Franza teħtieġ miżuri ġodda għall-mira ta’ 5%

Il-gvern ta’ Franza jrid inaqqas id-defiċit, jiġifieri d-differenza bejn kemm tonfoq l-istat u kemm jiġbor, minn 5.4% tal-PDG din is-sena għal 5% fl-2027 (Preżentazzjoni tal-baġit tal-gvern). Kull taxxa li l-leġiżlaturi jneħħu u kull tnaqqis fl-infiq li jreġġgħu lura jrid jiġi sostitwit b’taxxa jew tnaqqis ieħor, inkella l-mira ma tintlaħaqx. Mit-Tlieta ’l hawn, l-Assemblea Nazzjonali kollha kellha tieħu din id-deċiżjoni.

Dakinhar, mozzjoni tas-Soċjalisti biex il-kont jitwarrab falliet b’149 vot kontra 236 (Rekord tal-votazzjoni tal-Assemblea). B’hekk il-kont baqa’ għaddej, iżda ma ġiex deċiż x’se jkun fih. Ġimgħa qabel, il-kumitat tal-finanzi ċaħad it-taqsima tad-dħul tal-kont b’31 vot kontra tlieta (Rapport tal-kumitat tal-LCP), kif irrapportajna fi tmiem il-ġimgħa (To Brief). Peress li dak il-vot kien konsultattiv biss, id-deputati issa qed jemendaw it-test oriġinali tal-gvern (Skeda tal-Assemblea).

Min iħallas skont il-pjan tal-gvern

Il-Kunsill Għoli għall-Finanzi Pubbliċi, il-korp indipendenti li jivverifika t-tbassir tal-gvern, jgħodd €43 biljun f’miżuri ġodda: madwar €18-il biljun minn dħul u €25 biljun minn trażżin tal-infiq (Opinjoni tal-Kunsill Għoli). L-impjegati taċ-ċivil se jiffaċċjaw iffriżar fil-pagi, il-pensjonijiet ’il fuq mill-inqas livell se jikbru aktar bil-mod, u l-kumpaniji l-kbar se jibqgħu jħallsu taxxa addizzjonali fuq il-profitti, għalkemm b’rata aktar baxxa (Preżentazzjoni tal-baġit tal-gvern). Il-livelli tat-taxxa fuq id-dħul se jogħlew ukoll skont l-inflazzjoni. Dan jgħin lill-familji, li b’hekk ikun anqas probabbli li jaqgħu f’livell ta’ taxxa ogħla sempliċement għax il-pagi tagħhom żdiedu skont il-prezzijiet.

Il-pjan jiddependi fuq tbassir li l-Kunsill Għoli jqis ottimist: tkabbir ta’ 1% is-sena d-dieħla (Opinjoni tal-Kunsill Għoli). Jekk l-ekonomija tikber aktar bil-mod, id-dħul mit-taxxi jkun inqas u d-distakk jikber, anki jekk il-parlament ma jbiddel xejn.

Kull konċessjoni teħtieġ miżura ta’ sostituzzjoni

Il-parlament diġà beda jagħmel bidliet. Stima preliminari sabet li l-emendi tal-kumitat żbilanċjaw il-kont b’madwar €10 biljun, biżżejjed biex id-defiċit jibqa’ qrib il-5.4% (Rapport tal-kumitat tal-LCP). Roland Lescure, li jinnegozja f’isem il-gvern, jgħid li se jinnegozja mal-oppożizzjoni sakemm jibqa’ jintlaħaq il-limitu ta’ 5% (Rapport tal-AFP).

Jeħtieġlu l-voti ta’ partiti li jridu jimlew id-distakk b’modi opposti. Is-Soċjalisti jridu taxxi ogħla fuq il-fortuni u l-wirt kbar, azzjoni aktar iebsa kontra l-frodi, u protezzjoni għall-pagi u l-pensjonijiet (Prijoritajiet tal-Partit Soċjalista). Ir-Repubblikani ta’ Laurent Wauquiez iridu €20 biljun fi tfaddil addizzjonali, iżda jirreżistu miżuri li jolqtu lill-pensjonanti (La Tribune). Iż-żewġ naħat iridu jipproteġu lill-pensjonanti, u b’hekk titneħħa waħda mill-miżuri ta’ tfaddil tal-gvern. Il-proposti msemmija hawn ma jindikawx biżżejjed miżuri ta’ sostituzzjoni.

X’jiswa dewmien twil

Franza diġà tissellef b’rata ogħla minn dik ta’ pajjiżi oħra. Fit-13 ta’ Ottubru, il-bonds tagħha b’maturità ta’ għaxar snin kellhom rendiment ta’ 4.810%, kontra 3.435% għall-Ġermanja u 4.505% għall-Italja, skont l-aġenzija tad-dejn tal-Greċja (Bullettin tal-aġenzija tad-dejn Griega). Il-prezzijiet ta’ ġurnata waħda ma jippruvawx li l-battibekk dwar il-baġit ikkawża dan id-distakk. Iżda juru kemm jiswa self ġdid, u kif dik l-ispiża tidħol fil-baġit bil-mod hekk kif il-bonds qodma jiskadu u jiġu sostitwiti b’oħrajn bir-rati attwali (Dejta dwar il-maturità tal-AFT).

Lescure jgħid li d-dejn mhux qed jiżdied b’mod esponenzjali; skontu, ir-rata medja fuq id-dejn kollu pendenti se tkun ta’ 2.5% fl-2027, inqas mit-tkabbir nominali ta’ 2.7% (tkabbir li jinkludi l-inflazzjoni) (MoneyVox). Id-dejn antik u orħos iżomm din il-medja baxxa. Il-Kunsill Għoli jwissi li d-dejn maħruġ ġdid diġà jiswa aktar mir-rata tat-tkabbir, u jbassar li d-dejn se jilħaq 121.7% tal-PDG (Opinjoni tal-Kunsill Għoli).

Jekk ma jkunx hemm baġit fis-seħħ sa Jannar, Franza terġa’ lura għal liġi speċjali. Din tippermetti lill-istat jiġbor it-taxxi eżistenti u jkompli jissellef, iżda tillimita l-infiq għas-servizzi essenzjali fil-livell tas-sena ta’ qabel (Rapport tal-IGF). Jérôme Fournel, li mexxa l-istudju tal-ispettorat tal-finanzi, qal li din l-għodda taħdem għal madwar xahrejn (Le Figaro). Jekk tintuża għal disa’ sa tnax-il xahar madwar elezzjoni presidenzjali, id-defiċit ikun mill-inqas 0.5 punti perċentwali tal-PDG ogħla minn dak tal-2026, stima l-ispettorat (Rapport tal-IGF).

Il-bidliet tal-kumitat, li l-ispiża tagħhom ġiet stmata b’mod preliminari, iħassru t-titjib ippjanat fid-defiċit jekk jidħlu fis-seħħ mingħajr miżuri ta’ sostituzzjoni. L-Assemblea kollha għadha ma adottathomx, u t-tbassir tat-tkabbir xorta jista’ jbiddel iċ-ċifri ’l fuq jew ’l isfel. L-ebda waħda minn dawn iż-żewġ riżervi ma tbiddel il-kalkolu li Lescure, is-Soċjalisti u r-Repubblikani jridu jagħmlu: kull wieħed irid jispeċifika liema taxxa jew tnaqqis fl-infiq se jieħu post kull miżura li jneħħi.