Ħames armi Russi jidħlu fl-ajru tal-Moldova

Ħames missili u drones Russi daħlu fl-ispazju tal-ajru tal-Moldova nhar is-Sibt filgħodu u splodew fit-territorju tagħha, skont il-President Maia Sandu (Kyiv Independent). Is-sistemi ta’ sorveljanza tal-Moldova segwew ir-rotta tagħhom hekk kif daħlu, iżda ebda stqarrija uffiċjali ma tiddeskrivi xi tentattiv biex jitwaqqfu. Il-Ministru tad-Difiża wieġeb bi pjan biex jixtri missili interċetturi. Peress li l-Moldova mhijiex fin-NATO, ebda alleat mhu obbligat jagħlaq dan il-vojt sadanittant.

X’niżel, u fejn

Il-Ministeru tad-Difiża għall-ewwel qal li ħames drones qasmu l-fruntiera filgħodu tat-3 ta’ Ottubru, waqt li r-Russja kienet qed tattakka lill-Ukrajna (Digi24). Wara li t-timijiet eżaminaw is-siti tal-impatt, il-Ministru tad-Difiża Anatolie Nosatîi kkoreġa l-għadd għal tliet missili u żewġ drones (RBC-Ukraine).

Din il-korrezzjoni għandha implikazzjonijiet diretti għad-difiża. Il-missili jtiru aktar malajr mid-drones li l-Moldova ilha tirrapporta dwarhom għal snin sħaħ, u biex jitwaqqfu ġeneralment hemm bżonn ta’ sistemi aktar kapaċi minn dawk li armata żgħira żżomm għad-dispożizzjoni tagħha.

L-akbar ħsara seħħet qrib Crocmaz, fix-Xlokk. Splużjoni ġewwa vinja jew qribha tat in-nar lill-veġetazzjoni u kissret it-twieqi ta’ bini f’razzett (WP). Skont l-ewwel rapporti uffiċjali, ħadd ma weġġa’ (Digi24).

Kemm l-għadd tal-armi kif ukoll id-dettalji tal-ħsara jiddependu fuq dak li qal il-gvern Moldovan. Meta nkiteb dan l-artiklu, ma kienx hemm dejta mir-radars jew analiżi ta’ frammenti li setgħu jiġu vverifikati b’mod indipendenti.

Il-pulizija u s-suldati assiguraw is-siti, u Sandu qalet lir-residenti biex joqogħdu ’l bogħod mill-frammenti (Logos Press). Il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin sejjaħ lill-ambaxxatur Russu, Oleg Ozerov, u tah nota ta’ protesta (Korrespondent).

Intraċċati, iżda mhux imwaqqfa

Il-punt dgħajjef tal-Moldova jinsab bejn l-identifikazzjoni ta’ arma u l-qerda tagħha. Is-sistemi ta’ sorveljanza tagħha segwew it-titjiriet tas-Sibt, iżda l-President, il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u l-Ministeru tad-Difiża ma jsemmu ebda interċettazzjoni fl-istqarrijiet tagħhom (Logos Press).

Il-fatt li ma seħħitx interċettazzjoni ma jipprovax li kien possibbli li tiġi sparata arma. It-twaqqigħ ta’ missila fuq art agrikola u rħula jista’ jferrex il-fdalijiet fuq id-djar, u r-rekords ma jurux jekk il-Moldova kellhiex xi arma fil-firxa. Mhux ċar ukoll jekk ir-residenti kinux imwissija qabel l-impatti.

Is-Sibt ma kienx l-ewwel darba li seħħ qsim tal-fruntiera. Il-Ministeru tad-Difiża tal-Moldova għadd 81 ksur tal-ispazju tal-ajru mill-2022 sal-24 ta’ Settembru 2026, fosthom 44 din is-sena (Newsmaker). Dawn iċ-ċifri jgħoddu l-ksur, mhux l-isplużjonijiet.

Nosatîi jgħid li l-gvern qed iħejji ruħu biex jixtri missili u drones interċetturi u jkabbar is-sorveljanza (Ziarul de Gardă). Għalissa hemm biss pjan ta’ xiri. Il-Moldova għad m’għandhiex tarka operattiva.

Għajnuna Ewropea mingħajr garanzija

Il-Moldova hija pajjiż kandidat biex jissieħeb fl-UE u sieħeb tan-NATO. Dan iwassal għal kooperazzjoni, iżda ma jiggarantixxix protezzjoni. L-Artikolu 5 tan-NATO, li bih l-alleati jqisu attakk fuq wieħed minnhom bħala attakk fuqhom kollha, japplika biss għat-territorju tal-membri (NATO). Ir-Rumanija ġirien hija koperta. Il-Moldova mhijiex.

Rapporti fil-midja Rumena ddeskrivew l-isplużjonijiet fuq in-naħa l-oħra tal-fruntiera u qalu li ma kien hemm ebda rispons Rumen fl-ajru (Adevărul). Dan is-skiet ma jurix li ma tela’ ebda ajruplan. Juri, iżda, li ħadd ma ddikjara pubblikament li kellu sehem fid-difiża tal-ispazju tal-ajru Moldovan.

L-appoġġ tal-UE mar f’tagħmir. F’Mejju 2024, l-UE approvat pakkett għall-forzi armati tal-Moldova mill-Faċilità Ewropea għall-Paċi, il-fond tal-UE li jħallas għall-armar tal-forzi militari ta’ pajjiżi sħab (EU Council). Dawn il-flus jgħinu lill-Moldova tibni armata. Ma jobbligaw lil ebda gvern tal-UE jispara fuq armi li jaqsmu l-fruntiera tal-Moldova.

Ir-rispons ta’ emerġenza tas-Sibt żamm lin-nies ’il bogħod mill-frammenti perikolużi, u ħadd ma weġġa’. Dak li ġie rrappurtat jappoġġa konklużjoni aktar limitata dwar id-difiża: il-Moldova rat ħames armi ġejjin lejha, ma hemm ebda interċettazzjoni rreġistrata, u l-missili interċetturi li jrid il-ministru għadhom ma nxtrawx. Sakemm jinxtraw u jkunu operattivi, il-Moldova trid tiddefendi l-ispazju tal-ajru tagħha waħedha, u Nosatîi għandu jagħti lill-Moldovani data ta’ meta se tinbidel din is-sitwazzjoni.