Franza: €24 Biljun Neqsin mill-Baġit

Franza tgħid li teħtieġ madwar €30 biljun fi ffrankar mill-baġit biex twaqqaf id-defiċit tagħha milli jikber fl-2027 (Bloomberg). Ġimagħtejn qabel ma għandhom jitressqu l-abbozzi tal-liġijiet, il-gvern ressaq proposta waħda kbira u kkwantifikata: bidla fil-pensjonijiet li tiswa madwar €6 biljun (Le Monde). Għall-bqija tal-€24 biljun ma ġiet ippubblikata ebda lista ta’ miżuri. Din hija d-differenza bejn mira politika u l-miżuri li fil-fatt jistgħu jissemmew (Ministeru tal-Baġit).

It-€30 biljun jitkejlu ma’ mira li dejjem tinbidel

It-€30 biljun mhumiex tnaqqis minn dak li Franza tonfoq illum. Dawn jitkejlu ma’ kif ikunu n-nefqa u d-dħul fl-2027 kieku l-gvern ma jbiddel xejn. Il-pensjonijiet jogħlew mal-prezzijiet, l-ispejjeż tas-saħħa jiżdiedu minħabba t-tixjiħ tal-popolazzjoni, u l-impenji tad-difiża jikbru. Mingħajr azzjoni, it-tbassir tal-Kummissjoni Ewropea ta’ Mejju juri li d-defiċit jitla’ minn madwar 5.1% tal-PDG fl-2026 għal 5.7% fl-2027.

Il-Prim Ministru Sébastien Lecornu rrikonoxxa li n-nefqa f’termini nominali xorta se tiżdied; l-għan huwa li din tiżdied aktar bil-mod mill-prezzijiet. Anke kieku jitwettaq kull ewro tal-pakkett, id-defiċit jinżel għal madwar 4.75% tal-PDG, u xorta jibqa’ ogħla mill-madwar 4% meħtieġa mill-iskeda għat-tnaqqis tad-defiċit miftiehma mal-UE (Kummissjoni Ewropea). Il-Qorti tal-Awdituri nazzjonali ta’ Franza, il-Cour des comptes, tistma li biex jiġi stabbilizzat il-proporzjon tad-dejn ta’ Franza jkun meħtieġ defiċit qrib it-2.8%. It-€30 biljun kollha lanqas biss iwasslu sa nofs din il-mira.

Dan huwa importanti għall-bqija tal-Ewropa. Id-differenza bejn kemm iħallsu Franza u l-Ġermanja biex jissellfu kibret għal madwar 0.94 punti perċentwali, l-akbar waħda mill-2012. Meta l-investituri jiddubitaw mill-pjanijiet fiskali ta’ gvern kbir fiż-żona tal-euro, jitolbu imgħax ogħla fuq id-dejn tiegħu. Dik ir-rivalutazzjoni tista’ tgħolli l-ispejjeż tas-self għal Stati Membri oħrajn b’dejn għoli, li l-bonds tagħhom jitqabblu mal-istess punti ta’ riferiment.

Il-pensjonanti jerfgħu l-uniku piż viżibbli

Il-Ministru għall-Baġit David Amiel qal li ż-żieda tal-pensjonijiet skont il-prezzijiet tiswa aktar minn €6 biljun fl-2027. Il-gvern qed jikkunsidra żewġ toroq. L-ewwel waħda: jiffriża l-pensjonijiet jew jgħollihom b’rata aktar baxxa mill-inflazzjoni, filwaqt li jnaqqas it-tnaqqis ta’ 10% li l-pensjonanti jingħataw mid-dħul taxxabbli mill-pensjoni. It-tieni waħda: jgħolli l-pensjonijiet bis-sħiħ iżda jneħħi għalkollox dak it-tnaqqis (LCP, TF1-LCI).

Id-differenza hija sostanzjali. Żieda taħt ir-rata tal-inflazzjoni tnaqqas bl-istess mod il-kapaċità tal-akkwist ta’ kull pensjonant milqut. It-tneħħija tat-tnaqqis mit-taxxa tolqot l-aktar lill-pensjonanti li jaqilgħu biżżejjed biex iħallsu t-taxxa fuq id-dħul, filwaqt li teħles lill-ifqar. Sal-14 ta’ Settembru ma kienet intgħażlet ebda waħda miż-żewġ għażliet.

Lil hinn mill-pensjonijiet, id-dettalji jonqsu malajr. Il-limiti ppubblikati fuq in-nefqa juru li d-difiża se tiżdied b’€6.4 biljun u li diversi ministeri protetti se jingħataw żidiet, filwaqt li l-baġits għax-xogħol, l-agrikoltura u s-saħħa se jonqsu (Ministeru tal-Baġit). Tqajmu wkoll il-possibbiltà li tiġi estiża l-imposta fuq il-profitti tal-kumpaniji l-kbar u riforma ta’ €300 miljun fil-kontijiet tat-taħriġ. Fl-istess ħin, il-Ministru għall-Ekonomija Roland Lescure ddefenda l-aġġustamenti proposti fil-faxex tat-taxxa u l-krediti tat-taxxa għan-negozji, li jnaqqsu d-dħul u jillimitaw aktar minn fejn jistgħu jinstabu l-flus li jonqsu.

Il-kalkoli parlamentari huma agħar minn dawk fiskali

Marine Le Pen qalet li r-Rassemblement National se jirrifjuta żidiet fit-taxxi u inġustizzja soċjali kontra Franza li taħdem, filwaqt li l-kelliem tagħha għall-finanzi għamel mill-ħarsien tal-kapaċità tal-akkwist tal-pensjonanti linja ħamra. Dan imur direttament kontra l-uniku ffrankar ikkwantifikat tal-gvern.

Lecornu jista’ juża l-Artikolu 49.3 tal-kostituzzjoni biex jgħaddi l-baġit mingħajr vot: l-abbozz jitqies adottat sakemm l-avversarji ma jgħaqqdux 289 deputat favur mozzjoni ta’ sfiduċja. Huwa uża din it-triq tliet darbiet għall-baġit tal-2026 u baqa’ fil-kariga. Iżda f’Diċembru 2024, Michel Barnier ipprova l-istess manuvra u l-gvern tiegħu waqa’.

L-abbozzi tal-liġijiet finanzjarji tal-istat u tas-sigurtà soċjali għandhom jitressqu fit-30 ta’ Settembru. Ebda korp indipendenti ma evalwa l-pakkett għax għad m’hemmx pakkett x’jiġi evalwat. Il-FMI jirrakkomanda pass annwali ta’ aġġustament bejn wieħed u ieħor konsistenti mal-mira ta’ €30 biljun. Iżda mira li taqbel mal-parir tal-FMI mhijiex baġit. Franza għandha ċifra li għadha mhix allokata u proposta kkontestata dwar il-pensjonijiet, fi triqithom lejn parlament li diġà wiegħed li se jirrifjutahom.