Permessi Ukreni jaqsmu erba’ stati tal-EU

Mill-5 ta’ Awwissu, l-Ukreni li japplikaw għal permess ġdid ta’ protezzjoni temporanja fl-UE jridu juru li ssodisfaw l-obbligi militari tagħhom skont il-liġi Ukrena. Il-kundizzjoni ma taffettwax il-miljuni ta’ persuni li diġà għandhom protezzjoni. Iżda t-test tal-UE ħalla d-dettalji tant vagi li l-pajjiżi qegħdin iwettqu kontrolli differenti, b’firxiet ta’ etajiet u dokumenti aċċettati differenti. Il-pajjiż fejn persuna tapplika issa jiddetermina liema prova tiġi aċċettata.

Dak li ddeċidiet l-UE, u dak li ħalliet miftuħ

Il-Kunsill (fejn il-gvernijiet nazzjonali jistabbilixxu l-politika tal-UE) adotta d-Deċiżjoni 2026/1912 fit-30 ta’ Lulju, u estenda l-protezzjoni temporanja sa Marzu 2028 filwaqt li żied il-kundizzjoni dwar il-konformità mal-obbligi militari. Il-Kummissjoni Ewropea pproponiet il-miżura. Il-Parlament Ewropew ma kellu ebda rwol leġiżlattiv. Issa qed tiġi applikata mill-awtoritajiet nazzjonali tal-migrazzjoni.

It-test jitlob lill-applikanti juru li jikkonformaw mal-obbligi militari Ukreni “fejn applikabbli”. Ma jispeċifika ebda sess, firxa ta’ etajiet jew dokument partikolari. Kull min kellu protezzjoni kontinwa fl-istess stat membru qabel il-31 ta’ Lulju huwa eżentat. Dan ikopri l-maġġoranza kbira tal-irġiel Ukreni fl-Ewropa: il-Eurostat irreġistra 4.43 miljun benefiċjarju tal-protezzjoni temporanja b’kollox.

Madankollu, il-bidla minn stat membru għal ieħor tista’ tissuġġetta benefiċjarju eżistenti għall-kontroll il-ġdid. L-eżenzjoni fid-deċiżjoni hija marbuta mar-residenza kontinwa f’pajjiż wieħed.

Iċ-Ċekja u l-Iżvezja: l-istess regola, kontrolli differenti

Iċ-Ċekja bdiet tivverifika lill-applikanti ta’ bejn it-18 u s-60 sena mill-5 ta’ Awwissu (Czech IPC/OAMP). Praga stabbiliet l-aktar kontroll strett fost dawk ippubblikati: l-uffiċjali jitolbu kemm kopja stampata tar-reġistrazzjoni fis-sistema Ukrena ta’ reġistrazzjoni militari Reserv+, kif ukoll il-profil diġitali attiv tal-applikant sabiex iqabbluhom. Sal-bidu ta’ Settembru, il-Ministru għall-Intern Lubomír Metnar qal li l-proporzjon ta’ applikanti fl-età tas-servizz militari kien naqas drastikament (Novinky).

L-Iżvezja tivverifika lill-irġiel ta’ bejn it-23 u l-65 sena. L-Aġenzija tal-Migrazzjoni tagħha taċċetta firxa usa’ ta’ dokumenti, fosthom timbru tal-ħruġ fil-passaport li ma jkunx eqdem minn 90 jum (Migrationsverket). Il-linji gwida tal-aġenzija ma jispjegawx għaliex il-limitu massimu ġie stabbilit għal 65 sena.

Il-Ġermanja u l-Polonja: ebda gwida pubblika

Il-permessi ta’ residenza tal-Ġermanja għall-Ukreni jirriżultaw mid-deċiżjoni vinkolanti tal-UE, iżda ma ġiet ippubblikata ebda struzzjoni federali li tispeċifika l-firxiet ta’ etajiet jew id-dokumenti meħtieġa (§24 tal-Att dwar ir-Residenza). Il-gwida tar-reġistrazzjoni tal-Polonja ma ssemmi xejn dwar ir-rekords militari jew il-kundizzjoni l-ġdida (gov.pl). Jista’ jkun hemm struzzjonijiet interni mhux ippubblikati, iżda l-applikanti fi tnejn mill-akbar pajjiżi ospitanti tal-Ewropa (Eurostat) ma għandhom ebda mod ċar kif ikunu jafu x’se jintalab minnhom.

Il-liġi separata u aktar iebsa tad-Danimarka

Permezz ta’ trattat, id-Danimarka għażlet li ma tipparteċipax fil-qafas tal-UE dwar l-ażil, u għalhekk id-deċiżjoni tal-Kunsill ma tapplikax għaliha. Copenhagen għaddiet il-liġi tagħha stess, li daħlet fis-seħħ fit-3 ta’ Settembru u tkopri lill-irġiel ta’ bejn it-23 u d-59 sena (Berlingske). F’aspett wieħed, ir-regola tagħha tmur lil hinn mill-qafas tal-UE: l-awtoritajiet Daniżi jistgħu jirtiraw permessi li diġà ngħataw abbażi ta’ applikazzjonijiet ippreżentati mill-25 ta’ Ġunju ’l quddiem, anki jekk id-detentur ikun ġie approvat qabel ma daħlet fis-seħħ il-liġi. Assoċjazzjonijiet tal-muniċipalitajiet u gruppi tas-soċjetà ċivili wissew li din is-setgħa retroattiva toħloq riskju ta’ separazzjoni tal-familji (KL).

Għad m’hemmx kejl tal-grupp affettwat

Ma teżisti ebda data għall-UE kollha dwar rifjuti li seħħew minn Awwissu ’l hawn. Uffiċjali Ċeki rrappurtaw għexieren ta’ każijiet kuljum; l-aġenziji tal-migrazzjoni Żvediża, Ġermaniża u Pollakka eżaminati għal dan l-artiklu ma ppubblikaw ebda ċifra dwar rifjuti. Il-kundizzjoni tapplika biss għal protezzjoni ġdida, u għalhekk il-persuni li jiltaqgħu magħha huma frazzjoni tal-popolazzjoni li diġà għandha protezzjoni. Sitt ġimgħat wara li daħlet fis-seħħ il-politika, għadu mhux magħruf kemm hi kbira din il-frazzjoni u kemm-il persuna qed tiġi rifjutata.

Bażi ġuridika li għadha ma ġietx ittestjata

Steve Peers, l-istudjuż tad-dritt tal-UE li kien l-ewwel li qajjem il-kwistjoni, argumenta li s-setgħa tal-Kunsill li jestendi l-protezzjoni temporanja mhux bilfors tippermettilu jnaqqas il-kategoriji ta’ persuni li jikkwalifikaw. Ir-raġunijiet għall-esklużjoni previsti fid-Direttiva dwar il-Protezzjoni Temporanja stess ikopru reati serji u theddid għas-sigurtà, mhux in-nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi militari ta’ pajjiż barrani (Direttiva 2001/55). Il-pożizzjoni tal-Kunsill hija li s-setgħa ta’ estensjoni tinkludi wkoll l-istabbiliment ta’ kundizzjonijiet aġġornati. Ebda qorti għadha ma eżaminat din il-kwistjoni. Applikant li jiġi rifjutat l-ewwel ikollu jikkontesta d-deċiżjoni quddiem qorti nazzjonali, li mbagħad tkun tista’ tirreferi l-kwistjoni lill-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE għal stħarriġ.

Filwaqt li d-data dwar ir-rifjuti għadha mhix kompluta, il-miżura wasslet għal kontrolli mhux uniformi madwar l-Ewropa mingħajr ma ntwera li tat kontribut għall-mobilizzazzjoni Ukrena.