terawatt-siegħa. Dan huwa aktar mill-medja ta’ madwar 70 terawatt-siegħa li ntefqu matul il-ħames xtiewi ta’ qabel (gvern Olandiż). Il-mira l-ġdida tkopri xitwa tipika. Gasunie, l-operatur statali tan-netwerk tal-gass, irrimarka li l-mira l-antika kienet ibbażata fuq l-aktar xitwa kiesħa fi tletin sena (Gasunie). Xiri inqas jista’ jnaqqas il-pressjoni fuq il-prezzijiet, iżda jħalli inqas gass fir-riżerva jekk tagħmel kesħa qawwija.

Il-laqgħa f’Dublin ma wasslitx għal miżura komparabbli fil-livell tal-UE. Ir-rendikont tal-Presidenza Irlandiża jsemmi sessjonijiet dwar l-affordabbiltà, l-innovazzjoni u s-sigurtà, iżda ma jinkludi l-ebda eżitu vinkolanti (Presidenza Irlandiża). Jørgensen talab lill-gvernijiet inaqqsu l-użu tal-gass u d-domanda għall-elettriku fis-sigħat tal-ogħla konsum, iżda dawn huma talbiet u mhux obbligi (reġistrazzjoni tal-Kummissjoni).

L-uffiċjali jqisu li l-provvista hija stabbli, il-gass bl-ingrossa jiswa aktar minn qabel ma l-gwerra eskalat, u l-ministri telqu minn Dublin mingħajr miżura vinkolanti biex titnaqqas din l-ispiża. L-ewwel iħallsu n-negozji li jixtru bil-prezzijiet tas-suq; id-djar jiġu warajhom meta jiġġeddu l-kuntratti tagħhom. Għadu mhux magħruf kemm se tkun għolja l-ispiża tax-xitwa, u l-Kummissjoni għadha trid tispjega kif waslet għall-istima tagħha ta’ €100 biljun (RTÉ).