Franza tiffriża l-infiq bla ċifri

Fl-14 ta’ Settembru, il-Prim Ministru Sébastien Lecornu qal lill-ministri tiegħu biex fl-2027 iżommu l-infiq tal-istat fl-istess livell f’termini nominali, bl-eċċezzjoni tad-difiża. L-istruzzjoni terġa’ tiftaħ il-lettres-plafonds (il-limiti proviżorji tal-infiq li jfasslu t-talba baġitarja ta’ kull ministeru) u tindika li l-issikkar fiskali issa qed imexxi l-ippjanar tal-gvern (Le Monde). Il-messaġġ politiku huwa ċar. Id-dettall fiskali huwa nieqes. Għadu ma jista’ jiġi attribwit l-ebda tnaqqis fid-defiċit lil din l-ittra, għax il-gvern ma ppubblikax l-ammont totali tal-infiq li tkopri, il-linja bażi li magħha se jiġi ffriżat, jew il-miżuri li l-Parlament ikollu jaċċetta.

Istruzzjoni għall-abbozzar, mhux baġit

Lettre-plafond hija għodda tal-eżekuttiv, mhux liġi. Id-Direttorat tal-Baġit ta’ Franza jiddeskriviha bħala stadju fit-tħejjija tal-abbozz tal-liġi finanzjarja, qabel l-awtorizzazzjoni parlamentari (Direttorat tal-Baġit). Il-Parlament xorta jrid jivvota fuq il-baġit proprju skont il-liġi organika tal-baġit ta’ Franza, li tirregola kif jitħejjew u jiġu approvati l-abbozzi tal-liġijiet finanzjarji (LOLF). Ma ġiet ippubblikata l-ebda tabella riveduta tal-ministeri, ċifra aggregata jew anness iffirmat. L-istruzzjoni tgħid li l-infiq għandu jibqa’ “fl-istess livell”. Ma tgħidx kemm hu dak il-livell, jew ma’ xiex qed jitqabbel.

Din il-lakuna hija importanti għax “l-infiq tal-istat” fi Franza għandu ambitu idjaq milli jaħsbu ħafna qarrejja. Il-baġit tal-gvern ċentrali jkopri l-pagi tal-ministeri, l-akkwist, l-investiment u l-għotjiet. Iżda l-biċċa l-kbira tal-pensjonijiet, il-kura tas-saħħa u l-benefiċċji tal-familja jinsabu f’abbozz separat dwar is-sigurtà soċjali, irregolat mil-liġi organika tiegħu stess (LOFSS). Il-muniċipalitajiet u r-reġjuni jivvutaw fuq il-baġits tagħhom stess. Iffriżar nominali tal-pakkett tal-ministeri ma jikkontrollax direttament dawn il-fondi l-oħra, għalkemm jista’ jittrasferixxi l-pressjoni fuqhom: meta l-għotjiet tal-gvern ċentrali lill-awtoritajiet lokali jew it-trasferimenti għas-sigurtà soċjali ma jlaħħqux mal-prezzijiet, il-pressjoni tinfirex ’l isfel.

L-imgħax fuq id-dejn ma jistax jitnaqqas billi lill-ministeri operattivi jingħadilhom jonfqu inqas. Agence France Trésor stmat il-kont tal-imgħax tal-istat għal €59.3 biljun fl-2026 (AFT). Dik l-ispiża hija ddeterminata mis-swieq, mhux mill-ministri.

Min iħallas meta limitu jibda jħalli effett

Jekk l-inflazzjoni tibqa’ qrib il-livelli attwali, iffriżar f’termini nominali jfisser tnaqqis reali f’dak li kull ministeru jista’ effettivament jixtri. Iżda limitu aggregat ma jfissirx awtomatikament li kull ministeru jew programm jiġi ttrattat bl-istess mod. Uħud jistgħu jġarrbu tnaqqis akbar filwaqt li oħrajn jirċievu żidiet mingħajr wisq pubbliċità. Sakemm il-gvern jippubblika l-allokazzjonijiet għal kull ministeru, ħadd ma jista’ jikkalkula l-iffrankar f’ewro.

L-uniku ffrankar kbir ikkwantifikat pubblikament s’issa huwa kontribuzzjoni proposta ta’ €6 biljun mill-pensjonanti, billi l-pensjonijiet ma jiġux aġġustati bis-sħiħ mal-inflazzjoni jew billi tinbidel il-konċessjoni tagħhom fuq it-taxxa fuq l-introjtu (LCP). Dan jaqa’ taħt l-abbozz dwar is-sigurtà soċjali, mhux taħt l-iffriżar tal-ministeri. Id-differenza bejn is-€6 biljun u l-madwar €30 biljun f’miżuri baġitarji totali li qed iħejji l-gvern għadha mimlija b’għażliet, mhux b’deċiżjonijiet (To Brief).

L-ewwel li jitilfu meta l-baġits għall-akkwist u t-trasferimenti ma jlaħħqux mal-prezzijiet huma l-kuntratturi, l-assoċjazzjonijiet li jiddependu fuq l-għotjiet u s-servizzi lokali. Il-madwar 2.5 miljun impjegat taċ-ċivil tal-istat fi Franza jistgħu jiffaċċjaw inqas reklutaġġ, tkabbir aktar dgħajjef fil-pagi jew servizzi mnaqqsa, skont kif kull ministeru jqassam l-allokazzjoni tiegħu (DGAFP). Id-difiża hija protetta minn dan l-iffriżar, għalkemm l-eżenzjoni tipproteġi l-baġit tagħha aktar milli tiggarantixxi fondi addizzjonali.

Il-kalkoli li għadhom ma jaqblux

Is-swieq mhux qed jistennew id-dettalji ta’ Lecornu. Id-differenza bejn l-ispejjeż tas-self ta’ Franza u tal-Ġermanja (id-distakk bejn kemm iħallsu ż-żewġ gvernijiet biex jissellfu) laħqet madwar 94 punt bażi (0.94 punt perċentwali) sal-10 ta’ Settembru, l-akbar distakk mill-2012 (data tas-suq tal-Banque de France, Le Monde). Dan il-moviment seħħ qabel l-ittra u jirrifletti l-problema usa’ tal-kredibbiltà, mhux ġudizzju dwar din l-istruzzjoni speċifika.

L-aħħar tbassir tal-Kummissjoni Ewropea, li jassumi li ma tittieħed l-ebda miżura ġdida, ipoġġi d-defiċit Franċiż għal 5.7% tal-PDG fl-2027 u d-dejn għal 120.2% (Kummissjoni Ewropea). Anki titjib sħiħ ta’ €30 biljun ma jniżżilx id-defiċit taħt it-trajettorja meħtieġa mir-regoli fiskali tal-UE. Il-Cour des comptes (l-uffiċċju pubbliku tal-awditjar ta’ Franza) tistma li biex id-dejn jiġi stabbilizzat ikun meħtieġ defiċit qrib 2.8% (Cour des comptes). Id-distanza bejn 5.7% u 2.8% hija enormi, u tnaqqis mgħaġġel wisq iġib miegħu r-riskji tiegħu: bl-INSEE tbassar tkabbir ta’ 0.4% biss fl-2026 (INSEE), tnaqqis indiskriminat ifisser inqas introjtu, profitti u nefqa taxxabbli, u b’hekk jonqos proprju d-dħul li suppost inaqqas id-distakk.

L-istruzzjoni ta’ Lecornu tindirizza problema reali ta’ kredibbiltà. Iżda l-kredibbiltà teħtieġ pjan pluriennali approvat bil-liġi, b’kalkolu tal-ispejjeż minn korp fiskali indipendenti, li l-Parlament ikun lest jgħaddi. Assemblée nationale frammentata tista’ timblokka jew iddgħajjef kull miżura. Sakemm tiġi ppubblikata l-linja bażi u jiġu speċifikati l-miżuri, Franza ħabbret id-direzzjoni tal-vjaġġ mingħajr mappa jew destinazzjoni.